On Marriage and Concupiscence

LIBER SECUNDUS (a).

Sententias Juliani, ex pnmo librorum quatuor, quos ille contra librum de Nuptiis et Concupiscentia priorem ediderat, incerti auctoris manu decerptas, et sibi comite valerio curante allatas, refellit Augustinus posteriore hoc fibro : catholicum dogma de originali malo vindicat ab adversarii calumniis et argutiis, atquo in primis id a Manichæorum nefaria haeresi procul abesse demonstrat.

CAPUT PRIMUM. — I. Inter militiæ tuæ curas et Illustris personæ quam pro meritis gestas, actusque rcipublicae necessarios, fili dilectissime et honorande Valeri, tanto studio te adversus hæreticos in eloquia divina flagrare, satis dici non potest, quanta mentis jucunditate delecter. Itaque posteaquam legi litteras Sublimitatis tuae, quibus de libro quem ad te scripsi gratias agis ; sed et admones, ut per fratrem et coepiscopum meum Alypium audiam, quid de quibusdam locis ejusdem libri hæretici disputationis assumant; ad hoc scribendum excitatus sum. Et quia non tantum relatu memorati mei fratris id didici, verum etiam prolatas ab eo chartulas legi, quas post ejus de Ravenna profectionem Romam mittere ipse curasti: ubi adversariorum potui vaniloquia reperire, ad ea respondere, adjuvante Domino, quanta possum veritate et Scripturarum divinarum auctoritate, proposui.

CAPUT II. — 2. Chartula cui nunc respondeo, hoc situlo prænotatur : « Capitula de libro Augustini quem scripsit, contra quæ de libris pauca decerpsi. > Hic video, eum qui tuae Praestantiae ista scripta direxit, de nescio quibus ea libris, causa, quantum existimo, ce- lerioris responsionis, ne luam differret instantiam, voluisse decerpere. Qui autem sint isti libri cum cogitarem, eos esse arbitratus sum, quorum mentionem Julianus facit iti epistola quam Romam misit (6), cujus exemplum simul ad me usque pervenit 1. Ibi quippe ait: « Dicunt etiam istas, quæ modo aguntur, nuptias a Deo institutas non fuisse, quod in libro Augustini legitur, contra quem ego modo quatuor libellis respondi. > Credo, ex his libellis ista decerpta sunt: unde melius fortasse fuerat, ut universo ipsi operi cjus, quod quatuor voluminibus explicavit, redarguendo et refellendo nostra laboraret intentio (c); nisi et ego responsionem differre noluissem; sicut nec tu iransmissioncm scriptorum, quibus respondendum est, distulisti.

5. Verba ergo de libro meo tibi a me misso tibique notissimo ista posuit, quae refutare conatus est. f Damnatores nos esse nuptiarum opcrisque divini, quo ex maribus et feminis Deus homines creat. invidiosissime clamitant: quoniam dicimus, eos qui do tali commixtione nascuntur, trahere originale pecca - tum; eosque, de parentibus qualibuscumque nascantur, non negamus adhuc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo » (De Nuptiis et Concup., lib. 1 n. i). In his verbis meis testimonium Apostoli quod interposui praetermisit, cujus se premi 1 magna mole sentiebat. Ego enim cum dixissem, homines natos trahere originale peccatum ; mox adjunxi : < De quo Apostolus ait It Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes liomines pertransiit, in quo omne: pecceverunt » (Rom. v, 42): quo testimonio, utdiximus, praetermisso cætera ille contexuit, quae supra commemorata sunt. Novit enim quemadmodum soleant hæc verba apostolea, quæ praetermisit, accipere catholicorum corda fidelium : quae verba tam recta et tanta luco fulgentia . tenebrosis et tortuosis interpretationibus novi hæretici obscurare et depravare moliuntur.

4. Deinde alia mea verba subtexuit, ubi dixi: < Nec advertunt quod ita nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari; sicut adulteriorum et fornicationum malum bono naturali, quod inde nascitur, non potest excusari. Nam sicut peccatum, sive hinc sive inde trahatur, opus est diaboH; sic homo, sive hinc sive inde nascatur, opus est Dci i (De Nuptiis et Concup., lib. i, n. 1). Etiam hic ea prætermisit, in quibus aures catholicas timuit. Nam ut ad hæc verba veniretur, supra dictum crat a nobis : < Hoc ergo quia dicimus, quod antiquissima atque firmissima catholicæ fidei regula continetur, isti novelli et perversi dogmatis assertorcs, qui nihil peccati esse in parvulis dicunt, quod lavacro regenerationis abluatur, tanquam damnemus nuptias, et tanquam opus Dei, hoc est, hominem qui ex iliis nascitur, opus diaboli esse dicamus, infideliter vel imperite caluinnianlur. » His ergo nostris prætermissis, sequuntur illa nostra quæ posuit, sicut supra scriptum est. In his itaque quae prætermisit, hoc timuit, quia cuncta Ecclesiae catholicæ pectora convenit, fidemque ipsam antiquitus traditam atque fundatam, clara quodam modo voce compellat, et adversus cos vehementissime permovet quod diximus, < quia nihil peccati esse in parvulis dicunt, quod lavacro regenerationis abluatur. » Omnes enim ad ecclesiam non pro- pCer aliud cum parvulis currunt, nisi ut in cis originale peccatum generatione primæ nativitatis attractum, regeneratione secundæ nativitatis expietur.

5. Deindo ad nostra superiora verba revertitur, quæ nescio our rep: atat : < Eos autem qui ile tali commixtione nascuntur, dicimus trahere originale peccatum; eosque, de pare: libus qualibuscunque nascantur, non negamus adhuc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo, » Hæc verba nostra et paulo ante jam dixcrat. Deinde subjungit quod de Christo diximas, « Qui de eadem scxus utriusque commixtione nasci noluit. » Sed etiam hic prætermisit quod ego posui, i Ut per ejus gratiam de potestate eruti tenebrarum, in regnum illius, qui ex eadem sexus utriusque commixtione nasci noluit, transferantur. » Vide, obsecro te, quaL I nostra verba vitavit, tanquam inimicus omnino gratiæ Dei, quoe venit per Jesum Christum Domiuum nostrum. Scit enim ab illa Apostoli sententia, qua dixit de Deo Patre, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suœ (Coloss. I. 13), improbissime et impiissime parvulos separari: idco procul dubio verba ista prætermittere quam ponere maluit,

G. Post hæc illud nostrum posuit, ubi diximus: < Hæc enim quæ ab impudentibus impudenter laudatur pudenda concupiscentia, nulla esset, nisi homo ante peccasset : naptiæ vero esseut, etiamsi nemo peccasset ; fieret quippe sine isjo morbo seminatio Otiorum. I Huc usque ille verba mea posnit. Timuit enim quod adjunxi, < In. corpore vitæ illius, sine quo nunc fieri non potest in corpore mortis hujus. » Et hic ut meam sententiam non finiret, sed eam quodam modo detruncaret, illud Apostoli testimonium formidavit, ubi ait: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum. Non enim erat corpus mortis hujus in paradiso ante peccatum, propter quod diximus, < in corpore vitæ illius, » quae ibi erat, < sinc isto morbo seminationem fieri potuisse filiorum, sine quo none in corpore mortis hujus fieri non potest.» Ut antem ad istam commemorationem humanss miseriae et divinæ gratiae veniret Apostolus, supra dixerat: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis mem, et captivantem me in lege peccati, qum est in membris meis. Post hæc autem verba exclamavit: Miser ego ',ono, quis me liberabit de corpore mords hujust Gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum ( Rom. VII,23-25). I» corpore igitur mortis hujus, quale in paradiso ante peccatum fuit, profecto non e rat aliti lex in membris nostris repugnans legi mentis nostræ 2 : quia et quando nolumus, et quando nun Consentimus, nec ei membra nostra ut impleat quod appetit exhibemus, habitat tamen in eis, et mentem rcsistentem repugnantemque sollicitat : ut ipse conflictus, etiamsi non sit damnabilis, quia non perficit iniquitatem ; sit tamcn miserabilis, quia non habet pacem. Salis igitur admonuerim, sic istum verba mea velut refellenda sibi proponere voluisse, ut alicubi mediis detractis, sententias interrumperet ; alicubi extremis non additis decurtaret: et cur hoc fecerit, sufficienter ostenderim. >

CAPUT III. — 7. Nunc ad ea quæ sicut voluit, nostra proposuit, quæ sua opposuerit, videamus.Sequuntur enim jam verba ejus i et sicut ibte insinuavit qui tibi chartulam misit, prius aliquid de præfatione conscripsit, procul dubio librorum illorum de quibus pauca decerpsit. Id autem ita sese habet: < Doctores, a inquit, < nostri temporis, frater beatissime et nefariæ quæ adhuc fervet seditionis auctores, ad hominum, quorum sauciis studiis uruntur, contumelias et exitium decreverunt per ruinam totius Ecclesiæ pervenire; non intelligentes quantum his contuleriut honoris, quorum ostenderunt gloriam nisi cum catholica rcligionc non potuisse convelli. Nam si quis-aut liberum in hominibus arbitrium, aut Deum esse na- Icentium conditorem dixerit, Coelestianus ct Pelagianus vocatur. Ne igitur vocentur hæretici, fiunt Manichæi ; et dum falsam verentur infamiam, verum eri. men incurrunt: instar ferarum , quae circumdantur pinnis, ut cogantur in retia; quibus quoniam deest ratio, in verum exitium vana formidine contruduntur » (a).

8. Non est ita ut loqueris, quicumque ista dixisti; non est ita : mullum falleris, vel fallere medi'aris: non liberum negamus arhitrium ; sed, Si vos Filius liberaverit, ait Veritas, tunc vere liberi eritis (Joan. VIII, 56). Hunc vos invidetis liberatorem, quibus captivis vanam tribuitis libertatem. A quo enim quis devictus eat, sicut dicit Scriptura, huic servus addictus est ( II Petr. II, 19): nec quisquam nisi per gratiam liberatoris isto solvitur vinculo servitutis, a quo I est hominum nullus immunis. Per unum quippe hominem pec. catum intravit in mundum, et per peccatum mors ; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. v, 15). Sic est ergo Dens nascentium conditor, ut omnes ex uno eant in condemnationem, quorum non fuerit renascentium liberator. Ipse quippe dictus • est figulus, ex eadem massa faciens aliud vas in honorem secundum misericordiam, aliud in contumeliam secundum judicium (Id. IX, 21): cui cantat Ecclesia, Misericordiam et judicium. (Psal. c, 1). Non itaque sicut te atque alios fallens loqueris, < Si quis aut libc< rum in hominibus arbitrium, aut Deum esse nascen- I tium conditorem dixerit, Coelestianus et Pelagianus < vocatur : » ista quippe catholica fides dicit. Sed si quis ad colendum recte Deum, sine ipsius adjutorio dicit esse in hominibus liberum arbitrium ; et quisquis ita didit Deum nascentium conditorem, ut parvulor : in neget a potestate diaboli redemptorem, ipse Pelagianus et C<B!estianus vocatur. Libcrum itaque in hominibus esse arbitrium, et Deum esse nascentium conditorem, utrique dicimus ; non hinc estis Cœlestiani et Pelagiani : liberum arrtrru esse quemquam ad agendum bonum sino adjutorio Dei, et non erui parvulos a potestate tenebrarum, et sic transferri in regnum Dei (Coloss. I, 13), hoc vos dicilis; hinc estis Cælestiani et Pelagiani. Quid obtendis ad fallendum communis dogmatis tegmen, ut opcrias proprium crimen, unde vobis inditum est nomen ; atque ut nefario vocabulo terreas imperitos, dicis, « Nc igitur vocentur hæretici, fiunt Manichæi ? a

9. Audi ergo breviter, quid in ista quicslione versetur. Catholici dicunt humanam natnram a crcatore Deo bono condiuun bonam, sed peccato vitiatam medico Christo indigere. Manichæi dicunt humanam naturam, non a Deo conditam bonam peccatoque vitiatam, sed ab aeternarum principe tenebrarum do commixtione duarum naturarum, quoe semper fuerunt, una bona ct una mala, hominem creatum. Pelagiani et Coelestiani dicunt humanam naturam a bono Deo conditam bonam, sed ita esse in nascentibus parvulis sanam, ut Christi non habeant necessariam in iila ætate medicinam. Agnosce igitur in tuo dogmate nomen tuum, et Catholicis a quibus confutaris, desine objicere et dogma et nomen alienum. Nam Veritas utrosque redarguit; et Manichæos, et vos. Manichæis enim dicit : Non legistis quia qui ab initio fecit hominem, masculum et feminam fecit eoa Tet dixit, Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhærebit uxori suæ ; et crunt duo in carnc una : itaque jam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus conjunxit, homo non separet (Matth. xix, 4-6). Ilaquippe ostendit et hominum conditorem, ei conjugum copulatorem Deum, adversus Manichæos, qui utrumque horum negant. Vobis autem dicit: Venit Filius hominis quærere et salvare quod perierat ( Luc. xix, 10 ). Sed vos, egregii christiani, respondete Christo : Si quod perierat quærere et salvare venisti, ad parvulos non venisti ; isti nec perierant, ct salvi nati sunt : vade ad majores, de verbis tuis tibi præscribimus : Non eat opus sanismedicus, sed male habentibus (Matth. IX, 12). Ita lit ut Manichæus qui homini commixtam dicit esse uaturam malam, velit inde saltem salvari a Christo animam bonam : tu vero in parvulis, cum salvi sint corpore1, nihil a Cristo salvandum esse contendis. Ac perhoc Manichæs quidem naturam humanam detestabiliter vituperat; sed tu crudcliler laudas. Quicumque enim tibi credidcrint laudatori, infantes suos non offerrent Salvatori. Tam scelerata I sentienti, quid tibi prodest non metuere quod tibi fit ut salubriter metuas, et te hominem facit essc', nou bestiam, quæ circumdalur pinnis, ut cogatur in retia? Opus erat ut veritatem tenere:;. cjusquc studio non timeres : nunc vero ita non times, ut si timeres, evaderes potius retia maligni 1, quam incarreres. Mater Catholica te ideo terret, quia et tibi et aliis a tc timet : ct si per filios suos in aliqua potestate positos agit ut timcas, non id agit crudelitate, sed charitate. Tu antem vir fortissimus timere homines, ignavum putas. Deum ergo time, et noli antiqua fidei catholicæ fundamenta conari tanta obstinatione subvertere. Quanquam iste tuus animus animosus, utinam saltem in hac causa homines timeret : utinam, inquam, salteiu pavcret ignavia I. quam pcriret audacia. CAPUT IV. — i0. Videamus et cætera quae connectit. Sed quid faciam? utrum singula ej is propo. nam, quibus respondeam; an cis prætermissis quæ catholica fides continet, ea sola pertractem atque confulem, in quibus a tramite veritatis exorbitat, et hæresim Pelagianam, tanquam venenosa virgulta, fruticibus catholicis conatur inserere ? Hoc quidem certe brevius est : sed prospiciendum arbitror, ne quisquam libro meo lecto, et non lectis omnibus quae ab illo dicta sunt, existimet ea me proponere notuisse, ex quibus ista ejus pendent, et ex quibus quasi consequenter vera esse monstrantur, quæ falsa redarguo. Non itaque pigeat utraque huic opusculo nostro indita, et ea scilicet quae ille dixit, ct ea quæ ipse respondeo, universa attendere et considerare lectorem.

ii. Quæ sequuntur ergo, ita praenotavit, qui tuae Dilectioni chartulam misit : a Contra eos, » inquit, « qui nuptias damnant, et fructos earum diabolo assignant. i Non igitur contra nos, qui neque nuptias damnamus, quas etiam in ordine suo debita prædicatione laudamus : nec earum fructus diabolo assignamus: fructus quippe noptiarum homines sunt, qui ordinate inde generantur, non peccata cum quibus nascuntur : nec ideo sunt homines sub diabolo, quia homines sunt, ubi sunt fructus nuptiarum; sed quia peccatores sunt, ubi est propago vitiorum. Diabolus enim culpae auctor est, non naturæ.

12. Attende et cætera, quibus se existimat adversus nos huic' praemisso titulo consonare. « Deus, i inquit, « qui Adam ex limo fuerat fabricatus, Evan construxit e costa (Gen. II, 22), et dixit: Hæcvocabitur Vita, quoniam mater est omnium vivenlium. > Non quidem ita scriptum est :sed quid ad nos? solet enim accidere ut memoria fallat in verbis, dum tamen sententia teneaturv. Nec Evæ nomen, ut appellaretur Vita, Deus imposuit, sed maritus. Sic enim legitur: Et vocuvit Adam nomen uxoris suæ Vita, quoniam ipsa mater est omnium viventium (Gen. III, 20). Sed hoc fortassis ita intellexerit, ut Deus per Adam nomen illud Evae imposuisse credatur, tanquam per prophetam. Nam in hoc quod appellata est Vita materque vivenlium. magnum est Ecclesiæ sacramentum, unde nunc disserere longum cst, et suscepto operi non nccessarium. Nam ct illud quod dicit Apostolus, Sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia; ipse Adam dixit, Propter hoc relinquet homo matrem et patrem, et adhcerebit uxori suæ ; et erunt duo in carne una. Quod tamen Dominus Jesus in Evangelio Dcim dixisse commemorat ( Ephes. v, 3i, 32 ; Cen. II, 24, et Matth. XIX, 4, 5) : quia Deus utique per hominem dixit, quod homo prophetando pradixit. Ergo quæ sequuntur iutuerc: < Prima, > in quit, < appellatione, cui operi parata esset, ostendit, ct dixit : Crescite et multiplicamini, et replete terram > (Gen. I, 28). Quis enim nostrum negat ad opus pariendi a Domino Deo creatore omnium bonorum bono præparatam fuisse mulierem ? Adbuc vide quid adjungat: < Deus igitur, > inquit, « ruaris creator et feminæ convenientia generationibus membra formavit, et gigni corpora de corporibus ordinavit ; quorum tamen efficientiæ potentia operationis intervinit2, omne quod est ea administrans virtute qua condidit.» Etiam hoc csse catholicum confitemur. Et qnod dcinde subjungit : < Si igitur, > inquit, < nonnisi per sexum fetus, nonnisi per corpus sexus, nonnisi per Deum corpus, quis ambigat fecunditatem Deo jure rcputari? >

13. Post hæc quae vcracitcr cl catholice dicta sunt, imo in divinis libris veraciter scripta, uon autem ab isto catholice dicta sunt, quia non intentione catholici pectoris dicta sunt ; jam propter quod ea dixit, Pelagiana et Cælestiana hæresis incipit introduci I. Namque attende quod sequitur : < Tu vcro, > inquit, « qui dicis, Eosque de parentibus qualibuscumque nascantur, non negamuS adhuc esse sub diabolo, nisi renascantur in Christo: ostende ergo nunc, quid suum diabulus cognoscat in sexibus, per quod fructum corum, ut dicis, jure possideat. Diversitatem scxuum ? Sed hæc in corporibus est, quæ Deus fecit. Commixtionem? Sed uon minus benedictionis quam institutionis privilegiovindicatur. Vox enin Dei cst : Relinquet homo patrem et matrem, et adhærebit uxori suæ ; et erunt duo in carne una. Vox Dei est : Crescite, et multiplicamini, et replete terram. An forte ipsam fecunditatem ? Sed ipsa est instituti causa conjugii.»

CAPUT V. — 44. Vides igitur quemadmodum nos interroget, quid suum diabolus cognoscat iit sexibus, per quod sub illo sint, qui de parentibus quahbuscumque nascuntur, nisi renascantur in Christo: utrum diversitatem sexuum dicamus ad diabolum pertinere , an commixtionem, an ipsam fecunditatem. Respondcinus itaque,nihil horum : quia et divei-sitas sexuum pertinet ad vasa gignentium,et utriusque commixtio ad seminationem pertinet liliorum , et ipsa fecunditas ad benedictionem pertinet nuptiarum. Hæc autem om- uia cx Dco : sed iste in his omnibus noluit nominare concupiscentiam carnis, quæ non est a Patre, sed es . mundo est (I Joan. II. 16); cujus mundi princeps dictus cst diabolus : qui eam in Domino non invenit, quia Dominus 1 homo non per ipsamad homines vcnit : undc dicit etiam ipse, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil Invenit 2 (Joan. xiv, 30) : nihil utiquc peccati, nec quod a nascente trahitur, nec quod a vivente additur. Hanc istc noluit nominare in his v omnibus, quæ commemoravit, naturalibus bonis, do qua etiam nuptiae confunduntur, quæ dc his bonis omnibus gloriamur. Nam quare illud opus conjugatorum subtrahitur et absconditur etiam oculis filiorum, nisi quia non possunt esse in laudanda commixtione, sine pudenda libidine? De hac crubuerunt etiam qui primi pudenda texerunt (Gen. III, 7) , quae prius pudenda non fuerunt, sed tanquam Dei opera prædicanda atque glorianda '. Tunc ergo tcxerunt, quando crubuerunt: tunc autem erubucrunt, quando post inobedienliam suam inobedicutja membra senscrunt. De hac erubuit etiam iste laudator :commemoravit enim sexuum diversitatem , commemoravit commixtionem, commemoravit fecunditatem ; illam vero commemorare verecundatus est. Nee mirum si pudet laudantes, quod vidcmus ipsos pudere gene- rantes.

15. Sed adjungit, et dicit : < Pcr quid igitur sub diabolo sunt, quos Deus fecit? i Sibique vcluti ex nnstra voce respondet : «Per peccatum, > inquit, < non rer naturam. > Deinde nostræ responsioni suam rEferens : < Sed ut non potest, > inquit. < sinc scxibus esse fetus, ita nee sine voluntate delictum. > Ita vern, ita est. Sic enim per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors ; et ita in omnes homines pertransiit , in quo omnes peccaverunt (Rom. v , 12). Per unius illius voluntatem malam omnes in co peccaverunt, quando omnes ille unus fuerunt, de quo propterea singuli peccatum originale traxerunt. « Diiis enim, I inquit, < ideo illos esse sub diabolo, quia de sexus utriusque commixtione nascuntur. > Dico plane, propter delictum eos esse sub diabolo : idco ' autem expertes non esse delicti, quia de illa commixlionc sunt nati, quæ sine pudenda libidine uon patest cHium quod honestum est operari. Dixit hoc etiam beatissim æmemoriæ Ambrosius Ecclesiæ Mediolanensis episcopus, cum Christi carnalem nativitatem ideo diceret expetem esse delicti, quia conceptus ejus utriusque SCIUS commixtionis est expers ; nullum autem hominum esse sine delicto, qui de illa commixtione conceptus sit. Nam ejus verba ista suut : < Idco, > inquit, < et quasi homo per universa tentatus est, et iti similitudino hominum cuncta sustinuit : scd quasi de spiritu natus, abstinuit a peccato (Hebr. IV , 45). Omnis enim homo mcn:!ax (Psal. cxv,2), et nemo sinc peccato, nisi unus Deus. Servatum cst igitur, i iaquit, c ut ex viro ct muliere, id est, ptr illam corporum commixtionem nemo videatur expers osse delicti. Qui autem expers cst delicti, expers est etiam hujusmodi conceptionis (a). > Numquid etiam istum , u Pelagiani et Coelcsiiani, audebitis dicere Manichæum? * quod eum dicebat esse Jovinianus hæreticus, contra . eujus impietatem vir ille sanctus ctinm post partum permanentem virginltatem sanctæ Mariæ defendebat. I Si ergo illum Manichæum dicere non audctis; nos cum in cadem causa, eadem sententia fidem catgholicam defendamus, cur dicitis Manichæos? Aut si et illum fidelissimum virum hoc secundum Manichæos sapuisse jactatis, jactate, jactate, ut mensuram Joviniani pcrfectius1 impleatis: nos cnm illo homine Dei patienter vestra maledicta et convicia sustinemus. Et tamen ha;resiarches vester Pelagius fidem ct purissimum in Soripturis sensum-sic laudat Ambrosii, ut dicat, ne inimicum quidem ausum esse reprehendere. Quo ergo progressi fueritis attendite, et vos ab ausibus Joviniani tandem aliquando cohibete. Quamvis ille nimis laudando nuptias, sanctæ illas virginitati adæquavit; et tamen nuptiarum fructibus ab utero etiam recenti-. hus Christum salvatorcm et de potestate diaboli redemptorem necessarium non negavit : quod vos negatis; et quia vohis pro eorum salute, qui nondum pro se loqui possunt, et pro fidei catholicæ fundamentis resistimus, Manichæos nos esse jactatis. Sed jam sequentia videamus.

CAPUT VI. — 16. Rursus quippe interragans dicil : « Quem igilur parvulorum confiteris auctorem ? Deum verum ? » Respondeo 2, « Deum verum. » Deindc subjungit : « Sed malunt illo non fecit. i Ac rursus interrogat, < utrum diabolum parvulorum confiteamur auctorem. » Rursusque respondet, i Scd naturam hominis ipse non condidit. » Deinde quasi concludit atque intert: i Si mata commixtio, deformis et conditio corporum , et idco corpora quoque malo a Ie deputantur auctori. » Cui respondeo : Malo anctori non deputo corpora, sed delicia, quorum causa factum est ut cum in corporibus, hoc cst, in Dci ope- - ribus, totum placeret, accideret tamen masculo et feminæ quod puderet; ut non esset commixtio qualis esse potuit in corpore vitæ illius. sed quatem vide- Rius erubescentes in corpore mortis hujus. < Ocus vero, » inquit, < divisit in sexu, quod in operatione conjungeret. Ab ipso igitur commixtio corporum, a quo est origo corporum. i Jam supra respondimus , h:rc ex Deo esse; sed non delictum, non membrorum inobedientiam per carnis concupiscentiam , quae non est a Patre. Deinde dicit: t Tot ergo rerum bonarum, id cst, corporum, sexuum, conjunctionum malos frucms esse non posse, nuc homines ob hoc a Dco fieri, ut a diabolo, sicnt dlcis, i inquit, i legitimo Jure tenoantur. » Jam dictum est, non ens idco teneri, quia homines sunt, quod naturænomen est, cujus auctor diabolus non est; sed qnia peCcatores sunt, quod culpæ nomen est, cujus diabolus auctor est.

CAPUT VII. — 17. Sed inter tot nomina bonarum rerum, id est, corporum, scxuum, conjunctionum , libidinem vel concupiscentiam carnis iste non nominat. Tacet, quia pudet : et mira (si dici potest) pudoris irnpudentia, quod nominare pudet, laudare non pudet. Denique vide, quemadmodum magis eam cir. cumloquendo rnalueritsignificare, quam dicere. «Postquam autem vir. • inquit, c naturali appetitu cognovit uxorem. » Ec ce iterum dicere nolnit, Carnis roncupiscentia cognovit uxorem ; scd , < naturali, » inquit. « appetitu : I ubi adhuc possumus intelligere ipsam voluntatem justam et honestam, qua voluit filios procreare; non illam libidinem, de qua iste sic erubescit, ut ambigue. uobis loqui malit, quam perspicue quod sentit exprimere. Quid est « naturali appetitu? » Annon et velle esse salvum , et velle ipsos suscipene, nutrire, erudire filios, naturalis est appetitus, idemque rationis estv non libidinis? Sed quia hujus novimus intentionem , ideo non eum putamus his verhis, nisi libidinem membrorum genitalium significare voluisse. Nonne lihi videntur hac verba folia esse ficulnea I , suh quibus latet, quid alind, quam id quod pudet? Ita quippe iste sibi circumlocutionis hujus obstacula, sicut illi succinctoria consuerunt. Contexat et dicat a : c Postquam autem vir naturali appetitu cognovit uxorem, dicit Scriptura divina : Concepit Eva, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Cain? Sed quid, » inquit, « dicit Adam, andiamus : Acquisivi hominem per Deum (Gen. IV. 1). Uwde constat opng Dei essc, quem per Deum acquisitum Scriptura divina testatur. » Quis hinc duibitet? quis hoc neget, maxime catholicus christianus? Opus Dei est homo : sed carnis concupiscentia , sine qua , si peccatum ifon præcessisset, tranquillæ voluntati obedientibus sicuti ca tera membra genitalibus , seminaretur homo ; non est a Patre, sed ex mundo est (1 Joan. 11. 16).

18. Verum nunc, obsecro te, paulo aMentius intnere , qnod nomen 4 invenerit, quo rursus operiret quod erubescit aperire. « Genuerat enim eum, » inquit, « Adam potentia membrorum, non diversitate meritorum. Quid dixerit, c diversitate meritoruim,» fateor non intelligo : sed , c potentia membrorum, » credo, illud voluit dicere, quod pudet evidenler dicere. Maluit cuim dicere , « membrorum potentia , » qnam , carnis concupiseenlia. Plane, etiamsi non cogitavit, significavit aliquid , quod ad rem pertinere videatur. Quid enim potentius membris hominis, quando non serviunt voluntati hominis ? Quæ tamen etsi frenentur temperantia vel continentia , usus eo- .... __. ram aliquantum, molus tamen eorum non est in hominis potestate. Genuit ergo Adam filios hac, ut iste dicit, « membrorum » suorum « potentia, » de qua prnusquam illos gigneret, erubuit post peccatum. Si autem non peccasset, non cos genuisset membrorum potentia, sed membrorum obedientia. Ipse quippe esset potens, ut cis subjectis voluntate imperaret, si potentiori ct ipse subjectus eadem voluntate scrviret.

CAPUT VIII. — 19. < Post aliquanta iterum dicit Scriptura divina, i inquit: « Cognovit Adam Evam uxorem suam, et concepit, et peperit filium , et vocavit nomen ejus Seihv dicens : Suscitavit mihi Dominus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain > (Gen. IV, 25). Deinde addit, et dicit: « Ad documentum instituti coitus, ipsum semen divinitas dicitur excitasse.» Non intellexit bomo iste quod scriptum est: putavit enim . ad hoc esse dictum, Suscitavit mihi Dominus . semen aliud pro Abel, ut crederetur Deus illi excitasse libidinem cœundi, cujus mom excitaretur semen, ut gremio feminæ posset .infundi. Nescit non esse dictum1 Excitavit niilii semen; nisi, Dedit mihi filium. Denique hoc Adam non dixit post coitum suum, quo semen emisit, sed post conjugis parium, quo lilium . Deo donante suscepit. Nam quae gratulatio est, nisi torte libidinosorum et suum vas in morbo coucupiscentiæ, quod velat Apostolus, possidentium (I Thess. iv, 5), si semen extrema cocundi voluptate fundatur #, nee sequatur conceptus aut partus, ubi nuptiarum verus est fructus?

20. Neque hoc ideo dixerim , quod alius putandus sit præter summum et verum Deum, vel humani se. minis, vel ipsius hominis creator ex semine2: sed hoc tranquilla de homine obedicntia membrorum ad nutum voluntatis exisset , si peccatum non præcessisset. Neque nunc agitur de natura seminis4, sed do vitio. Illa quippe habet auctorcm Deum; ex isto autem trahitur originale peccatum. Nam si semen ipsum nullum habet vitium, quid est quod scriptum est in libro Sapientias : Non ignorans quoniam nequam est natio iliorum, et naturalis malitia ipsorum, et quoniam nun poterat mutari cogitatio illorum in perpetuum; semen enim • erat maledictum ab initio (Sap. XII, 10, 11)? Nempe de quibuscumque dicat ista, de hominibus dicit. Quomodo est ergo cujuslibet hominis malitia naturalis et semen maledictum ab initio, nisi ad illud respiciatur, quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et It. in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. v, 12)? Cujus 6 autem bominis mala cogitatio non potest in perpetuum mutari, nisi qnia per se ipsa... non potest, sed si gratia divina subveniat; qua non subvenicute quid sunt hominas. nisi quod ait apostolus Pc rus, Velut muta animalia pro- creata naturaliter in caplnitatem et interitum I (II Petr. II, 12)? Undo uno lotO Paulus apostolus utrumme commemorans, et iram Dei cum qua nascimur, et gratiam qua liberamur : Et nos omnas, inquit, uliquando conversati sumus in dcsideriis carnis nostræ, facientes voluntatem carnis et affectionum; et eramus natura filii iræ, sicut ct cœteri. Deus autem qui dives est in misericordia, propter multam dilectionem qua dilcxit nos, et cum essemus mortui peccatis, convivificavit noa Christo, cujus gratia sumus salvi facti (Ephes. II , 3). Quid est ergo malitia naturalis hominis , et semen maledictum ab initio, et procreati naturaliter in captivitatem et interitum, et natura filii iræ i Numquid in Adam natura ista sic condita est? Absit : sed quia in illo vitiata, sic per omnes jam naturaliter cucurrit et currit, ut ab hac perditione non liberet, nisi gratia Dei | cr Jesum Christum Dominum nostrum.

CAPUT IX. — it. Quid est ergo quod iste adjungit et dicit de Noe et liliis ejus, quod i simiter benedicti sint ut Adam et Eva, dicente Deo, Crescite, et multiplicamini; et replete terram, et dominamini ejus (Cen. IX, i, 2)? > Quibus Dei verbis addit sua, dicens : I Voluptas ergo ista, quam tu diabolicam vis videri , jam in supradiclis conjugibus bahebatur, quæ ut institutione bona; ita etiam benedictione permansit. Non enim dubitatur, de hac ad Noc et ad filios ejus corporum commixtione dictum , cujus jain usus inoleverat: Crescite, et multiplicamini, et replete terram. » Non opus est eadem multis verbis repetere, De vitio hic agitur , quo est depravata natura bona, eujus vitii auctor est diabolus ; non de naturæ ipsius bonitate, cujus auctor est Deus : qui neque ab ipsa vitiata depravataquc natura suam abstinuit bonitatem, ut auferret ab homine I fecunditatem, vivacitatem, sanitatem , ipsamque substantiam animi et corporis, sensus atque rationem, alimenta, nutrimenta, incrementa; qui etiam facit oriri solem suum snper bonos et malos, et pluit super ju-tos et injustos (Matth. v, 45), et quidquid boui est natura humanæ a Deo bono, etiam in illis hominibus I qui non liberabuntur a malo.

22. Voluptatem tamen iste et hic dixit, quia potest voluptas et honesta esse ; non dixit carnis con. cupiscentium , vel libidinem, quæ pudenda est: sed in consequentibus apcruil verecundiam suam, nee dissimulare potuit ab eo, quod violenter ipsa natura præscripsit. a Et illud, i inquit, < Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhœrebit uxori suœ; et erunt duo in carne ana I (Cen. II, 24). Et post hæc Dei verba , sua ipse subjungens : < Ut exprimeret, » inquit, « fidem operum, propheta prope pcriculum pudoris accessit. I 0 aperta prorsus et vi veritatis extorta confessio ! Propheta orgo, ut exprimeret (idcm operum, prope periculum pudoris accessit, quia dixit, Erunt duo in carne una , ubi commixtionem maris et feminæ intelligi voluit. Dicatur causa , cur in ex. primendis operibus Dei, propheta prope periculum pudoris accesserit. Itane vero humana olera pudenda esse non debent, sed plane glorianda, et die vitia pudenda sunt? Itane vero in eloquendis ct exprimendis operibus Dei, non honoratur prophetae vc! amorve! labor, sed periclitatur pudor ? Quid enim potuit Deus facere, quod ejus prædicatorem pudeat dicere? Et, quod est gravius , pudent hominem alicujus operis, quod non homo, sed Deus fecit in ho- I mine : cum omnes opifices quanto I possunt labore et industria id agant, ne de suis operibus erubescant? Sed profecto illud nos I pudet, quod puduit primos illos homines, quando pudenda texerunt. Illa est poena peccati , illa plaga vestigiumque peccati; illa illecebra fomesque peccati, illa lex in membris repugoans legi meinis, illa ex nobis ipsis adversus nos ipsos inobedientia , justissimo reciprocatu inobedientibus reddita. Hujus nos pudet, et merito pudet. Nam si hoc non esset, quid nobis esset ingratius, quid irreligiosius, si in membris nostris, non de vitio vel de paena nostra, sed de Dei confunderemur operibus i

CAPUT X. — 13. Dicit etiam iste multa frustra de Abraham et Sara, quomodo ex repromissione acceperint filium; et tandem concupiscentiam nominat : non taincn addit carnis, quia ipsa pudenda est. In concupiscentiæ autem nomine aliquando gloriandum est : quia est et concupiscentia spiritus adversus carnem (Galat. v, 17), est et concupiscentia sapientiæ (Sap. vi, 2i). Ait ergo : c Certe. hanc concupiscentiam sine qua nulla fecunditas est, malam * naturaliter definisti : uade ergo per donum caeleste in senibus excitatur? Astrue jam hoc, si potes , ad opus diaboli pertinere, quod Deum vides conferre pro munere. > Ita hoc dicit, quasi concupiscentia carnis illis ante dcfuerit, et hanc eis donaverit Deus : quae procui dubio inerat in corpore mortis hujus ; sed fecunditas defuit % cujus auctor est Deus , et ipsa donata est quando voluit Deus. Absit autcm ut dicatnus, quod nos putavit esse dicturos, Isaac sine concubitus calore generatum.

CAPUT Xl. — 24. Sed ipse jam dicat, quare interirct anima ejus de genere suo, si circumcisus die non esset octavo : quid ipse peccasset, quid offendisret Deum , ut de aliena in se negligentia tam severa sententia puniretur, si nullum esset originale peccatum ? De circumcidendis cnim Deus sic mandavit infantibus : Masculus qui non circumcidetur carnem ' prœputii aui octavo die, disperiel anima ejus de genere suo, quia testamentum meum dissipavit (Gen. XVII, 14). Dicat iste, si potest ,, quomodo puer ile testamentum Dei dissipavit, octo dierum, quantum ad ipsum proprie attineL, innocens infans : et tamen nullo modo Deus vcl sancta Scriptura id mendaciter diceret.Tunc ergo dissipavit testamentum Dei, non hoc de imperata circumcisione, srd illud de ligni prohibitione, quando per unum hominem peccatum intravit in mundum , et per peccatum mora; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Et hoc in illo significabatur cxpiari circumcisione octavi diei, hoe est, sacramento Mediatoris in carne venturi : quia per eamdem fidem venturi in carne Christi, ct mori- turi pro nobis , et tertertio die, qni post septimum sabbati fuerat futurus octavus, rcsurrecturi, etiam justi salvabantur antiqui. Traditus cst enim propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram. Ex quo enim instituta est circumcisio in populo Dei , quod erat tunc signaculum justitiæ litlci (Rom. IV, is, 11), ita I ad significationem purgationis vaicbat et in parvulis originalis vetcrisque peccati, sicut et Baptismus ex illo valere cœpit ad innovationem hominis, ex quo est institutus. (a) Non quod ante circumcisionem justitia fidei nulla erat ; nani cum adhuc esset in præputio, ex fide justificatus est Ipse Abraham , pater gentium quæ fidem ipsius fuerant sectaturæ : sed superioribus temporibus omui modo latuit sacramentum justificationis exlidc. Eadem tamen fides Mediatoris salvos justos faciebat antiquos, pusillos cum magnis; non vctus Testamentum quod in servitutem general (Galat. iv,, 24), non lex quæ non sic cst data , quæ posset vivificare (Id. III , 21), sed gratia Dei per Jesum Christum Dominum nostrum (Rom. VII, 25). Quia sicut credimus nos Christum in carne venisse, sic illi venturum : sicut nos mortuum, ila illi moriturum : sicut nos rcsurre. sisse, ita illi resurrecturum : et nos vero et illi, ad judicium mortuorum vivorumque venturum. Non ergo iste humanam maie defendendo impediat a salute naturam : quia omnes sub peccato nascimur, et per unum solum, qui sine peccato namus est, liberamur.

CAPUT XII.- 25. i Ista, i inquit, c corporum, commixtio, cum calore, cum voluptate, cum semine, a Dco facta, et pro suo modo laudabilis approbatur. quoe aliquando etiam amplum efficitur munus piorum. I Dixit, c cum calore; » dixit, c tum voluptate; I dixit, a cum semine : > non tamen dicere ausus est, Cum libidine : quare. nisi quia nominare erubescit, quam laudare non erubescit Munus autem piorum propagatio cst fecunda filiorum, non commotio pudenda membrorum : quam non haberet in generanda filiis natura sana, nunc autem habet eam natura vitiata. Ac per hoc ct qui indc nascitur indiget renasci, ut sit membrum Christi; et de quo nascitur, si jam renatusest, indigct liberari ab ea quæ incorpore mortis hojus est lege peccati. Quæ cum ita siUnt, quomodo adjungit et dicit, c ConfiLearis ergo necesse est, originale quod finxeras, interiisse peccatum? » Non ego Unxi originale peccatum, quod catholica fides credit I antiquitus : sed m, qui hoc nonas, sina dubio es novus hæreticus. Sub diabolo autem sunt, judicio Dei, omnes cum peccato generali, si non fuerint in Christo regenerati.

CAPUT XIII. — 26. Scd quia de Abraham loquebatur cl Sara, subjunxit atique ait : < Quod si dixeris, Usus in eis vigebat, ct fetus non erat : respondebo, Quem conditor promisit, conditor dedit, non concubitus, sed Dei opus est qui nascitur. Qui enim, primum hominem fecit ex pulvere (Gen. II, 7), omnes fabricatur ex semine. Sicut ergo tunc limus, qui assumptus est materia, nun auctor hominis fuit: ita nunc vis illa voluptatis, confectrix commixtrixque seminum, non explet operationis vicem; sed du tbesauris naturæ offert Deo, uude ille bominem dignetur operari. i Hæc omnia quæ dixit, excepto quod a;i, a voluptate semina confici atque misceri, recte dicerel, si in eis catholicum sensum defendere niteretur. Quia vero scimus quid ex his moliatur efficere, profecto dicit etiam recta perverse. Illud itaque, quo cxcepto cætera vera esse non abnuo, idco non est verum, quia voluptas illa concupiscentiae carnalis non conficit semina ; sed ea quae jam sunt in corporibus a vero Deo condita, a quo et ipsa conduntur corpora, . non fiunt a voluptate *, sed excitantur et emittuntur cum voluptate. Utrum autem utriusque sexus se. mina in muliebri utero cum voluptate misceantur, viderint feminae quid in secretis visceribus sentiant: nos non decet inaniter usque ad ista esse curiosos. Libido tamen illa erubescenda, unde pudenda ipsa appellata sunt membra, non fuit in corpore vitæ illius, quæ in paradiso fuit ante peccatum, sed cepit esse in corpore mortis hujus retributa inobedientia inobedientiæ post peccatum. Sine qua libidine poterat opus fieri conjugum in generatione filiorum, sicut multa opera fiunt obedientia cæterorum sine illo . ardore membrorum, quae voluntatis nutu moventur, non æstu libidinis concitantur.

27. Attende caetera « Hoc etiam, i inquit, < Apostoli confirmat auctoritas. Cum enim bcatus Paulus de mortuorum resurrectione loqueretur, ait: Insipiens, tu quod seminas non vivificalur. Et infra : Deu. autem dat iili corpus prout vull, et uuicuique seminum proprium corpus (I Cor. xv, 56-58). Si ergo Deus, i inquit, < humano semini, quod nemo negat vcl prodentium vel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpus attribuit, unde quemquam reum natum probabis? Tandem oro respicias, quibus laqueis peccati naturalis suffocetur assertio. Verum age, > inquit, « tecum, precor, mitius. Milii crede, ctiam te Deus fecit : sed, quod fatendum est, gravis crror infecit. Quid enim potest profanius dicit qvam quod Deus hominem aut non fecerit, aul, ut dicis, diabolo fece. rit, aut certe diabolus Dci sil imaginem, hoc cst, bominem fabricatus; quod non minus stultum dignoscitur esse, quam impium? Ergo tam inops, > inquit, i tam inverecundus Deus a si, u: uon habuerit quod in præmium sanctis hominibus daret, nisi quod de. ceptis diabolus infudit ill vitio 1? Vis autem scire, quod etiam in his qui sancti non sunt, hanc generationum potentiam Deus tribuisse probetur? Eo igitur tempore cum Abrabam metu perculsus gentis barba- ræ, Saram quæ uxor crat, sororem stiam dixit, refertur Abimelech rex illius provinciæ abduxisse caru in noctis usum. Scd Deus cui curæ erat honor sanctæ mulieris, in somnis Abimelech veniens regia nfrcnavit audaciam, comminatus interitum, si pergeret violare conjugium. Tunc Ahimelech ait : Numqnid, Domine, gentem ignorantem et justam perdes ? Nonne ipsi dixerunt se germanitate conjunctos? Surrexit crgo mane Abimelech, et accepit mille didrachmas 2 argenti, et oves, et vitulos, et pueros, et ancillas, et dedit Abrahæ, atque a se mulierem remisit intactam. Oravit vcro Deum Abraham pro Abimelech : et sanavit Deus Abimelech, et uxorem, et ancillas ejus. > Cur autem hæc tanta prolixitate narraverit, accipe breviter in his 3 quæ seculus adjunxit : a Dcus, a inquit, < orante Abraham curavit potentia dispensationis secreta 4, quæ amota est verendis vilium fentinarum; quia clauscrat Deus aforis omin m vulvam in domum Abimelech. » (Gen. xx). a Vide ergo, > inquit, < utrum naturaliter tratum dici debet, quod interdum aufert exasperatus Deus, redditque placatus. Ipse, a inquit, a facit et piorum filios et impiorum : quoniam quod fiunt parentes, ad naturam pertinet, quæ Deo gaudet auctore; quod autem impii sunt, ad studiorum pravitatem, quæ unicuique de libera voluntate contingit. a

CAPUT XIV. —28. His omnibus quae tam multa dixit, respondemus, nihil divinis testimoniis, quai interposuit, esse dictum de pudenda libidine, quam dicimus non fuisse in corpore beatorum, quando nudi erant, et non confundebantur (Id. II, 25). Nam primum illud Apostoli de scminibus dictum est frumentorum, quæ prius moriuntur ut vivificentur. Quam sententiam scilicet apostolicam, quo consilio nescio, noluit iste complere; nam eam huc usque commemoravit: Insipiens, tu quod seminas non vivificatur. Apostolus autcm addit : nisi moriatur. Scd iste quanlum existimo, quod de frumentis dictum cst, de humano semine accipi voluit ab cis qui hæc legunt, et Scripturas sanctas vel nesciunt, vel non recordantur. Deniquc non solum istam sententiam decurtavit, ut non adderet, nisi moriatur : verum ctiam sequentia prætermisit, ubi aperuit Apostolus de quiluss scmiuibus loqueretur. Ait cnim Apostolus : Et quod seminus, non corpus quod fulurum eat seminas, sed nudum granum, fere tritici, aut alicujus cæterorum. His prætermissis, iste contexuit quod deinde dicit Apostolus, Deus autem illi ddt corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus (I Cor. xv, 36 38); tanquam de concumbente homine dixerit Apostolus, Insipiens, tu qnod seminas non vivificatur : ut intelligeremus non ab hominc concubitu filios seminante, sed a Deo vivificari semen humanum. Sic enim fucrat prælocutus, quia t voluptas illa non explet operationis vicem, sed de thesauris naturae offert Deo, unde ille hominem dignetur operari. a Et suhjunxit testimonium, quasi hoc dixerit Apostolus : Insipiens, tu quod seminas non vivificatur ; hoc est, non a te vivilicalur, sed hominem de tuo semine Deus operatur : tanqunm ab Apostolo media illa quæ prætermisit iste, non dicta sint; atque ita se habeat ejus sententia, velut de humano scmine loqueretur : Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, Deus autem illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus. Denique post hæc Apostoli verba sic infert sua, « Si ergo Deus, i inquit, < humano semini, quod nenio negat vel prudentium vel piorum, proprium sicut omnibus rebus corpus attribuit : 1quasi Apostolus de humano semine in illo testimonio sit locutus.

29. De qua fraude quid adjuvaretur ejus intentio, cum aliquanto attentius cogitarem , nihil potui reperire, nisi quia testem voluit adhibere Apostolum, quo proharet Deum , quod et nos dicimus, de humanis seminibus hominem operari. Et cum ei testimonium nullum occurreret, isto abusus est fraudulenter ,timens utique , ne forte si appareret Apostolum non do laumanis seminibus, sed de frumentis illa dixisse, hine admoneremur, unde rcfutaretur, non religiosæ voluntatis, sed libidinosa: voluptatis pudens nominator, et impudens prædicator. De ipsis quippe seminibus, quæ in agris agricolæ scminant, potest ipse redargui. Cur enim non credamus, Deum potuisse in paradiso concedere homini beato de suo semine, quod concessum videmus agricolis de tritici semine; ut eo modo illud screretur sine ulla pudenda libidine, ad voluntatis nutum membris obsequentibus genitalibus; sicut hoe . seritur sine ulla pudenda libidine, ad voluntatis nutuin agricolarum obsequentibus manibus; honestiore in parentibus gignendorum desiderio filiorum, quam est implendorum in arantibus borreorurn : ac deinde Creator omnipotens incontaminabili 1 ubique præsentia et creatrice potentia de seminibus honiinum prout vellet, quod et nunc facit, operaretur in femina, sicut de seminibus frumentorum prout vult operatur in terra, bcatis matribus sine libidinosa voluptate concipicntihus, sine ærumnoso gcmitu parientibus; quandoquidem in illa felicitate et in corpore nondum mortis hujus, sed vitæ illius, non esset fcminis in excipicudis seminibus quod puderet, sicut non esset in edendis fetibus quod doleret ? Quisquis non credit 2, vul credi non vult, hominibus ante omno peccatum in illa paradisi felicitate versantibus hoc potuisse bei voluntatc ct benignitate concedi, non optandæ fccun. ditatis latudator, sed pudentæ voluptatis amator est.

CAPUT XV. — 30. Item aliud ex libro divino tostimonium quod posuit de Abimelech, et Dco volente clausa omni vulva in domo ejus, ne mulieres ejus parerent, atque aperta rursus ut parerent, quid ad rem pertinet ? quid habet de illa pudenda libidine, de qua nunc quæstio est? Numquid ipsam Deus d. traxii illis fcminis, reddiditque cuin voluit? Sed paena fuit ut parere non possent , beneficium vero ut parere prasent more hujus corruptibilis carnis '. Non enim lale beneficium Deus conferret corpori mortis hujus, quale non haberet nisi corpus vitæ illius in paradiso ante peccatum, ut et conceptus proveniret siue libidine pruriente, et partus sine dolore cruciante. Cur autem non intelligamus, quandoquidem dicit Scriptura, aforis omnem vulvam fuisse conclusam , aliquo dolore factum esse, ut non possent feminæ concubitum perpeti, qui dolor Dco succensente 2 fuisset inflictus, miserante detractus? Nam si ad impedimentum serendae prolis csset libido detrabenda, viris esset detrahenda, non feminis. Femina enim posset voluntate concumbere, eliam desistente libidine qua stimularetur; si viro non deesset , qua excitaretur. Nisi Conc, quia scriptum est, et ipsum Abimelech fuisse sanantur, virilem dicturus est ei libidinem redditam. Qnam profecto si amiserat, quid opus fuit cum divinitus admoneri, ut Abrahæ non misceretur uxori? Sed sanatum dicit, quia domus cjus ab illa peste sanata est.

CAPUT XVI. - 31. Jam nunc illa tria videamus, quorum trium quodlibet dixerimus, nihil ait dici posse profanius : quod hominem Deus aut non fecerit, aut diabolo fecerit, aut certe diabolus Dei sit imaginem, hoc est, hominem fabricatus. Horum trium primum et novissimum non dici a nobis, etiam ipse, si non sit excors aut nimium pervicax, confitetur. De illo quæstio cst, quod secundo medioque loco posuit, ubi sic fallitur, ut a nobis hoc existimet dici, quod diabolo Deus hominem fecerit, tanquam in hominibus quos Deus cx hominibus parentibus crcat, hoc intendat, hoc curet, hoc sui opcris ratione provideat, ut habeat diabolus servos, quos ipse sibi facere non potest. Absit ut hoc qualiscumque vel puerilis pictas suspicetur. Bonitate sua Deus faciL a homincs, ct primos sine peccato, et cæteros sub peccato, in usus profundarum cogitationum suarum. Sicut enin de ipsius diaboli malitia novit ille quid agat, et quod ngit justum ,est et bonum, quamvis sit de quo agit injustus et malus , ncc cum propterea creare noluit, quia malum futurum esse prrescivit : ila de universo genere humano, quamvis nullus hominum sine peccati sorde nascatur, bonum inc qui summe bonus est operatur : alios facicns tanquam vasa misericordiæ, quos gratia discernat ab cis qui vasa sunt iræ; alios tanquam vasa ira, ut notas faciat divitias glurix sum in vasa miscricordiæ. Eat iste nunc, et adversus Apostolum. cujus ista sententia est, argumentetur; imo adversus ipsum figulum, cui respondere prohibct Apostolus, dicenf: O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Nnmquid dicit figmentum ei qui se finxit, Quare sic me fecisti ? Annon babet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam (Rom. IX, 20-23)? Numquid ergo vasa iræ ncgat iste esse sub diabolo? tut quia sub diabolo sunt, alius ea quam ipse facit, qui vasa misericordiæ facit ? aut aliunde et non ex eadem massa facit? IIic itaque dicat, Ergo Dens vasa diabolo facit: quasi nesciat Deus sic cis uti ad opera iua justa ct bona , sicut ipso utitur diabolo.

CAPUT XVII. — 51. An vero filios perditionis haedos sinistræ partis (Matth. xxv, 55) diabolo pascit, et diabolo nutrit, et vestit, quia facit solem suum oriri super bonos ct malos, et pluit super justos et injustos (Id. v, 45)? Sic itaque creat malos, quomodo pascit et nutrit malos : quia quod eis creando tribuit, ad natura pertinet bonitalem; et quod eis pascendo et nutriendo dat incrementum , non utique malitiæ eorum, sed cidem bonae naturæ quam crcavit bonus, honum tribuit adjumentum. In quantum enim homines sunt, bonum est naturæ, cujus auctor est Deus : iii quantum autem cum peccato nascuntur, perituri si non renascuntur 1, ad semen pertinent maledictum ab initio (Sap. xii , 11), illius antiquae inobedientiæ vitio. Quo tamen bene utitur factor etiam vasorum iræ, ut notas faciat divitias gloriae suae in vasa misericordiæ ; ne meritis suis tribuat, si ad eamdem massam quisque pertinens gratia liberetur , sed qui gloriatur, in Domino glorietur ( II Cor. x, 17).

CAi UT XVIII. — 53. Ab hac fide apostolica atque catholica veracissima et fundatissima, cum Pelagianis iste discedens, nun vult nascentes esse sub diabolo, ne parvuli portentur ad Christum, ut cruantur a potestate tenebrarum, et in regnum ipsius transferantur (Coloss. 1, 15). Ac sie accusat Ecclesiam toto orbe diffusam, in qua ubique omnes baptizandi infantuli nou ob aliud exsufflantur, nisi ut ab eis princeps mundi mittatur foras (Joan. XII, 31) : a quo necesse est vasa ira; possideantur, cum ex Adam nascuntur, si in Christo renascantur, et in ejus regnum per gratiam facta vasa misericordias transferantur. Contra istam fundatissimam veniens veritatem, ne universam Cbristi Ecclesiam oppugnare videatur, quasi me unum alloquitur, et velut corripiens atque admonens dicit: Etiam te Deus fecit; scd, quod esi fatendum, gravis error infecit. Sane Ilud me Deus fecerit agnosco, et gratias ago : qui tamen cum irae vasis perissem, si tantum ex Adam Inc fecisset , ci in Christo non refecisset. Quod cum possessus Pelagiana impietate non credit, si in tanto malo in finem usque perdurat, non ipse, sed Catholici videant, qualis et quantus cum error, non infecerit, sed plane interfecerit.

CAPUT XIX. — Si. Attende sequentia : < Qnod autem,. inquit, < filii ex conjugio suscepti naturaliter boni sunt, Apostolo dicente discamus. qui ait de iin prohis : Relicto naturali usu feminæ, exarserunt in desideria sua , invicem. masculi in masculos turpitudinem operantes (Rom. I, 27). Ostendit ergo, > inquit, i usum feminæ et naturalem esse, ct pro suo modo laudabilem : flagitium autem ex voluntate propria exerceri contra institutionis pudorem. Merito itaque, » inquit, < et in bene utentibus genus concupiscentiæ modus. que laudatur, ct in turpibus excessus ejus punitur. Denique eodem tempore Deus Abrahæ et Saræ marcentia ævo membra vegetavit > (Gen. xxi, 1), < quo in Sodomis ipsa igneo imbre punivit i (ld. XIX, 24, 25). i Si igitur putas, > inquit, < accusandum membrorum vigorem , quoniam per ipsum Sodomitas flagitiis obliti 1 sunt; accusabis etiam creaturam panis et vini, quoniam hinc quoque eos peccasse Scriptura divina significavit. Dicit enim Dominus per Ezechiclem prophetam : Verumtamen hæ imquitates Sodoma. sororis tua, superbia, in saturitate panum et abundantis vini fluebant ipsa et filii ejus, et manum pauperis et egentis non adjuvobant » (Ezech. XVI, 49). < Elige jam, » inquit, < utrum mavis : aut reputa divino operi com. mixtionem corporum, aut creaturam panis et vini similiter malam I esse defini. Quod si feceris, aperte Manichaeus esse convinceris. Concupiscentiæ autem naturalis qui modum tenet, bono bene utitur; qui modum non tenet, bono male utitur. Quid d cis er- In, i inquit: < Ita nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur , non potest accusari; sicut adulteriorum malum bono naturali, quod inde nascitur, non potest excusari i (De Nupt. et Concup., lib. it n. 1)? a Ilia sermonibus, I inquit, < quod negaveras concessisti, quod concesseras sustulisti : et nihil magis laboras, quam ut parum intelligaris. Ostende sine commixtione nuptias corporales : aut unum aliquod huic operi nomen imponito, et vel bonum , vel malum conjugium nuncupato. Spopondisti utique bona te definire conjugia : si conjugium bonum, si bomo fructus conjugii bonus, si hic fructus opus Dei malus esse non potest, qui per bonum ex bono nascitur; ubi igitur originale maIum , quod tot praejudiciis interemptum est? >

CAPUT XX. — 35. Ad haec respondeo, non solum fllios ex conjugio, verum etiam ex adulterio bonam aliquod esse, secundum opus Dei quo creati sunt: secundum autem originale peccatum, in damnatione i nasci ex Adam prino, nbn solum si de adulterio, verum etiam si de conjugio generentur, nisi in Ad:.... secundo, qui est Christus, regenerentur. Quod autem ait Apostolus de improbis , Relicio naturali usu feminæ , exarserunt in desideria sua in invicem , muscuil in masculos turpitudinem operantes: non dixit usum conjugalem. scil naturalem, eum volens intelligi, qui fil membris ad hoc crcais, ut per ca possit ad generandum sexus uterque misceri. Ac per hoc, cum eisdem membris ctiam meretrici quisque miscetur, naturalis est usus, nec tamen laudabilis, sed culpabilis. Ab ea vero parte corporis, quæ non ad gencrandum est instituta, si et conjuge quisque utatur, contra naturam est et flagitiosum. Denique prins idcm apostolus de feminis dixit, Nam feminæ eorum immutaverunt natura/em usum in eum usum qui est contra naturam (Rom. I, 27, 26) : deiude, de masculis in masculos turpitudinem operantibus, relicto usu femineo naturali. Nou ergo isto nomine, id est, usu naturali, conjugalis est l.tudata commixtio, sed immundiora et sceleratiora flagitia dcnotata suut, quam si illicite et feminis, sed tamen naturaliter uterentur.

CAPUT XXI. — 56. Panem vero et vinum sic non reprehendimus propter luxuriosos et ebriosos, quamodo nec aurum propter cupidos et avaros. Quocirca commixtionem quoque honestam conjugum non reprehendimus propter pudendam corporum libidinem. Illa enim posset esse nulla præcedente perpetratione peccati, de qua non erubescerent conjugati : hxc aotein exorta est post peccatum , quam coacti sunt velare confusi (Gen. III, 7). Unde remansit posteriorihus conjugatis, quamvis hoc malo bene et licite utentibus, in ejusmodi opere humanum vitare conspecumi, atquin ita confiieri quod pudendum est, cum debeat neminem pudere quod bonum est. Sic insinuantur h:rc duo, et bonum laudandae conjunrtionis, tunde filii generentur, et malum pudendæ libidinis, unde qui generantur, regenerandi sunt Eo damnentur. Proinde pudenda libidine qui licite concumbit , malo bene utitur : qui autem illicite, malo male utitor. Rectius enim accipit I nomcn mali quam boni, unde erubescunt et mali et boni : meliusque credimus ei qui dicit, Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum (Rom. vit, i8); quam huic qui dicit hoc bonum, unde si confunditur, confitetur nialim; si autem non confunditur, addit impudentiam , pejus malum. Recte igitur diximus, « Ita nuptiarum bonum malo originali , quod indo trahitur, non potest accusari; sicut adulteriorum malum bono naturali, quod inde nascitur, non potest excusari : i quo. niam natura humana quae nascitur vel de conjugio, vel de adulterio, Dei opus est. Quæ si malum esset , non esset generanda; si malum non haberet, non esset regeneranda : atque ut ad unum verbum utramque concludam, natura humana si malum esset, salvanda non esset; si ei mali nihil inesset, salvanda non esset. Qui ergo dicit eam bonum non esse, bonum negat conditæ creatorem : qni vero negat ei maium inesse, misericordem vitiatae invidet salvatorem. Quapropter in bominibus nascentibus neque excusanda sunt adulteria per bonum quod inde a condi' tore hono creatum est, nec accusanda conjugia per malum quod ibi a misericorde salvatore sanandum est.

CAPUT XXII. - Si. i Ostende, i inquit, i sinc commixtione nuptias corporales. v Non ostendo ego nuptias corporales sinc commixtione; sed nec ipse ostendit camdem commixtionem sine confusione. In paradiso autem si peccitum non præcessisset, non esset quidem sine utriusque sexus commixtione generatio, sed esset sine confusione commixtio. lasset quippe in coeundo tranquilla membrorum obedientia, non pudenda carnis concupiscentia. Proindc conjugium bonum est, ande ordinate seminatus naseitnr homo; et fructus conjugii bonus , quod est ipse qni ita nascitur homo : sed peccatum malum est , cum quo nascitur omnis homo. Dens quippe fecit et facit honrincm : sed per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. v, 12).

CAPUT XXIII. — 58. c Novo, > inquit, « gent're disserendi, et catholicum profiteris 1, et Manichæo patrocinaris, dicendo nuptias et magnum bonum , et magnum malum. > Prorsus quid ioqualur , ignorat. sive ignorare se simulat. Aut enim non intelligit, aut non vult intelligi' qirid dicamus. Sed si non intelligit, praeoccupatione impeditur erroris : si autem non vult quid dicamus intelligi, pervicaciæ vitium cst, quo suum dcfendit crrorem. Et Jovinianus, qui paucos ante annos novellam conatus est hæresim condcre, Manichæis patrocinari dicebat Catholicos, quod adversus eum sanctam virginitatem nuptiis præferebant. Sed responsurus est iste, non se quod Jovinianus de indifferentia nuptiarum virginumque sentire. Nec ego dico qnod isti hoc sentiant : verumtamen per Jovinianum Catholicis. M anichæos objicientem , non esse hoc novum, novi hæretici rccognoscant. Nos itaque nuptias bonum dicimus csse, non malum. Sed sicuti Ariani Sabellianos nos esse criminantur, quamvis non dicamus unum cumdemque esse Patrem et Filiam et Spiritum sancluin , quod Sabelliani dicunt; sed dicamus unam eamdemque esse naturam Patris et Filii et Spiritus sancti, quod Catholici dicunt : ita Pelagiani nobis Manichæos objiciunt, quamvis non dicamus esse malum nuptias, quod dicunt Manichaei; sed dicamus malum prilnis hominibus, id est, primis conjugibus accidisse *, et inde in omnes homines pertransisse, quod dicunt Catholici. Sed sicut Ariani dum Sabellianos fugiunt, in pejus aliquid inciderunt; quia Trinitatis ausi sunt non personas discernere, sed naturas : ita Pelagiani durn Manichæorum pestem in perversum vitare conantur, de nuptiarum fructu ipsis Manichaeis convincuntur pernicio siora sentire, credendo parvulos Christo medico non egere.

CAPUT XXIV. — 39. « Definis, » inquit, « hominem, si de fornicatione nascatur, reum non esse ; Ii de conjugio, innocentem non esse. Huc euim pervenit qnod dixisti, bon m naturale de adulteriis posse subsistere, malum originale etiam de conjugio trabi. > Frustra omnino conatur apud intelligentem lectorem, quæ sunt recta pervertere. Absit enim ut dicamus, hominem, si de fornicatione nascatur, reum non esse. Sed dicimus, hominem, sive de conjugio, sive de fornixiione nascatwr, bonum aliquid esse, propter auctorem naturae Deum; malum aliquid trahere, propter originale peccatum. Quod ergo dicimus, < bonum naturale etiam de adulteriis posse subsistere, malum autem originale etiam de conjugio trahi, » non huc pervenit, quo ille conatur adducere, non nasci reum de adulteriis , nec innocentem de nuptiis : sed ex utroque reum generatione factum , propter originale delictum ; et utrumque regeneratione absolvendum , propter naturae bonum.

CAPUT XXV. — 40. 1 Unum ex his, » inquit, < vcrumest, alterum falsum. > lluic eadem brevitate respondeo : Imo utrumque verum est, neutrum falsum. < Verum est, > inquit, < quod adulteriorum culpam homo qui inde nascitur, non potest excusare : quia quod adulteri fecerunt, ad vitium pertinet voluntatis; quod autem genuerunt, ad laudem spectat fecunditatis : quia si quis furtivum triticum serat, non nascitur messis obnoxia. Vitupero itaque, a inquit, < furem, sed laudo segetem. Innocentem pronuntio qui nascitur ex generositate seminum, dicente Apostolo, Deus illi dat corpus prout vult, et unicuique seminum proprium corpus > (I Cor. XV, 38) : < condemno vero flagitiosum, qui ex propositi perversitate pecravit. >

CAPUT XXVI. — 41. Ad hæc adjungit, et dicit: « Prorsus autem si matum de nuptus tranitur, ac cusari possunt, excusari non possunt; et in diaboli jure opus earum fructumque constituis : quia omnif causa mali, expers boni est. Homo autem, > inquit, < qui de nuptiis nascitur, non criminibus, sed seminibus imputatur. Seminum vero causa in conditione corporum est : quibus corporibus qui male utitur, boni mcritum , non It'nUs sauciat. Liquido igitur, > inquit, < claret, bonum I non esse causam mali. Si ergo, I inquit, i trahitur et de nuptiis originale Inalum, causa mali est conventio nuptiarum : et necesse est malum esse, per quod et ex quo malus fructus apparuit, dicente Domino in Evangelio, Ex fructibus suis arbor agnoscitur» (Matth. VII, 16). < Quomodo > inquit, < tu audiendus putans , qui dicis bonum esse (onjugium , de quo nibil aliud quam malum prodire definis? Constat igitur rea I esse conjugia, si peccatum inde originale deducitur; nec posse defendi, nisi fructus eorum innocens approbetur. Defenduntur autem, et bona pronuntiantur : fructus ergo approbatur innocuus. »

42. Ad hæc responsurus, prius volo esse intentum lectorem, nihil agere istos, nisi ut salvator non sit parvulis necessarius, quos peccata prorsus a quibus salventur negant habere. Hæc tanta perversitas et tantæ inimica gratiæ Dei, quæ data est per Jesum Christum Dominum nostrum, qui venit quærere et salvare quod perierat ( Luc. xix , 10), insinuare se nititur cordibus parum intelligentium, laude operum divinorum , hoc est, laude naturae humanæ, laude seminis, laude nuptiarum, laude utriusque sexus commixtionis, laude fecunditatis : quoe omnia boua sunt. Nolo enim dicere, laude libidinis : quia eam et ipse nominare confunditur, ut aliud aliquid, non ipsam , laudare videatur. Ac per hoc mala quae acciderunt naturae , non discernendo ab ipsius bouitato naturae, non eam ( quia falsum est ostendit sanam, sed sanari non permittit ægrotam. Et ideo illud quod diximus, quod < adulteriorum culpam, bonum quod inde nascitur, > id est, < homo non potest excusare, I verum esse concedit: et hoc, unde nulla inter nos quæstio est, etiam similitudine furis furtivum triticum seminantis, de quo bona utique messis nascitur, astruit et confirmat ut potest. Illud autem alterum qnod diximus, < Nuptiarum bonum malo originali, quod inde trahitur, non potest accusari, » non vult consentire quod verum sit : quia si consenserit, non Pelagianus hæreticus, sed Christianus catholicus erit. < Prorsus, > inquit, < si malum de nuptiis trahitur, accusari pos unt, excusari non possunt ; et in diaboli jurc opus earum fructumquc constituis : quia omnis causa mali, expers boni cst. » Et ad hoc cætera attexit, ut probet causam n.ali bonum esse non posse 1 ; et ideo nuptias, quia bonum sunt, causam mali non esse ; ac per hoc de illis peccatorem, qui necessarium habeat salvatorem, nasci . omnino non posse : quasi nos nuptias causam dicamus esse peccati; quamvis homo qui ex illis nascitur, non nascatur sine peccato. Nuptiae institute sunt causa generandi, non peccandi : propter quod illa est a Domino bcnediclio nuptiarum, Crescite, et multiplicamini, et replete terram ( Gen. I, 28). Peccatum autem quod inde a nascentibus trahitur, non ad nuptias pertinet, sed ad malum quod accidit hominibus, quorum conjunctione suut nuptiæ. Nam malum pudendæ libidinis et potest esse siue nuptiis, et potuerunt esse nuptiæ sinc illo : ad conditionem autem pertinet corporis, non vitæ illius, sed mortis hujus, ut nunc non possint esse nuptiæ sine illo, quamvis ipsum possit esse sine illis. Nam utique sine nuptiis eat pudenda carnis concupiscentia , quando adulteria et quæque stupra atque immunda commiuit, longe contraria pudicitiæ nuptiarum ; aut quando nulla ista committit, quia homo nulla consensione permittit, ct tamen surgit et movetur et movet, et plerumque in somnis ad ipsius operis similitudinem et suae motioais pervenit finem. Hoc ergo malum nec in ipsis nuptiis malum est nuptiarum : sed habent illud in cor. pore mortis hujus paratum, etiamsi nolunt, sine quo non possunt implere quod volunt. Non igitur ab earum institutione, quae benedicta est, ad eas venit : seo ab eo quod ex unohomine peccatumintravit in mundum. et per peccatum mors, et ita inonte. homiues pertransiii, inquo omnes peccaverunt.

43. Quid csl ergo qnod ait, < Ex fructibus suis ar* bor agnoscitur, i quin hoc in Evangelio dixisse Domiuum legimus? Numquid inde Dominus loquebatur, et non potius de duabus voluntatibus hominum, bona ;cilicel et mala, istam bonam, illum malam arborem dicens ; quia de bona voluntate opera bona nascuntur, et mala de mala , nec possunt bona de mala , et mala de bona ? Quod si nuptias tanqUam arborem bonam, secundum istam quam commemoravitevangelicam similitudinem posuerimus ; profecto e contrario fornicationem posituri sumus arborem mnlam. Quamobremsi homo ila dicitur fructus nuptiarum, tnnquam bonus ex arbore bona, procul dubio nasci homo de fornicatione non debuit. Mala quippe arbor bonos fructus non facit (Matth. VII, 18). Porro si dixerit, non illic arboris loco ponendum esse adulterium, sed naturam potins humanam, de qua nascitur homo : ita etiam hir non erit arbor connubium , sed natura humana, de qua nascitur bomo. Nihil proinde valet ad istam quæstionem similitudo illa evangelica : quia non sunt nuptiae causa peccati, quod trahitur a nascente, et expiatur in rcnascentc ; sed voluntarium peccatum hominis primi, originalis est causa peccati. < Dicis itcrum, i inquit, < Nam sicut peccatum, sive hinc, sive inde a parvulis trahatur, opus cst diaboli : sic homo , sive hinc , sive inde nascatur, opus est Dei. > Et dixi hoc, ct verissime did: et si non Pelagianus, sod Catholicus esset, nihil aliud et ipse in Catholica diccret I.

CAPUT XXVII. — 44. Quid cst ergo quod quærit a nobis , c Per quid peccatum inveniatur in parvulo ; utrum per voluntatem , an per nuptias, an per parentes ? > Sic enim loquitur, et tanquam ad omnia isia respondet, ei a peccato quasi cuncta ista purgando, nihil vult remanere unde peccatum inveniatur in parvulo. Verba dcniqne jam ipsa ejus attende. i Pcr quid igitur, > inquit, peccatum invenitur in parvulo ? Per voluntatem ? Nulla in eb fuit. Pcr nuptias ? Sed hæ pertinent ad opus parentum , quos in hoc actu non pecrassc præmiseras ; sed quantum ex consequentibus apparet, non hoc vere concesseras. Ipsae suut igitur exsecrandæ, > inquit, < quæ causam fecerunt mali: sed illae solas opus indicant personarum. Parentes igitur qui conventu suo causam fecere peccato, jure damnabiles sunt. Ambigi ergo, > inquit, < jam non potest, si tnam sequamur sententiam, conjuges æterno supplicio mancipari, quorum labore actum cst ut ad dominatum exercendum in homines diabolus perveniret. Et ubi est quod paulo nnie hominem opus Dei dixeras ? quia si per originem malum in hominibus, per malum jus diaboli in homines ; diabolum ense dicis auctorem hominum, a qno est origo nascentium. Si autem credis a Deo hominem fieri, et esse conjuges innocentes ; vide qnam stare non possit trahi ex his Originale peocatum. i

45. Ad omnia ista huic respondet Apostolus, qui neque voluntatem arguit parvuli, quae propria in illo nondum est ad peccandum ; neque nuptias in quantum nuptiæ sunt, quæ habent a Deo non solum in. stitutionem , verum etiam bencdictionem; neque parentes, in quantum parentes sunt, invicem licite atque legitime ad procreandos filios conjugati I :sed, Per unum, inquit, hominem peccatum in hunc mundum intrarit, et prr peccatum mors ; et ita inomnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Quod isti si catholicis auribus m ntihusque perciperent, adversus fidem gratiamque Christi rebelles animos non haberent, neque conarentur inaniter, ad suum proprium et hæreticumsensum hæc apostolica verba tam dilucida et tammanifesta convertere, asserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccaverit primum, in quo de cætero quisquis peccare voluit, precandi invenit exemplum ; ut peccatum scilicot non generatione ab illo uno in omnes homines,sed illius unius imitatione transiret. Cum profecto, si Aposto- Ins imilationem hic intelligi voluisset, non per unum hominem , sed per diaholutn potius in hunc mundiun peccatum intrasse, et per ornnes homines pertransissc dikisset. De diabolo quippe scriptum est r Imitantur autem eum , qui sunt ex parte ipsius ( Sap. II. 25 ). Sed ide. per unum hominem dixit, a quo gene.. ratio utique hominuin cœpit, ut per generationcm doceret isse per omnes originale peccatum.

46. Quid autem aliud indicant etiam sequentia verba apostolica ? Cnm enim hoc dixisset, adjunxit, Usque enim ad legem peccatum in mundo fait : id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. Peccatum autem, inquit , non deputabatur , cum lex non eMet. Erat ergo, sed non deputabatur ; qnia non ostendebatur, quod deputaretur. Sicut enim alibi dicit, Per legem cognitio peccati ( Rom. III, 20). Sed regnavit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen ; hoc est quod supra dixerat, usque ad legem ; non ut a Moyse deinceps non esset peccatum . sed quia nec per Moysen lex data regnum potuit mortis auferre, quæ non regnat utique nisi per peccatum. RegnUm porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam , quæ sempiterna est, præcipitet mortem. Regnavit autem : in quibus ? Et in his. inquit, qui non peccaverunt in similitudinem prævaricationisAdæ, qui est forma futuri. Cujas futuri, nisi Christi ? Et qualis forma, nisi a contrario ? Quod alibi etiam breviter dicit : Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur (I Cor. xv. 22). Sicut in illo illud , ita in isto istud : ipsa est forma. Sed hxc forma non omni ex parte conformis est : unde hinc Apostolus secutus adjunxit, Sed non sicut delictum , ita et doMMO. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundavit. Quid cst, multo magis abundavit, nisi quia omnes qui per Christum liberantur, temporaliter propter Adam moriuntur , propter . ipsum autem Christum sine fiuc victuri sunt ? Et non, inquit, sicut per unum peccantem, ita eat et donum. Nam judicium quideni ex uno in condemnationem,gratiu autem ex multis. delictis in justificationem. Ex uno ergo, quid, nisi deliclo?quia sequitur, gratia autem ex multisdelictis. Dicant isti , quomodo cx uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omneshomines pcriransiit ? Gratia vero ideo ex multis delictis in justificationem, quia non solum illud unum solvit, quod originaliter trahitur , sed etiam caetera, qu;r. in unoquoque homine motu propriæ voluntatis adduntur. Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum,multo magis qui abundantiam gratia et justiltiæaccipiunt, in vita regnabunt per unumJesum Christum. Itaque sicut per unius delictum in omnes homines uti condemnationem , ita et per unius ju tificationem in omnes homines ad justificationem vitæ. Adhuc pernaaneant in vanitate mentis suæ , et dicant unum hominem non propaginem trajecisse, sed exemplum praebuisse peccati. Quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnationem, et non Notius per multasua cujusque delicta : nisi quia etiam si illud unum sil tantum , idoneum est perduccre ad candemnationem, etiam nullis additis cæteris ; sicut perducit parvulos mur cutes qui ex Adtun nascuntur, si in Christo non renascantur ? Quid ergo a nobis quærit iste , quod I non vult ad Apostolo audire, a per quid peccatum inveniatur in parvulo ; utrum per voluntatem, an per nuptias, an per parentes ? i Ecce audiat per quid, audiat et taceat , pcr quid peccatum inveniatur in parvulo : Per unius delictum, inquit Apostolus, in omnes homines ad condemnationem. Omnes autemdixit ad condemnationem per Adam, et omnes ad justificationcm per Christum ; cum utique non omnes cos qui moriuntur in Adam, transferat Christus ad vitam : sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem , ita sinc Christo nullus ad vitam. Sicut dicimus de litterarum magistro, si in civilate solus est, Omnes iste hic litteras docut : non quia omnes discunt, sed quia Demo nisi ab ipso. Denique quos ante omnes dixerat, multos postea dixit, cosdem ipsos tamen omnes multosque etgnificans. Sicut enim , inquit, per inobedientiam unius hominispeccatores constituti sunt mutli, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi (Rom. v, 12-19).

47. Adhuc quærat, < per quid peccatum inveniatur in parvulo. > Respondeant ei paginae sanctae : Per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransuit, in quo omnes peccaverunt. Ob unius delictum multi mortui sunt: Judicium ex uno in condemnationem: Ob unius delictum mora regnavit per unum : Per unius de-. lictum iu omnes homines ad condemnationem: Per unius t obedientiam peccatores constituti sunt multi. Ecce p T quid delictum invenitur in parvulo. Jam credat originale peccatum : sinat venire parvulos, ut salventur, ad Christum.

* CAPUT XXVIII.-Quid cst quod dicit, « Nonpeccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non pec. cat iste qui condidit : per quas rimas inter tot præsidia innocentiæ, peccatum (ingis ingressum ? i Quid quærit latentem rimam, cum habeat apertissimam januam? Perunum hominem, ait Apostolus; per unius delictum, ait Apostolus; per inobedientiam unius hominis, ait Apostolus. Quid quærit amplius? quid quæ tit apertius? quid quærit inculcatius?

48. «Si peccatum, » inquit, « ex voluntate est, mala voluntas quae peccatum facit : si ex natura, mala natura. i Cito respondeo, Ex voluntate peccatum est. Quæritforte, utrum et originale peccatum. Respondeo, Prorsus et originale peccatum : quia et hoc ex voluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo esset, et in omnes transiret. Sed quod secutus adjunxit, < Si ex natura, mala natura : i quæro ab illo, ut, si potest, respondeat, Sicut manifestum est, ex voluntate mala tanquam ex arbore mala, fructus cjus fieri omnia opera mala; sic ipsam voluntatem malam, id ost, ipsam I fructuum malorum arborem malam unde dicat exortam. Si ex angelo; quid erat ipse angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine: quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quia voluntas mala angelo es angelo I, ex homine homini orta cst; quid erant hæc duo antequam in eis ista mala orirentur, nisi. bonum opus Dei, et bona atquelaudanda natura? Ecce ergo ei bono oritur malum, nec fuit omnino unde oriri posset, nisi ex bono : ipsam dico voluntatem malam, quam nullum præcessit malum; non opera orata, qune non sunt nisi ex voluniate mala, tanquam ex arbore mala. Nec ideo tamcn ex bono potuit oriri voluntas mala quia bonum factumest a hono Deo; scd quia de nihilo factum est, non de Deo. Quid ergo est quod dicit, < Si natura opus est Dei. per opusDei opus diaboli transire non sinitur? i Nonne opus diaboli, quando primum in angelo, qui diabolus factus est, ortum est, in opere Dei ortum est? Quapropter si malum quod omnino nusquam erat, in Dei opere oriri potuit; cur malum quod alicubi jam erat, per opus Dei transire non potuit, praesertim cum ipso verbo utatur Apostolus, dicens, Et ita in omnes ho- MMM pertransiit 1 Numquid homines non sunt opus Dei? Pertransiit ergo peccatum per homines, hoc est, opus diaboli per opus Dei: atque ut alio modo idipsum dicam, opus operis Dei per opus Dci I. Et ideo Deus est solus immutabilis et potentissimae bonitatis : qui et antequam esset ullum malum, bona opera fecit omnia, et de malis quæ in bonis ab eo factis orta suut, bene operatur per omnia.

CAPUT XXIX.—49. « In uno, »inquit, « homine jure vituperatur intentio, et origo laudatur, quia duo sunt quæ contrariis applicentur : in parvulo autem unum cst, natura tantum, quia vountas nou est. Illud crgo unum, > inquit, < aut Dco adscribetur 1, aut d emoni. Si natura », inquit, < jer Deum est, non potest ill ea esse originale malum. Si a diabolo, nihil erit per quod homo divino operi vindicclur. Perfecte itaque Manichæus est, qui malum originale defendit.» Audiat potius adversum ista quod verum est. ID uno IUliine jure vituperatur intentio, et natura laudatur, quia duo suat quæ contrariis applicentur : sed eliam in parvulo, non unum est lanium, id est, natura, in qnia crcaius csl homo a Deo hono; habet enim et vitium, quod per unum in omnes homines pertransiit, sicut sapit Apostolus, non sicut desipit Pelagius, vel Cœlestius, vel corum quicumque discipulus. Horum * itaque duorum, quæ in parvulo esse diximus, unum adscribitur Deo, alterum diabolo. Et quod utrumque propter unum horum, id est, propter vitium, subjicitur potestati diaboli, ideo non est incongruum, quia non fit ipsius diaboli potestate, sed Dei. Subjicitur autcm vitium vitio, natura naturæ ; quia et in diabolo utrumque est : ut cum dilecti et electi de potestate tenebrarum eruu,tur, cui jure subduntur, appareat quid donetur justificatis bonis a Deo bono, bene operante et de malis t.

50. Quod autem iste sibi quasi religiose dicere visus cst, < Si natura per Deum est, non potest in ea esse originale malum : » nonne, religiosius sibi alius videtur a dicere, Si natura per Deum est, non potest in ca oriri ullum malum ? Et tamen falsum est : hoc enim Manichæi asserere voluerunt, et non crealurani Dei factam de nihilo, sud ipsam naturam Dei malis omnibus implere conati sunt. Non euim ortum est malum nisi in bono, ncc tamcn summo ct immutabili, quod est natura Dei, sed facto de nihilo per sapicntiam Dei. Est itaque per quod homo divino operi vindicetur; quia non esset homo, nisi divino opere crearatur : malum autein non esset in parvulis, nisi voluntate primi hominis peccaretur , et origine 4 vitiata peccatum originale traheretur. Non ergo sicut ite ait, « perfecte Manichæus est, qui malum originale tlefendit: > sed perfecte Pelagianus est, qui malum originale non credit. Neque enim ex quo esse cœpit Manichæi pestilentiosa doctrina, ex illo cœperunt in Icclesia Dei parvuli baptizandi exorcizari et exsufflari, ut ipsis mysteriis ostenderetur non cos in regnum Christi, nisi erutos a tenebrarum potestate, transferri (Coloss. I, 13) : aut in libris I Manichæi legitur, quod venerit Filius hominis quærere et salvare quod pericral (Luc. xix, 10) : aut quod per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit (Rom. v, 12) ; rt cætera ad eaimle u sententiam pertinentia, quæ supra commemoravimus : aut quod reddit Utus pcc( ata patrum in lilius (Esod. xx, 5) : ant quod in Psalmo scriptum est, Ego iti iniquitatibus conceptus sum, et iv peccatis mater mea in. utero me aluit (Psal. L, 7): aui, f llomo vanitati similis factus est, dies ejus velul umbra prætereunt (Paal. CXLIII, 4): aut, Ecce veteres posuisti dies meos, et substantia mea quasi nihilum ante te ; rerumtamen universa vanitas, omnis homo vivens (Psal. XXXVIII, 6) : aut quod Apostolus dicit, Omnis creatura vanitati subjecta eat (Rom. VIII, 20): aut in libro Kcclesiastæ. Vanitas vanitatum t, et omnia vanitas : qua abundantia eat homini in omni labore suo quem ipse la - borat sub sole (Eccle. I, it 3) ? aut in libro Ecclesiastico, Jugum grave super filio, Adam a die exitus de ventre matris eorum, usque in dieu sepulturæ in matrem omnium (Eccli. XL, 1) : aut quod dicit Apostolus, In Adam omnes moriuntur (I Cor. xv, 22) : aut quod dick sanctus Job, ubi de peccatis suis loquitur, Homo enim natus ex muliere, brevis vitæ et plenus iracundias, sicut flos feni decidit; fugit autem sicut umbra, el non stabit : nonne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare in conspectu tuo in judicium ? Quis enim erit mundus a sordibus ? Ne unus quidem, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram (Job. xiv, 4-5, sec.LXX). Quas euim dixerit sordes, quia peccata intelligi voluit, ipsa lectio indicat, ubi prorsus unde loquatur apparel: unde est ct illud apud prophetam Zachariam, ubi aufertur a sacerdote vestis sordida, et dicitur ei, Ecce abstuli peccata tua (Zach. III, 4). Puto quod ista omnia, et cætera hujusmodi, quæ indicant omnem hominem sub peccato et maledicto nasci, non leguntur in tenebris Manichæorum, sed in luce Catholicorum.

51. Quid autem dicam de ipsis divinarum Scripturarum tracta oribus, qui in catholica Ecclesia floruerunt, quomodo h ic non in alios sensus conati sunt vertere, quoniam stabiles erant in antiquissima et robustissima fide, nun autem novitio movebantur errorc? Quos si colligere et eurum testimoniis uti vclim, et nimis longum erit, et de canonicis auctoritatibus, a quibus non debemus averti, minus fortasse videbor præsumpsisse quam debui. Verumtamen ut omittam beatissimum Ambrosium, cui Pelagius, sicut jam commemoravi, tam magnum integritatis in fide perhibuit testimonium (Supra, lib. i, n. 40); qui tamen Ambrosius nihil aliud di fendit in parvulis, ut haberent necessarium medicum ChriStum , nisi originale peccatum (Ambrosius in Isaiam , citatus supra , lib. 1, n. 40) : nuinquid et gleriosissimæ coronæ Cyprianus dicetur ab aliquo , non solum fuisse, sed vcl esse potuisse Manichæus , cum prius iste sit passus , quam illa in orbc Romano pestis apparuit ? Et tamen in libro de Baptismate parvulorum, ila defendit originale pecccatum, ut propterea dicat. et ante octavum diem, si necesse sit, parvulum baptizari oportere , ne pereat anima ejus. Quem tanto vult intelligi ad indulgentiam Baptismi facilius pervenire , quanto magis ci dimittuntur non propria, sed aliena peccata (rypriaMus, epistola olim 59, nunc 64, ad Fidunt. Uos iste audeat diccre Manichæos , ut antiquissimum Ecclesiæ traditionem isto nefario crimine aspergat, qua exorcizantur, ut dixi, et exsufflantur parvuli, ut ill regnum Christi a potestate tenebrarum, hoc est diaboli et angelorum ejus, eruli transferantur. Nos autem paratiores sumus cum istis viris, et cum Ecclesia Christi in hujus fidei antiquitate firmata, quælibet maledicta et contumelias perpeti, quam cum Polagianis cujuslibet' eloquii prædicatione laudari.

CAPUT XXX. — 52. c Ais iterum, a inquit, < ct dicis : Nulla esset concupiscentia, nisi homo ante peccasset ; nuptiae vero esent , etiamsi nemo peccasset. > Non dixi, « Nulla esset concupiscentia ; i quia est et glorianda concupiscentia spiritualis, qua concupiscitur sapientia (Sap. VI, 21): sed dixi , « Nulla esset pudenda concupiscentia i (Supra, lib. I, n. i). Relegantur verha mea , quæ etiam ipse posuit , ut quanta ab illo fraude commemorentur appareat. Sid quo voluerit eam nomine appellet. Illi dixi quod non esSet, nisi homo ante peccasset, de qua crubuerunt in paradiso, qui pudenda texerunt, quam nemo negat, quoniam pt:ccatum inobedientiæ præcesserat , ideo subsecutam. Qui autem vult intelligere quid senserint , debet considerare quid texerint. Succinctoria quippe sibi de foliis ficulneis, non vestimenta fecerunt (Gen. III , 7); quai succinctoria græce περιζώματα nuncupantur. Quid autem cooperiant perizomata , omnibus notum est: quae nonnulli Latini campestria sunt interpretati. Quis autem ignorat qui campestrantur, quas partes corporis coniugant ? Has enim tegebant Romani juvenes, quando nudi exercehanlur in campo, uude hoc genus tegminis tale nomen accepit (a).

CAPUT XxXI. — 55. 4 Illæ ergo nuptiae, i inquit, < quæ sinc concupiscenita, sine notu corporum, sine necessitate sexuum , ut dicis , esse potucruut, a tc pronuntiantur laudabiles : ista vero conjugia quæ nunc aguutur, a diabolo inventa definis. Illa itaque , i inquit , « quæ institui potuisse somnias , hoM deliberas : ista veru de quibus dicit Scriptura divina, Relinquet homo patrem el matrem, et adhærebit lurori suæ ; et erunt duo in carne una (Gen. II, 24) ; profiteris mala diabolica, morbum postremo debere , nun conjugium nuncupari. i Non est mirum si Pelagiani dicta nostra in sensus quos vuluut dctorqucre conantur; quando et de Scripturis sanctis, non ubi obscure aliquid dictum est, sed ubi clara et aperta ,unt testimonia , id faccre consueverunt, more quidem hæreticorum etiam cLerorum. Quis enim diceret, sine motu corporum, sine necessitate sexuum nuptias esse potuisse? » Deus enim fecit sexus, quia masculum et feminam fecit eoa (Id. I, 27), sicut scriptum est. Unde autem fieri posset ut qui fuerant conjungendi, et ipsa conjunctione generaturi , sua corpora non moverent; quandoquidem nullus fit liominis ad hominem corporalis accessus, si desit corporis motus? Non ergo hic quæstio est. de motu cor- porum, sine quo non possent omnino misceri; sed de pudcudo molu genitalium , qui profecto non esset, et tamen seminatrix commixtio non deesset, si gemtalia nun libidiui, sed voluntati sicut caetera menbra servirent. Annon ctiam nunc in corpore mortis hujus imperatur pedi , brachio, digito, labro, linguæ , et ad nutum nostrum continuo porriguntur ? Humori dcnique. quod est mirabilius, in vesica intus posito , cuin libet, et quando I ejus copia nou urgemur, im. pcratur ut profluat, et obtemperat : imo ipsis abbditis visceribus et nervis, quibus idem humor continetur , imperatur ut cum propellant, exprimant , ejiciant , et si sanitas adest, sine difficultate serviunt voluntati. Quanto ergo facilius atque tranquillius, obedicutibus genitalibus corporis partibus, et ipsum membrum porrigeretur, et homo seminaretur, nisi hominibus illis inobedientibus membrorum istorum inobedientia justo supplicio redderetur' Quod supplicium cast-i sentiunt, qui procul dubio mallent, si possent, jnbente voluntate quam pruriente voluptate filios seminare. Immundi autem qui propter istum morbum , non solum meretrices, verum etiam conjuges amant , de hoc supplicio carnis graviore supplicio mentis exsultant.

CAPUT XXXII. — 54. Absitergo ut dicamus, quod nos dicere iste confingit, « ista coujugia quæ nunc aguntur, a diabolo inventa. i Prorsus ipsæ sunt nuptiæ, quas ab initio Deus instituit. Hoc enim bonum . . suum ad hominum generationem institutum etiam damnatis hominibus non detraxit, quibus non detraxt etiam sensus carnis et membra, procul dubio munera sua, quamvis jam debita damnatione moritura. Istæ , inquam , suut nuptiæ, de quibus dictum est (excepto, quod hic 2 figuratum est, magno illo Christi et Ecclesiæ sacramento) , Propterea relinquet homo patrem a matrem, et adhærebit uxori suæ ; et erunt duo in carne una. Iloc enim ante peccatum dictum est : ct si nemo peccasset , sine pudenda libidine posset feri a. Kt nunc quamvis sine illa non fiat in corpore mortis hujus, ipsum est tamen quod nun cessat fieri, ut adhæreat homo uxori sua, el sini duo ill carne una. Quamobrcin etsi dicitur, nunc alias esse nuptias, alias vero si nemo peccasset esse potuisse, non secundum earum naturam , sed secundum quamdam in deterius mutatam dicitur qualitatem. Sicut alius dicitur, qualllvis idem ipse sit homo, qui mutaverit vitam sive in melius , sivc in deterius : aliud cst euim justus, aliud peccator; quamvis idem ipse sit homo, Sic ali:c nuptiæ sine pundenda libedine , aliæ cum pudenda libidiue : cum tamen secundum constitutionem suam , qua It,gitime conjungitur mulier viro , et fides carnalis dcbiti ab adulteriorum peccato i servatur immunis , et hoc more legitimo filii seminantur, eædem ipsa; sunt nuptiæ , quas Deus iustituit, quamvis diabolus non ipsas , sed homines l'X quibus nuptiæ fiunt, antiqua peccati persuasione sauciaverit, inobedientiæ persuadendo peccatum, cui pcr divinuin judicium iuobcdientia membrorum reciproca redderetur; in qua conjugali , quamvis erubuerint muditatem suam, nuptiarum tamen a Deo institutum non omnimodo potuerunt amittere bonitatem.

CAPUT XXXIll. — 55. Hinc iste pergit ab eis qui conjunguntur, ad cos qui gignuntur, propter quos iii hac quæstione tantis adversus novos hrerc:icos disputationibus laboramus : et occulto Oei compulsus instinctu dicit aliquid , ubi totum istum nodum sua confessione dissolvit. Volens enim nobis majorem invidiam commovere, quia dicimus etiam de legitimis nuptiis sub peccato parvulos nasci : « Illos ergo , » Inquit, « qui nunquam nati suut, bonos potuisse esse dicis : istos vero qui mundum impleverunt, pro quibus Christus mortuus cst, diaboli opus et de morbo natos, et ab exordiQ reos definis. Probavi itaque, > inquit, c nihil te aliud agere, qunm ut Deum neges horum , qui sunt, hominum conditorem. > Ego quidem conditorem hominum omnium, quamvis omnes sub peccato nascantur, et percant nisi renascantur , non dico nisi Deum. Vitium quippe inseminatum est persuasione diaboli, per quod sub peccato nati sunt, non natura condita qua homines suut. Libido autem pudenda non moveat membra, nisi quando volumus , et non cst morbus. Non de illa erubescat etiam licitus et bonestus conjugatorum concubitus, vitando conspectum et appetendo secretum, et non est morbus. Non prohibeat Apostelus in hoc morbo possidcri uxores, et non est morbus Quod enim græcus habet, έν πάθει έπιθυμιας, alii latine interpretati sunt, in morbo desiderii , vel concupiscentioe; alii vero , in passione concupiscentiæ (I Thess. IV , 5), vel si quo alio modo in aliis atque aliis codicibus invenitur : sed passio in lingua latina , maxime usu loquendi ecclesiastico, non nisi I ad vituperationem consuevit intelligi.

56. Quodlibet autem de pudenda concupiscentia carnis iste sentiat, de parvulis, pro quibus laboramus, ut salvatore indigere credantur, ne sine salute moriantur, attende quid dixerit: verba ejus repeto. Illos ergo, inquit, qui nunquam nali sunt, bonos potuisse esse dicis: istos vero qui mundum impleverunt, pro quibus Christus mortuus eat, diaboli opus, et de morbo natos, et ab exordio reos definis. 0 si nodum solvat' etiam contentionis, quomodo nothum solvit istius quæstionis ! Numquid enim se modo de majoribus ista locutum esse dicturus est? De parvulis agitur, de nascentibus agitur, de his nubis', quia rei ab exordio definiuntur a. nobis, ab illo invidia commovetur, quia eos dicimus reos, pro quibus Cbristus mortuus est. Cur ergo pro illis Christus mortuus cst, si non sunt rei ? Inde prorsus, inde obtinebimus causain, unde excitandam putavit invidiam. Ipse dicir, Quomodo rei sunt parvuli, pro quibus Christus mortuuS est ? Nos respondemus : Imo parvuli quc - modo rei non sunt, pro quibus ChristUs mortuus est ? Ista controversia judicem quærit1. Judicet ergo Christus, et cui rei mors ejus profecerit, ipse dicai. Hic eat, inquit, sanguis meus, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum (Matth. XXVI, 28). Ju. dicet cum illo et Apostolus, quia et in Apostolo ipse loquitur Christus. Clamat et dicit de Dco Patrc, Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum (Rom. VIII, 32). Puto quod ita dicat Chrisium traditum pro ommibus nobis, ut in hac causa parvuli non separentur a nobis. Sed quid opus cst hinc satagere, unde jam nec iste contendit : quandoquidem non solum confitetur mortuum fuisse etiam pro parvulis Christum, verum etiam inde nos arguit, quod eosdem parvulos reosdicimus, pro quibus mortuus est Cbristus? Jam itaque Apostolus qui dixit, pro nobis omnibus traditum Christum, dicat etiam quare sit pro nobis traditus Christus. Traditus est, inquit, propter delicta nostra, et resurrexit propter justificationem nostram (Id. iv, 25). Si igitur, sicut iste et confitetur, et profitetur2, et dicit, et objicit, in eis sunt et parvuli pro quibus traditus est Christus, et propter delicta noslra traditus est Christus; habent profecto et parvuli delicta originalia, pro quibus traditus est Christus : habet quod in eis sanet, qui, sicut ipse ait, non est opus sanis medicus, sed male habentibus (Mailh. IX, 12): babet cur eos salvos faciat, qui venit in mundum, sicut dicit apostolus Paulus, peccatores salvos facere (I Tim. i, 15): habet quod in eis remittat, qui sanguinem sc fudisse testatur in re. missionem peccatorum : habet propter quod eos quaerat, qui venit,, ut dicit, quærere et salvum facere quod perierat (Luc. xix, 10): habet quod in cis solvat Filius Dei, qui propterea venit, sicut dicit apostolus. Joannes, ut solvat opera diaboli (I Joan. III, 8). Huic ergo parvulorum saluti inimicus est, qui eorum sic asserit innocentiam , ut sauciatis et vulueratis noget necessariam medicinam.

CAPUT XXXIV.— 57, Jam quod sequitur et adjungit, attende. Si ante. peccatum, inquit, per Deum creatum est unde homines nascerentur, per diabolum autem unde parentes commoverentur, adsribetur sine dubio sanctitas nascentibus et culpa generantibus. Quod quia manifestissime nuptias damnat, amoveto hunc sensum, precor, de Ecclesiarum medio; et vere credito quia per Jesum Christum facta sunt omma, et sine ipso factum eat nihil (Joan. I, 5). ita hoc dicit, quasi nos dicamus, per diabolum aliquid substantiæ creatum in hominibus. Persuasit malum diabulus tanquam peccatum, non creavit tanquam naturam. Sed plane naturæ4 persuasit, quiahomo natura est, et ideo eam persuadendo vitiavit. Qui euim vulnerat, non creat membra, sed vcxat8. Sed .vulnera quæ corporibus infliguntur1, membra faciunt claudicare, vel ægre moveri, non eam virtutem qua justu est homo : vulnus autem, quod peccatum vocatur, ipsam vitam vulnerat, qua recte vivebatur. Hoc autem valde3 tunc majus atque altius diabulus inflixit, qnam sunt ista hominibus nota peccata. Unde illo magno primi hominis peccato, natura ibi nostra in deterius «ommutal a, nun solum facta est peccatrix, verum etiam generat4 peccatores; ct tamen ipse languor quo bene vivendi virtus pcriit, non est utique natura, sed vi. tium : sicut certe mala in corpore valetudo, non ea ulla substantia vul natura, sed vitium; et licet non semper, tamen plerumque malæ valetudi es parentum ingenerantur quodammodo, et al parent ill cornoribus filioruin.

58. Hoc autem peccatum, quod ipsum hominem in paradiso in pejus mutavit, quia multo est grandius quam judicate nus possumus, ab omni nascente trabitur, nee nisi iit renascente remittitur; ila ut etiam de parentibus jam renatis, in quibus remissum atque tectum es!, trahatur in reatum nascentium filiorum, nisi et ipsos, quos prima carnalis nativitas obligavit, secunda spiritualis absolvat. Cujus rei Inirabilis, mirabile Crcalor in oliva et oleastro produxit exem ium, ubi non solum ex oleastri, vcrum etiam ex olivæ semine nonnisi oleaster exoritur. Quapropter quamvis et in hominibus natura generatis, gratia regeneratis, sit ista carnalis concupiscentia repugnans legi mentis : tamen quia remisa I est in remi sione peccatorum, non jam illis in peccatum reputatur, nec nocet aliquid, nisi ejus ionibus ad illicita consentiatur. Prolcs vero corum, quia non per spiritualem, sed per carnalcm concupiscentiam seminatur, velut ex illa oliva quidam nostri generis oleaster, sic indc rcalum nascendo trahit, ut nisi renascendo liberari ab illa peste non possit. Quomodo ergo affirmat ibte nos adscribere sanctitatem nascentibus, et culpam generantibus; cum potius veritas monstret, clsi fuerit5 sanctitas in generantibus, originalem culpam inesse nascentibus, quæ non aboleatur nisi in renascentibus ?

CAPUT XXX V.- 5!). Quæ cum ita sint, de ista carnis concupiscentia et de libidine hupcriosa impudicis, domanda pudicis, pudenda tamen et pudicis et impudicis, sentiat iste quod libet; quia ei, sicut video, multuin placet : non cain laudare cunctetur, quam nominare confunditur; appellet eam, sicut appellavit, membrorum vigorem, nee castarum aurium revereatur horrorem; appellet membrorum potentiam, nec caveat impudentiam. Dicat, si non erubescit, in paradiso si nemo peccasset, hunc ibi vigorem velut llorem virere6 potuisse; nec opus fuisse ut tegeretur, quod ita moveretur, ut inde nemo confunderotur; sed parata conjuge semper exercerctur, nunquam reprimeretur, ne aliquando voluptas' tanta tantæ felicatati ncgareiur. Absit enim ut illa beatitudo posset aut in loco illo non habere quod vellet, aut in suo corpore vel animo sentire quod nollet : ac * per hoc si motus libidinis voluntatem bominum præc. veniret, voluntas continuo sequeretur; uxor, qu;e propter hoc nunquam abscus esse debebat, sive con • ceptura2, sive jam gravida, illico adinoveretur; et aut proles seminaretur, aut voluptas naturalis et laudabilis expleretur; et periret semen hominis, ne appetitus tam bonæ concupiscentiæ fraudarclur: tantum non sc converterent conjuges in eum usum, qui cst contra naturam, sed quoties dclectaret, membris ad hoc creatis et gcnitalibus uterentur. Verumtamen quid si cl illc usus contra naturam forsitan dclectaret, quid si et in hanc voluptatem laudabilis ilIa libido adhinniret? utrum sequerentur cam, quoniam suavis csset; an repugnarent, quoniam turpis esset? Si sequerentur, ubi est cogitatio qualibcumque honcslatis? Si repugnarent, ubi est pax tante felicitatis? IIic si forte erubuerit, et dixerit tantam paccm felicitatis illius, tantumque ordinem in his rebus Case potuisse, ut nunquam carnis concupiscentia voluntatem iliorum bominum præveniret; sed cuna ipsi vellent, tunc illa consurgeret: tunc autem vellent, quando ad scmiuandos lilios opus esset; ita ut nullus seminis esset irritus jactus, nullus fieret concubitus quem non sequeretur conceptus ct partus, ad nutum serviente carne, ad nutum serviente libidine : hoc si dicit, saltem consideret nunc in hominibus non esse quod dicit. Et si non vult concedere vitium esse 0 libidinem : dicat saltem per illorum hominum inabedientiam etiam ipsam vitiatam esse cartis concupiscentiam; ut illa quae obedienter ct ordinate moverctur, nunc inobedienter inordinateque inoveatur: ita ul ipsis quoque pudicis ad nutum non obtempe- ret conjugatis, sed et quando non est necessaria moveatur, et quando necessaria est, aliquando citius, aliquando tardius, nOli I eorum sequamur nutus, sed suus exserat motus. Hanc ergo ejus inobedientiam inobedientes illi tunc homines receperunt, et in nus propagine transfuderunt. Ncq ue enim ad eorum Iuturi, sed utique inordinate movebatur, quando membra prius glorianda, tunc jam pudcuda texerunt.

60. Sed, ut dixi, sentiat de ista libidine iste quod libet, prædicet ut libet, laudet quantuin libet (sicit enim multis locis significat, multum libet). ut cjus si non usibus, saltem laudibus Pelagiani obllectentur, quicumque eorum proposito continentiæ carnali conjugio non fruuntur' : tantum parvulis parcat, ut non eos laudet inutiliter, defendatque crudeliter; salvos esse noa dicat, non ad laudatorem Pelagium, sed ad salvatorem Christum vcnirc permittat. Nam iiV jam liber iste claudalnr, quoniam ita sermo illius terminatus est, qui in chatula quam misisti, scriptus est, ut diceret, Vere credito qnia per Jesum fucta sunt omnia, et sirne ipso factum tal mihil; concedaL Jesum etiam parvulis esse Jesum : et ut per eum facta omn'a fatetur per id quod est Verbum Deus; ita cliam parvulos ab eo salvos fieri fateatur per id qnod est Jesus, si vult catholicus cs-e Christianus. Sic enin scriptum est in Evangelis Et vocabunt nomen ejus Ie sum; ipse euim salvum faciet populum suum a peccatis earum (Matth. I, 21). Ideo ergo Jesum, quomam Jesus l atine Salvator cst. Ipse enim salvum facici po- putum suum, in quo populo sunt utique et parvuli. Salvum autem faciet a peccatis eorum : sunt ergo et in parvulis peccata originalia, propter qua: Jesus, id est, SalvaLor,possit esse et ipsorum.