Against Julian

LIBER SEXTUS.

Utro JwUani quarto, ejusque tn reliquam partem prioris lIbri de Nuptiis et Concupiscentia cavillationibus et calumniis respondet. Kasa hominem cum peccato confirmat ex Baptismo parvulorum, ex Apostoli verbis ad Romanos et ad Coriathios, ex ritu exorcismi et exsufflationis quæ fit cum parvuli baptizantur. ostendit. oleae et oleastri exemptum apposite datum ut intelligatur quomodo ex parentibusregeneratis ac justis nascantur tilii peccatores et regenerandi. Peccatum originale in primis parentibus voluntarium esse, ac nohis quidem alienum proprietate actionis, nostrum tamen contagione propaginis. Hujus peccati merito aeri, ut tantis ab infantia miseriis atteratur genus humanum, utque parvuli sinc regenerationis gratia morientes excludantur a regno Det. Sanctiticationem per Baptismum nunc et animae et ipsi corpori conferri, non tamen auferri hac in vita corruptionem corporis, quae ipsam quoque aggravat. animam. DoceLquomodo concupiscentia Maneat actu, praetereat reatu. Pauli apostoli testimonia, perverse a Juliano exposita , revocat ad catholicum intellectum. Ad extremum Ezechielis auctoritatem, qua ille abutebatur, secundum legitimum sensum interpretatur.

CAPUT PRIMUM. — i. Responsum cst jam libro tuo tertio ; respondcatur ct quarto : aderit Dommus, ut uon solum vcritas, sed etiam charilas tibi cxhibcatur a nobis.Quae duo quisquis tenuerit, nec fatuus, nec invidus erit. De quibus vitiis in principio memorati tui libri multa dixisti. Nam et crror veritate, et livor charitate pellendus cst. In hac autem tua disputatione cum de stultitia loquereris, dicens < eam matrem esse omnium vitiorum, » adhibuisti testimonium de Scriptura, ubi legitur, Neminem diligit Deus, nisi eum qui cun: sapientia habitat (Sap. VII , 28). Quære itaque diligenter, utrum habitare cum sapientia puerilis vanitas possit, per quam necesse est ex infantia parvulus transcat, qui tamen transit : ct considera qui primus fructus nascatur de radice quam laudas; et quanta in contrarium mutatione opus habeat ut diligatur a Deo, qui nisi eum qui babitat cum sapientia neminem diligit; in prædestinatis utique parvulis quod odit absumens, ut etiam ipsos a vanitate liberatos cum sapientia diligat bnbitantes : quos certe si ab ubcre raptos abstulerit ultimus dies (a), miror si audes dicere habitaturos cum sapientia praeter regnum Dei, quo eos < bonum, » sccundum te, « inviolatæ inCutpatæque naturae » non permittit accedere, nisi veri Salvatoris gratia redemptos liberet a falsi insipientia laudatoris. Ut omittam natura fatuos, multo amplius lugendos Scriptura teste qnam mortuos (Eccli. xn!, 13). Quos quidem et ab isto tanto majo potest Oei gratia per sanguinem Mediatoris eruere : sed unde otuerunt in tantum malum ruere, si divino judicio nulla origini debetur poena vitiatæ?

2. Ecce merito reprehendisti eos et graviter, < qai vel supersederunt scicnda cognoscere, vel nou formidant ignorata culpare. t Numquid hoc de his qui cxcordes nati sunt, potes dicere ? Nec tamen cis sub Deo justo unde id accidcre potuerit inventurus es, si nulla ex parentibus trahuntur merita filiorum. < Scd invidendo tibi, in quadam meridie compertæ veritatis sine obumbramento ignorationis, » ut ioqucris, < insanimus. t Itane vero tanta in parvulis mala , tu qui non invides, non vides? Bonus cst Deus, justus est Deus : extranea prorsus mali est nulla natura, quae nostrae naturae secundum Manichaeos credatur admixta : ande sunt, non dico in moribus, sed in ipsis ingeniis cum quibus nascuntur tanta bominum mala, si non est humana origo vitiata, non est massa damnata? Quid, quod homo fatuitatis expers et ab invidiæ stimulis alienus, ipsam sic describis invidiam, ut in toa descriptione hoc vitium et peccatum appareat et poena peccati ? Annon est peccatum diabolicum invidia? annon est poena peccati, quæ < protinus ipsum de quo oritur vexat auctorem? » Hac verba tua sunt : et tamen diuturna loquacitate visus tibi es acutissime disputasse, < unum idemque vitium peccatum poenamque peccati esse non posse. t Sed forte quia invidus non es, vix tandem invidiam in alio libro vidcre potuisti de qua hæc diceres, et tibi pro me quia milii non invides contradiceres.

CAPUT Ii. — 3. Finito'autem proaemio, ubi etiam laborasti, sicut soles, probare quod praedico, < Deum esse hominum conditorem ; t mea deinde verba proponis, ubi dixi, < Mundo, non Deo nasci hominem, qui de concupisc6ntia carnis nascitur; Dco autem nasci cum ex aqua et spiritu renascitur t (Dc Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 2i). Quibus meis verbis sic insidiaris, ut asseras hinc intelligi me debere dixisse, quod ad diabolum pertineat quidquid ad mundum pertinet : quia scilicet alibi dixeram, < cos qui de corporum commixtione nascuntur ad jus diaboli pertincre; t asserendo utique, < de potestate erui tenebrarum, cum regenerantur in Christo. t Respondeo ergo calumniæ tuae. Ita cnim me vis putari appellasse tnundum ad potestatem diaboli pertinentem, tanquam culum et terram et omnia quae in cis sunt, vel diabolus fecerit, vel diabolus teneat. Hoc non diCo, sed detestor, redarguo, et damno qui dicit. Sed hoc loco sic appellavi mundum, qucmadmodun) Dominus, ubi ait, Ecce venit princeps mundi (Joan. xiv, 50). Non enim cœli et terrae et omnium qux per Verbum, hoc cst pcr camdem ipsum Christum, facta sunt, undo scriptum cst, Mundus per eum factus est (Id. i, 10), principem voluit intelligi diabolum : sed sicut dic!um est, Mundus in maligno positus est (! Joaa. v, 19); ct iter um, Omnia quæ in mundo sunt, concupiscentia carnis eat , et concupiscentia oculorum, et ambitio sœculi ; quæ non est a Patre, sed ex mundo est (ld. II, 16). Non enim caelum et terra non sunt a Patre per Filium; aut Angeli, sidera, arbusta, animalia, bomines non sunt a Patre per Filium, quantum quidem attinet ad ipsam substantiam qua homines sunt: sed mund! princeps est diabolus, et mundus in maligno positus est, omnes utique homines qui rei sunt damnationis æternæ, si Mon inde libcrentur, ut' non jam pertineant ad principem peccatorum, redempti eo sanguine qui in remissionem fusus est peccatorum. Huic ergo mundo, cujus princeps est, de quo ait qui vicit mundum (Joan. xvi, 33), Ecce venit princeps mundi, et in me nihil invenict : huic, inquam, mundo nascitur homo, donec renascatur in eo qui vicit mundum , et in quo nihil invenit princeps mundi.

4. Quis est enim mundus, de quo dicit Salvator mundi et victor mundi, Non potest mundus odisse vos ; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera ejus mala sunt (Id. vn, 7)? Numquid terrae ac maris, coeli ac siderum ma!a sunt oper a? Sca utique mundus istc homines sunt. Ncc ab isto mundo quisquam liberandus eligitur, nisi gratia Dci pcr Jesum Christum Dominum nostrum : qui dedit carnem suam pro mundi vita; quod non fecisset,nisi munuum invenisset in morte. Quis cst mundus de quo dicebat Judnpis, Vos de hoc mundo eatis ; ego non sum de hoc mundo (Id. VIII. 23)? Postremo, quis est mundus de quo elegit Jesus discipulos suos, ut jam de mundo non cssent, et eos de quo jam non crant, ipse mundus odisset ? Sic enim loquitur Salvatur mundi, lux mund!; sic, inquam, loquitur : Hæc mando vobis, ut diligatis invicem. Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret : quia vcro de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo; propterea, odit vos mundus (Id. xv, 17-19). Si non addidisset, ego elegi vos de mundo; putari posset, ita dixisse, de mundo non estis, quemadmodum de se ipso dixerat, Ego non sum de hoc mundo. Neque enim et ipse fuit de mundo, et electus est inde ut non esset de mundo. Quis hoc dixerit christianus? Nec secundum hoc enim quod homo esse dignatus est, Filius Dei de mundo fuit. Quid ita, nisi quia in illo peccatum nunquam fuit, propter quod umnis homo prius mundo, non Deo nascitur, et ut Dco pascatur de mundo eligitur qui renascitur ut jam non sit de mundo? Propter quod ab co princeps mundi ejicitur foras, sicut ipse testatur, dicens : Nunc judicium eat mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras (ld. xn, o!).

5. Nisi forte eo usque vestra progredictur audacia, ut dicatis non de mundo eligi parvulos, quando Baptismo ejus abluuntur,de quo dictum est, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. Ad istam reconciliationem si negatis parvulos pertinere, negantes cos esse de mundo; qua fronte nescio vivatis in mun. do. Porrp si eos fatemini, cum in corpus Christi transcunt, de mupdo eligi ; necesse est ut ei nascantur, de quo eliguntur ut renascantur. Nascuntur enim per carnis concupiscentiam, rcnascuntur per Spiritus gratiam. Ula de mundo est, haoc venit in mundum, ut dc mundo eligantur qui prædestinati sunt ante mundum. Cum autem dixisset Apostolus, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi ; quomodo id faciat, mox adjunxit, atque ait, Non reputans illis delicta eorum (II Cor. v, i9). Totus ergo mundus ex Adam reus; Deo nou negante manum fonnationis operi suo ', seminibus institutis quamvis paterna praevaricatione vitiatis : et cum per Christum reconciliatur mundus, de mundo liberatur; eo liberante qui venit in mun. dum, non de mundo eligendus, sed etectorus; non meritorum electione, sed gratiae : quia reliquiæ per electionem gratiæ salvae factae sunt (Rom. xi, 5).

CAPUT Hi. — 6. Deinde propositis aliis meis verbis, ubi dixi, < Hujus concupiscentiae reatum regencratio sola dimittit, ac per hoc generatio trahi:; i moxque subjunxi, < Ergo quod gencratum est regeneretur, ut similiter, quia non potest aliter, quod tractum est remittatur » (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 2i): frustra identidem conaris obtegere quod superfluum Baptismum putatis in parvulis, dicentes c mysteriorum Christi gratiam multis locuplelem esse muneribus. » Velitis nolitis, parvulos credere confitcnuni in Christum per corda et ora gestantium. Ergo et ad ipsos pertinet dominica illa sententia : Qui non crediderit, condemnabitur (Marc. xvi, i6). Qua causa, qua justitia, si nullum trahunt originale pcccatum ? Quod autem dicis, < Hinc potius suos approbat, quod ante proprium voluntatis obsequium, hoc quod in cis fecit beneficiorum sublimat augmentis : t si ergo binc suos istos approbat; profecto illos quibus boc non donat, non approbat suos. Porro cum et ipsi cadem causa sint ejus, quia condidit cos; cur non et ipsos codem modo approbat suos? J!inc' dc fato, vet de acceptione personarum nihil negatis 2. Jam ergo nobiscum gratiam confitemini. Quid est enim aliud, ubi nibil illorum est? In una igitur eademque causa, alius relinquitur justitia judicante, non fato; alius assumitur gratia praestante, non merito.

7. Frustra omnino contenditis, nec ab originali peccato parvulos regeneratione mundari. Non hoc ostendit, qui dixit, Quicumque baptizati sumus in Christo, in morte ejus baptizati sumus. Dicendo enim, Quitumque, non utique parvulos fecit exceptos. Quid est autem in morte Christi baptizari, nisi peccato nton? Unde etiam de ipso idem alto loco dicit, Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel. Quod utique dictum est propter similitudmem carnis peccati : propter quod et magnum mysterium est crucis ejus, ubi Ct vetus homo noster simut crucifixus est, ut evacuetur ' corpus peccati. Si crgo in Christo parvuli baptizamur, in morte ejus baptizantur. Si in morte ejus baptizantur, mortis ejus similitudini complantati peccato utique moriuntur. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit, vivii Deo. Et quid < St compiantari similitudini mortis ejus, nisi qnod sequi-'tur, tUF, Sic et vos existimate noa mortuos esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu (Rom. vi, 3-11)? Numquid dicturi sumus, peccato mortuum luisse Jesum, quod nullum habuit unquam? Absit. Et tamen qnod mortuus est peccato, mortuus eet semci. Mors enim ejus peccatum nostrum significavit, quo utique ipsa mors accidit : cui morti mortuus, id est, ut mortalis non esset ulterius, peccato dicitur mortuus. Qnod ergo ipse significavit in similitudine carnis peccati, hoc per ejus gratiam nos agimus in carne peccati: ut quomodo ille moriendo similitudini peccati peccato mortuus praBdicatur, ita quicumque in illo fuerit bnptizatus1, eidem rei cujus illa fuerat similitudo moriatur; et quomodo in illius vera carne vera mors fuit, sic fiat in veris peccatis vcra rcmissio.

CAPUT iV. — 8. ToLus itaque iste Epistolae apostolicae locus si te ab ista pravhatc non corrigit, nnnis obduruisti. Quamvis enim sibi connexa siut omnia quibus ait, scribens ad Romanos, ut gratia Dei commendetur per Jesum Christum : tamen quia Epistolam totam hic recolere et pertractare non possumus, valde enim longum est; ex isto capite quod agitur consideremus, ubi ait, Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccutores essemus, Christus pro nobis mortuus est (Rom. v, 8 et 9). Hoc tu dictum exceptis parvulis vis putari. Ubi si abs te quacram, si non sunt inter peccatorcs habendi, quotnodo pro eis mortuus est, qui pro peccatoribus mortuus est? Respondebis non pro solis peccatoribus tnortuum, quamvis sit etiam pro peccatoribus tnortuus. Quod quidem nusquam legis in divinis auctoritatibus, mortuum scilicet esse Christum etiam pro eis qui nullum habuerunt omnino peccatum. Sed attende qnam validis testimoniis urgearis. Tu dicis etiam pro peccatoribus mortuum : ego dico nonnisi pro peccatoribus mortuum ; ita ut respondere cogaris, si nullo peccato parvuli obstricti sunt, non esse pro parvulis mortuum. Dicit enim ad Corinthios : Quoniam unus pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt, el pro omnibus mortuus est (H Cor. v, it, i5). Nullo modo hic negare permitteris, nonnisi pro bis qui mortui sunt, mortuum fuisse Jesum. Quos igitur hoc loco intelligis mortuos? numquid eos qui de corpore exieruut? Quis ita desipiat ut hoc sapiat? Eo modo itaque intelligimus mortuos, pro quibus omnibus unus mortuus est Christus, quomodo alibi dicit: Et vos cum essetis mortui in delictis et praeputio carnis vestra, vivificavit cum illo (Coloss. n, i3). Ac pcr hoc, unus, inquit, pro omnibus mortuus est; ergo omnes mortui sunt : ostendens Geri non potuisse ut morerclur nist pro mortuis. Ex hoc cnim probavit omnes mortuos esse, quia pro omnibus mortuus cst unus. Impingo, inculco, infercio recusanti : accipe, salubre est, nolo moriaris. Unus pro omnibus mortuus eat; ergo omnes mortui sunt. Vide quia consequens esse voluit, ut intelligantur omnes mortui, si pro omnibus mortuus est. Quia ergo non in corpore, restat ut in peccato esse mortuos omnes, pro quibus Christus nnx tuus e. t, nemo neget, nemo dubitet, qui se non ucgat aut dnbitat esse christianum Quapropter, si nuiimu trahunt peccatum parvuli, non sunt mortui Si non sunt mortui, non est mortuus pro eis, qui non est mortuus nisi pro mortuis. Tu autem jam hi primo tuo libro contra nos damnans, dixisti, « Christum etiam pro parvulis mortuum. » Nullo modo igitur ncgare permitteris eos trahere originale peccatum. Nam mortui unde, si non inde? aut propter quam mortem parvulorum mortuus est, qui non est mortuus nisi pro morluis? Eumque tu mortuum pro parvulis connieris. Rcdi ergo mecum ad illud quod ad Romanos * eae.. peram diccre.

9. Commendat, inqnit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cuna adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est. Cum peccatores, inquit, essemus, hoc est, cum mortui essemus, Christus pro nobis mortuus est multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius. noc est illud quod alibi dicimur, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi (II Cor. v, i9). Deinde hic seqnitur : Non solum autem, sed et gloriantes in Deo, per Dominum nostrum Jesum Christum. Non solum, inquit, salvi, sed et gloriantes. Per quem nunc et reconciliationem accepimus. Et tanquam causa quæreretur, quare per unum Mediatorem hominem ' fiat ista reconciliatio : Propter hoc, inquit, sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt. Quid ergo cgit lex? Itane illa reconciliare non potuit! Non, inquit, Usque enim ad Legem, peccatum in mundo fuit: Hoc est, nec lex potuit auferre peccatuiu. Peccatum autem non deputabatur cum Lex MOM esset. Erat quidem peccatum, scd non deputabatur, quia non cognoscebatur. Per Legem enim, sicut i;t alio loco dicit, cognitio peccati ( Rom. III , 20). Sed regnavit mors ab Adam, usque ad Moysen : quia nec per Moysen , id est, nec pcr Legem regnum ejus ablatum est. Regnavit autem et in his qui noM peccaverunt. Quarc igitur, si non peccaverunt ? Audi quare : In similitudine 3, inquit, prœvaricationis Adœ, qui eat forma futuri. Dedit ennn ex se formam posteris suis , quamvis peccata propria non habentibus, ut peccati paterni contagione morerentur , qui per ejus carnalem concupiscentiam gignerentur. Sed Mon sicut delictum, inquit, ita et donatio. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei et donum in gratia unius hominis Jesu Christi in multis 4 abundavit. Multo magis utique abundavit, qnia in quibus abundat, temporaliter moriuntur, in æternum victuri sunt. Et MOM, inquit, sicut per unum peccantem, ita eat et donum. Nam judicium quidem ex uno in condemnationem : gratia autem ex multis delictis in justificutionem. Et unum quippe illud ad damnatio- , nem trahcre potuit: sed gratia non hoc unum tantum, verum etiam plura, quae superaddita sunt peccata delevit. Si enim ob unius delictum, inquit, mora regnavit per unum ; multo magis qui abundantiam gratiæ et justitiæ accipiunt, in vita regnabunt per unum Jesum Christum. Superior repetitus est sensus; quia multo magis in vita regnabunt, qui sine fine regnabunt; quam mors in eis regnavit, quæcum iine : regnavit. Itaque sicut per unius, inquit, delictum in omnes homines ad condemtiationem, ila et per unius justificationem in omnes homines ad justificationem vitæ. Ideo et ibi omnes, et liic omnes, quia nemo ad mortem nisi per illum, ncmo ad vitam nisi pcr istum. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi ' ; ita et per unius obedientiam justi constituentur multi. Lex autem subintravit, ut abundaret delictum. Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia : ut quemadmodum regnavit peccatum in morte ', sic et gratia regnet per justitiam in vitam æternam, per Jesum Christum Dominum nostrum.

10. Quid ergo dicemus, inquit? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Absit. Quid enin præstitit gratia, si permanendum est in peccato? Denique sequitur et dicit: Qui mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo ? Hinc nunc diligenter attende, et quod sequimur ut intelligas intentus ausculta. Cum dixisset, Qui mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo ? An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Hic sunt parvuli qui baptizantur, an non sunt? Si no'j) hic sunt, falsum est ergo quod ait, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus; quia non in morte illius baptizantur parvuli. Sed quoniam verum dicit Apostolus, nulli intelliguntur excepti. Nam si de solis majoribus dictum putatis, qui jam utuntur libero arbitrio, cum dicat ille, Quicumque; frustra vos terret dominica illa sententia, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et apiritu. Ilabetis enim magnum compendium : asseverate et hoc de solis majoribus dictum, nequaquam parvulos ista generalitate concludi. Et quid vobis cst de qua:sUone Baptismatis laborare, utrum sit vita aeterna practer regnum Dei, an vita aeterna privandi sint, innocentes tot imagines Dei, ac per boc aeterna morte plectendæ? Si autcm hoc dicere non audetis, quoniam universaliter prolata sententia est, Nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare in regnum Dei (Joan. III, 5) : eadem vos universitas comprimit, dicente Apostolo, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus. Ergo et parvuli qui baptizantur in Christo, quoniam , in morte ipsius baptizantur, peccato moriuntur. Inde enim conneia sunt ista sequentia, cum superius dictum esset, Qui mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo ? Nam velut quaereretur, quid est mori peccalo ? An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus ? Hinc probans quod supra dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? ut qui se non ignorarent in morte Christi baptizatos, cum baptizarcutur in Christo, scirent ctiam se mortuos esse peccato; quia nihil est aliud in morte Christi baptizari , nisi peccato mori. Hoc diligentius exponens adjungit, et dicit: Consepulti ergo sumus illi per Baptismum in mortem, utquemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patria, ita et nos in novitate vitæ ambulemus. Si enim complantati sumus similitudini mortis ejus; Micet (a) resurrectionis erimus: hoc scientes, quia vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati, ut ultra HOM serviamus peccalo. Qui enim mortuus est, justificatus est a peccato. Si autem mortui sumus cum Christo, cridimus quia simul vivemus cum illo : scientes quia Christus surgens ex mortuis jam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. Quod enim mortuus ea! peccato, mortuus est semel: quod autem virit, vivit Deo. Ita et vos existimate vos mortuos quidem esse peccato, vivere autem Deo in Christo Jesu (Rom. v, 8-vi, ii). Si ergo peccato non moriuntur parvuli, procul dubio in Christi morte noa baptizantur. Si in Christi morte non baptizantur, non in Christo baptizantur. Quicumque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. in Christo autem baptizantur, peccato ergo moriuntur. Cui peccato, quaeso te, nisi quod originale traxerunt ? Argumentationes hominum 1 conticescant : Dominus novit cogitationes hommum, quoniam vanas sunt (Psal. XCIII, ii). Abscondit haec a sapicntibns et prudentibus, et revelavit ea parvulis (Matth. xi, i5). Si tibi christiana fides displicet , apertius conCtere : nam christianam fidem aliam non potes invenire. Uirus homo est ad mortem, unus ad vitam. Ille tantum homo, iste Deus et honto*. Pcr illum est mundus inimicus factus Deo : per istum mundus reconciliatur Deo electus cx mundo. Sicut cnitn in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificabuntur. Sicut portavimus imaginem terreni, portemus ' et imaginem ejus qui de coelo eat (! Cor. xv, 22,49). Haec stabilitamenta fidei christianx qni.suhvertere nititur, stantibus eis ipse subvertitur.

CAPUT V (b).— 11. Prorsus quod in libro meo dixi, cui resistis, vcrum est : < Nam qnod dimissum est in parente, ut trahatur in prote, miris quidem modis fit, sed tamen fit : et quia modus ipse non facili ratione indagatur, nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur » (Dc Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 21). Quibus verbis meis insidiaris mendaciter, quasi dixerim,« nec ratione comprehendi, nec sermone explicari; t subtrahens inde quod dfii, < non facili t sive < ratione » sive < sermone. t Aliud eat < nulla, a quod tu dicis; aHud est a non facili, » quod ego dixi : ubi quid aliud qnam calumniosus appares? Sed etsi nulla ratione indagetur, nullo sermone explicetur : verum tamen est quod antiquitus veraci fide catholica prædicatur et creditur per Ecclesiam totam; quae Citos fidelium nec exorcizaret, nec exsufflaret, si non eos de potestate tenebrarum, et a principe mortis erueret; quod in libro meo, cui velut respondes, a ine positum est (De Nupt. et Concup., lib. 1, n. 22) sed id tu commemorare timuisti, tanquam ipse ab orbe toto exsufflaudus esses, si huic exsufflationi qua princeps mundi et a parvulis ejicitur foras, contradicere voluisses. Frustra te intorques argumentationibus vanis, non adversus me, sed adversus communem matrem spiritualem; quas non te aliter peperit, qnam sicut jam non vis ut pariat; contra cujus viscera satis acutis telis tibi videris armatus, de justitia Dei con. tra justitiam Dei, de gratia Dei contra gratiam Dei colligeus argumenta. Tunc enim est Dei vera justitia, si grave jugum super filios Adam a die exitus de ventrematris eorum (Eccli. XL, 1) non sit injustum. Quomodo autem non cst injustum jngum grave, ei nullum est in parvulis maium, propter quod juste jugo premantur gravi? Tunc est vcra Dei gratia , si hoc rebus exhibeat, quod verbis sonat. Quomodo autem hoc facit, si eum exsufflat in quo novit non esse quod pellat , si eum lavat in quo novit non esse quod abluat ?

12. Numquid vel tibi vel quibuslibet consectaneis tuis ' aliquid dicere videreris, si quantum sit (ut ex ea natum necesse sit rcnasci, non renatum sit necesse damnan') malum concupiscentiae carnis, sanctitate mentis cogitare possetis : et quid conferat gratia , cnm reatum ejus absolvit, quo faciebat originaliter hominem reum, quando lit in illo plena remissio peccatorum '; quamvis ipsa remaneat, contra quam regenerati spiritusconcupiscat, aut bene usurus hoc malo in minorecertamme, aut omnino noR usurus in majore certamine ? Inest enim sensus hujus mali, dum reluctatur atque cohibetur. Reatus autem ille, qui sola regeneratione dimittitur, quemadmodum cum inesset non sentiebatur ; ita ejus ablatio lide creditur, non carne vel mente sentitur. Ideo in hujus rei obscuritate te jactas , et adversus veritatem quoe ostendi bominum maxime carnalium sensibus non potest, quanto magis ut putas acriter, tanto mngis infideliter pugnas.

i. Sed verte omnes tete in iacies, et contrahe quidquid sive animis, sive arte vales (o): Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morle ipsius baptizati sumus. Ergo verum est nos mortuos esse peccato in morte Christi, quac fuit sine peccato : ac per hoc et majores et parvuli. Neque enim illi et non isti, aut isti et non illi : sed quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus. Consepulti ergo sumus iui per Baptismum in mortem. Non sine parvulis : quonlam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu , in morte illius baptizati sumus. Ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per glo. riam Patria, ita et nos in novitate vitæ ambulemus. Si enim complantati fuimus similitudini mortis ejus, sed et resurrectionis erimus. Hic sunt et parvuli complantati similitudini morus ejus. Hoc enim ad omnes pertinet quicumque baptizati sumus in Christo Jesu. Hoc scientes , quia vetus homo noster simul crucifixus est. Quorum vetus homo, nisi quicumque baptizati sumus in Christo ? Hic itaque agnoscamus et parvulos, quia et ipsos baptizatos non negamus in Christo. Et utquid simul crucifixus est vetus homo noster ? Ut evacuetur, inquit , corpus peccati , ut ultra non serviamus peccato. Propter hoc corpus peccati , misit Deus Filium suutn in similitudine earnis peccati (Rom. VIII, 3). Qua igitur impudentia negamus etiam parvulos corpus habere peccat!, cum hoc quod dicit, omnium sit quicumque baptizati sumus in Christo ? Qui enim mortuus eat, justificatus eat a peccato. Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quia simul etiam vivemus cum Christo; scientes quia Christus surgens ex mortuis jam non moritur, mors ei ultia non dominabitur. Quod enim mortuus eat peccato, mortuus eat semel : quod autem vivit , vivit Deo. Ita et vos , inquit, exstimate vos mortuos esse peccato? vivere autem Deo in Christo Jesu. Quibas boc dicit? evigilasne, et attendis? Eis utique quibus dicebat, Si autem mortui sumus cum Christo. Et qui sunt hi , nisi quibus direrat, Vetus homo noster simul crucifixus est, ut evacuetur corpus peccati ? nisi quibus dixerat, Complantati sumus similitudini mortis ejus? nisi quibus dixcrat, Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem? Et boc quibas, vet dc quibus dixerat , lege superiera verba, quibus hæc cuncta connexa sunt, et invenies : An ignoratis quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu , in morte illius baptizati sumus ? Et cum hoc diceret 1, probare quid vohtit? Lege adhuc paulo superius, et invenies : Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo ? Ant crgo agnoscite parvulos in Baptismate mortuos esse peccato, et fatemini habuisse cui morerentur originale peccatum : aut aperte dicito hon eos in morte Christi baptizatos, cum baptizarentur in Christo; et Apostolum mendacii redarguite, dicentem, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus.

id. Ego haec arma caelestia , quae vincunt Cœle, stium, non dimitto : his fidem meam sermonemque committ. Argumenta quac profertis, humana sunt: hacc munimenta divina sunt. Delicta quis intelligit (Psal. XVIII, i3)? Numquid idco delicta non sunt? Ita et originale delictum quod in parente regenerato remittitur, et iamcn transit in prolem, ct manet rusi et ipsa regeneretur, quis intelligit? Namquid ideo non est delictum ? Unus pro omnibus mortuus eat, erga omnes mortui sunt. Quo corde, quo ore, qua fronte parvulos mortuos negatis, pro quibus Christum mortuum non negatis? Si non cst pro cis Christus mortuus, utquid baptizantur ? Quicumque enim baptizati sumus in Christo Jesu, in morte illius baptizati sumus. Si antem cHam pro cis mortuus est, qui unus pro omnibus mortuus cst; crgo mortui sunt et isti cum I omnibus. Et quia iu peccato mortui sunt, moriuntur et peccato ut vivant Deo, quando renascuntur ex Deo. Quod si explicare non possim quomodo vivus generei mortuum (moriuus enim peccato parens, et vivens Dco, generat tamen in peccato mortuum, nisi et ipse peccato regcneratione moriatur, et vivat Deo); num. quid idco falsum est , quia explicari verbis vel non potest, vel difficillime potest ? Tu ncga, si audes, natum mortuum, pro quo Christum non negas mortuum. Unus enin! pro omnibus mortuus est ; ergo omnes mortui sunt (II Cor. v, ii). Ycrba sunt apostolica; sed arma sunt nostra, quibus tamen si rcpugnare nolis, intelligis quod sine dubitatione credendum est etiam si non intelligas. Homo cnim qui spiritualiter natus, carnaliter gignit, utrumque habet semen, et immortale unde sc gaudcat vivum, et mortale unde generet mortuum. Cui vivificando nullo modo necessaria Christi mors esset, nisi mortuus natus esset. Unus enim pro omnibus mortuus est ; ergo omnes mortui sunt. Nec eos de ista morte excitatis, quos mortuos non esse clamatis : sed ne vivant potius impoditis, quando in corum parentibus fidem, qua una possunt rcviviscere, impiorum argumentorum macbi- Mis oppugnatis.

CAPUT V! (a).— 15. Sed jam veniamus ad prolixam et operosam disputationem tuam , qua illud, quod quantulæcumque similitudinis gratia in re ad perspiciendum difficili, adhibendum putavi (Dc Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, M. 2i), de olea scilicet, quod cjus somen degcneret in olcastrum, refutare molitus es : prius affirmans, < quod ei rei qua: pcr se defendi Mon potest , nihil sufTragentur exempla. t Cur ergo Apostulus, mox ut proposuit quaestionem quomodo rcsurgant mortui, quo autcm corporc veniant, continuo rem incognitam et inexpertam exemplo probare suscepit, adjungens, Stulte, tu quod seminas Hon vivificatur, niMi' moriatur (II Cor. xv, 36), etc.? Quod quidem exemplum et huic rci qua de agitur, non omni modo est inconveniens. Purgatur enim a palca triticum, sicut homo a peccato, et tamen inde cum palea nascitur alterum.

16. Quid est autem quod dc crocodilo dicere voluisti, < solum esse in omnibus animalibus, cui superiorcs mandibulas moveri Albinus affirmat ; ct ignem, cum sit omnibus exilio, salamandra essc ludibrio? t Nonne ista contra vos potius protulisti, quando invenitur aliquid unde monstretur esse posstbile quod gencraliter negabatur ? Cum ergo vos generaliter negaveritis, possc gignentes in prolcm trajicere quod non habent ipsi; si fucrit inventum quod possit hoc facere, ita superamini, sicut ille qui dixerat', non posse animalia nisi inferioresmoverc mandibulas, invento crocodilo sine ambiguitate superatur ; ct qui dixerat nullum animal in igne vivere, demonstrato quod de salamandra perhibetur, sine ambiguitate convincitur. Cum igitur definis i naturalia per accidens non converti; » si vel unus quispiam fuerit inventus, qui vitiatus aliquo casu cum eodem vitio gcnuerit filium, factumquc sit proli naturale quod parenti accidens fuit ; nempe tua definitio ista frustrabitur. Item cum deiinis, < parentem quod ipse non habet, in suam prolem non posse transmittere, t nonne definitio etiam ista destruetur, cum tibi fuerint demonstrati nati homines integerrimis omnibus membris ex his parentibus , qui nonnulla membra pcrdideram? Audiebamus a majoribus nostris, qui se id nosse ac vidisse dicebant, Fundanium ' Carthaginis rhetorem, cum ipse accidenti vitio luscus esset, !u- scum tilium procreasse. Quo exemplo evertitur iila tua sententia, qua dicis, < naturalia pcr accidens non converti. »Accidens quippe fuit in patre, quod fncium est in filio naturale. Illam vero alteram , qna dicitis , < parentes in filios ea qusc non haberi ipsi non posse transfundere, » alius Fundanii filius, quod Maxime usitatum est, cum duobus oculis de tusco natus evertit, et innumerabiles qui nascuntur oculati de parentibus caecis. Transmittendo quippe in eoa quos gignunt quod ipsi non habent, vos potius quam suos filios sibi similes esse demonstrant, qui tam fuistis in vestris definitionibus caeci.

CAPUT VII —47. Sane cum ea qua; ad rem non pertinent multum loqueris, dixisti aliquid unde me quiddam quod ad rem pertinet admoneres, ubi aisti, < Curiositatem quod comprehenderit, minus solere mirari; et adversus eam divinitus fuisse provisuro, ut multa de terra innumeris discreta proprietatibus gignerentur. » Et revera hnec est utilitas occultorum operum Dei; ne prompta vilescant, ne comprehensa mira esse desistant.Undeet Scriptura dicit: Sicut ossa in ventre prægnantis, ita non agnoscis opera Dei quæcumque faciet universa (Eccle. xi, 5). Recte itaque et ipse dixisti, contra curiositatem quæ minus solet tnirari quod potuerit comprehendere, incomprehensibilia esse opcra Dei. Cur ergo humana opinatione conaris evertere, quod minus vales in divina ratione comprehendere ? Ego quidem, non ( ut tu calumniaris) dixi, < nulla ratione comprehendi posse; t sed dixi, < facili ratione non posse. t Vcrumtamcn quid ' si contra vitium curiositatis humanae, cui solent, ut ipse commemoras, comprehensa vilescere, etiam hoc Deus, quemadmodum multa, sic occultare voluit, ut id invcstigare atque comprehendere humana conjectura non possit? ideone contra Ecclesiam matrem vestram ratiunculis vestris quasi parricidalibus pugiunculis debetis armari, ut vim Sacramenti ejus occultam , qua purgandos concipit parvulos, quamvis de purgatis parentibus natos, tanquam ossa in ventre prygnantis, non contrectando, sed laniando quxratis? Nisi autem sermonis longitudine nollem fatigare lectorem , jam te mille rerunt generibus, quarum incomprehensibilis ratio contra usitatas naturæ vias quasi per deserta opaca repit, obruercm; in quihus etiam degenerantia semina , non quidem in dissimillimum gcnus (quia nec oleaster sic est ab olea discretus ut vitis )f sed in quamdam, si dici potest, similem dissimilitudinem , sicuti viti est labrusca dissimilis , quse tamen de semine vilis gignitur, multa monstrarem. Kt cur non credamus boc ideo voluisse Creatorem, ut crederemus etiam semen hominis posse vitium de gignentibus trahere, quod in cis a quibus gignitur non sit: ut ad ejus gratiam, qua homines eruuntur a potestate tenebrarum et in regnum illius transferuntur, etiam baptiza!,i cum suis parvulis currerent; sicut tecum cucurrit patcr (o) sanctus, nescicns cidem gratiae qnam esses futurus ingratus?

i8. Sed naturx scrutator acerrimus limitcs ejus invenis, et regulas figis, dicens, i Per rerum naturam fieri non posse, ut illud probentur tradere parentes , quo caruisse creduntur. Qnod si tradunt, » inquis, < non amiserunt. » Istae sunt Pelagianæ definitiones, quas lecto ad religiosæ memoria? Marcellinum , quod commemoras, opusculo nostro (Dc Peccatorum Meritis, lib. 5, capp. 3, 8 et 9), jam respuerc dcbuisti. Prior enim Pelagius de parentibus ndelibus dixit, < non eos potuisse in posteros transmittere , quod ipsi minime habucrunt. t Sed quam sit falsum, exemplis evidentissimis perdocetur, quorum aliqua supra dixi, unde est ct hoc quod etiam nanc dicam. Quid enim praeputii retinet circumcisus, de quo praeputiatus tamen gignitur, et quod jam non est in homine, trahitur in bominis semine? Nec ob aliud credendum est, antiquis patribus hoc divinitus fuissc pracceptum, ut octavo die circumciderent parvulos ad significandam1 regenerationem quae fit in Christo, qui post diem septimum sabbati, quo die jacuit in sepulcro, traditus propter delicta nostra, sequenti, id est, octavo in hebdomadibus die resurrexit propter justificationem nostram (Rom. iv, 25). Quod sacramentum circumcisionis in figura præcessisse Baptismatis, quis vel mediocriter sacris Litteris eruditus ignoret; cum apertissime de Christo dicat Apostolus, Qui est caput omnis principalus et potestatis, in quo etiam circumcisi estis circumcisione non manu facta, in exspoliatione corporis carnis, in circumcisione Christi; consepulti ei in Baptismo, in quo et consurrexistis par fidem operationis Dei, qui suscitavit illum a mortuis : et vos eum essetis mortui in delictis et præputio carnis vestræ, vivificavit cum illo , donans nobis omnia delicta (Coloss. H, 10-15)? Hujus ergo circumcisionis non manufactæ , quae nunc fit in Christo, similitudo praemissa est illa circumcisio manu facta, quac data est Abrahae.

i9. [Non enim dici potest, Praeputium corpus est, hoc autem qnod trahitur in origine, vilium : et illo quidem abscisso, vim cjus tamcn nequaquam tolli potuisse dc semine ; hoc vcro vitium quod non cst corpus, sed accidens, cum indulgentia sit remissum, in'semine non potuisse rcsidere : hoc, Inquam, a quovis callidissimo dici non potest, cum auctoritate divina superetur, qua ipsa pars cocporis ob hoc jussa est amputarj, ut hoc vitium purgaretur. Quod nisi esset in semine , ad parvulos , quibus circutncisionc illa corporis auferendum cst, nullatenus perveniret : neque si nnnimc pervenisset, indigeret ullatenus hac corporis circumcistonc scmovcri. Cum autcm parvulus proprium nullum hahcat omnino peccatum , restat ut nullum cidcm aliud nufcratur nisi originale illo remedio sinc quo pcr:t anima rjus de populo suo; quodsub justo Deo non fieret, nisi esset culpa qua fieret. Qunc quoniam propria nulla cst, restat ut sola originis vitiatx sit culpa '].

20. Eccc circumcisus tradit nascenti de sc, quo caruit in se (o). Quid est ergo quod dicis, « Per rerum naturam fieri non posse, ut illud homines probentur tradcre, quo caruisse creduntur ? t Donum cst praputium , non est malum , quia Dcus illud fccit, sicut de oleastro copiosissime disputasti. Respondetur tibi Bonus est oleaster in rcrutn natura, sed in mysteriorum scriptura malum significat ; sicut lupi, sicut vulpes, sicut sus Jota in volutabris coeni, sicut canis conversus ad suum vomitum : in rcrum natura bona sunt omnia, sicut ovcs; omnia quippe Deus fecit bona valde (Gen. i, 5i): sed in sanctis Libris lupi malos significant, ovcs autcm bonos. Ncc secundum id qu:;d sunt, sed secundum id quod significant, de illis similitudines damus, quando de boHorum maiorumque differentia disputamus. Sic ct præputium quoniam particula cst humani corporis, quod totum cst bona susbstantia, utique bonum est pcr naturam ; sed malum significat per figuram, cum dic octavo cir cumcidi præcipitur parvulus, propter Christtun, in quo, sicut Apostolus dicit, circumcisi sumus circumcisione non manu facta, quam sinc duhio præfiguravit circumcisio mann facta. Præputium itaquc non cst peccatum, scd significat peccatum, et maxime originalc; quia per ipsum membrum est origo nascentium, pur quod peccatum dicti sumus natura filii ira: : nam et ipsum membrum natura proprie dicitur. Proinde circumcisio carnis non solum illam quas! generalem sententiam vestram sine ambiguitate subvertit, qua dicitis, < Per rerum naturam fieri non possc, ut quo ipse caruit, tradat proli parens : t vcrum ctiam quia præputium peccatum significat, et invenitur in nascente , quod jam uon crat in parente ; profecto originale peccatum quod jam remissum est parentibus baptizatis, manere demonstrat in parvulis, nisi et ipsi baptizentur , id est, spirituali circumcisionc mundentur : vosque convincit esse vcrissimum quod ncgatis; quia ct ipse parvuhis, de quo dictum est, Peribit anima ejus de populo suo, si octavo dic non fuerit circumcisus (Gen. xvn. i4, 12). invenire sub justo judice cur pereat. non potestis, negantes originale peccatum.

ii. Relinquamus silvas oleastrorum, et montes vel Africanos vel Italus olivarum; nec interrogemus agricolas, qui cum tibi aliud , mibi aliud forte re-. Bpondenut, neutros possumns celeri exploratione ' convincere, si ad hoc experiendum seminetur arbor, seris factura nepotibus umbram ( Virgil. Georg. lib. 2, vers. 58). Habemus oleam , non Africanam, noa Italam, sed Hebræam ; cui nos qui fuimus oleaster, insitos esse gaudemus. Illi oteue data cst. circumcisio, quae nobis solvit istam sine disceptatione quæstionem. Trabit præputium proles, quod jam non habet parens ; caruit, et tamen tradidit; amisit, et tamen transmisit: et hoc præputium peccatum significat. Ergo et ipsum potest in parentibus interire , et tamen ad filios pertransire. Attestetur etiam ipse infans, et tacens dicat: Peritura est anima mea de populo meo, si non fucro circumcisus octavo die : qui ergo et originale malum diffitemini, et justum Deum fatemini, quid peccaverim dicite. lluic infanti tacite clamanti quoniam loquacitas vestra ' nulla rationabili voce respondet, voces potius vestras apostolicis nobiscum vocibus jungite. Quæ sint enim ex parentibus, vcl utrum sint etiam alia contagia peccatorum , liberum nobis est qua:rerc; sive siL facile, sive difficile, sivc impossibile reperire : per unum tamen hominem in hunc mundum intrasse peccatum , et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse, in quo omnes peccaverunt ( Rom. v, 12); aliter nobis fas esse non existimcmus accipere, nisi ut omnes mortuos esse credamus in primi hominis peccato, pro quibus mortuus est Christus, et omnes mori peccato quicumque baptizantur in Christo.

CAPUT VIII (a). —22. Sed in aliis verbis meis,quac velut refellenda interponis disputationi tusc,dicis,<me vulgum libi excitareconatum ;» quoniam dixi (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 22), < fidem non dabitare christianam , quam novi hæretici oppugnare caeperunt , et eos qui lavacro regenerationis abluuntur, redimi de diaboli potestate; et cos qui nondum tali regeneratione redempti sunt, etiam parvulos filios redemptorum, sub ejusdem diaboli esse potestate captivos, nisi et ipsi eadem gratia redimantur. i Quod ut apostolico testimonio comprobarem, < ad omnes ætates » dixi < pertinere illud, de quo Apostolus loquitur, beneficium Dei: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suæ t (Coloss. 1.13). Si hac sententia contra vos vulgas mo- Tetur; nonne hinc te potius oportet advertere, ita esse vulgatam et apud omnes confirmatam istam eatholicam fidem , ut nec notitiam possit fugere popularem? Necesse quippe fuerat, quidquid in parvulis suis ogerct', quod attinet ad mysteria christiana, omnes nosse Christianos. Car autem dicis, < quod certaminis singularis oblitus in vulgum refugerim? » Quis tibi promisit meum singulare certamen? Ubi, quando, quomodo, quibus præsentibus, quibus arbitris? i Oblato, » sicut loqueris, < placuit componi foedere bellum» (Virgil. Æneid. lib. i2, vers.109), < ut pugnas omnium contentio nostra dirimeret? i AbSit ut mihi apud Catholicos arrogem, quod te tibi apud Pelagianos arrogare non pudet. Unus sum e multis, qui profanas vestras novitates ut possumus rcfutamus, sicut unicuique nostrum Deus partitus est mensuram fidei (Rom. xn, 3). Antequam cssem natus huic mundo, et antequam essem renatus Deo, multa catholica lumina vestras futuras tenebrasredarguendo praevenerunt : de quibus jam duobus supcrioribus Hbrismeisquanta pomi manifestatione disserui. Habes quo te avoces, si te adversus catholicam fidem adhuc insanire delectat.

23. Nec nomine c sellulariorum opificum i derideas membra Christi: memento quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia (t Gor. 1 , 27). Quid est autem , < quod eis cum ostendere coeperis, in me acerbiores fient? i Mentiri eis noli, et non Rent. Ego enim non < cos, i sicut calumniaris, < assevero pecMlium diaboli, i quos redemptos Christi sanguine scio1: < nec diabolo conjugia, i in quantum conjugia sunt, < ulla transcribo; i nec < eum gentialium commentor artiHcetn; i nee < excitatorem virorum nisi ad illicita,» nec < fecundatcrem mulierum,» nec < conditorem a assero < parvuiornm. i Hæc ergo quce a me aliena sunt, si eis de me dixeris', mentieris: et si quisquam eorum tibi credens acerbior in me fuerit factus, decepms poterit esse, non doctus2. it vero qui et utrumque nostrum, et fidem catholicam sciunt, discere abs te aliquid noiunt; sed cavent potius, no auferas quod noverunt. Multi quippe sunt in eis, qui non solum prancr me, rerum etiam priores me Mata didicerunt, quae vester novus error oppugnat. Cunt ergo non eos ipso fecerim, sed invencrim hujus quaat negatis socios veritatis, quomodo eis ego sum auctor hujus quem putatis erroris I

CAPUT IX. — 24. < Explica, » inquis, < quomodo peccatum personae illi juste possit adscribi , quae nec voluit peccare, nec potuit. i Aliud est perpetratio propnomm , aliud aHcnorum contagio peccatorum, quantum quidem ad suae cujusque vine pertinet actionem. Nam si vos sententiam rectam in vestrum tortam sensum torquere nolletis, audiretis Apostolum hoc breviter explicantem , qui unum dixit fuisse in quo omnes peccaverunt. In illo uno mortui suntomnes, ut moreretur alius unus pro omnibus. Unus enim pro omnibus mortuus est: ergo omnes mortui sunt (II Cor. v, 14), pro quibus Christus mortuus est. Nega igitur Christum etiam pro parvolis mortuum , ut eximas cos de numcro mortuorum, hoc est, do contagio peccatorum. « Qui Ceri potest,» inquis, < ut res arbitri! conditioni seminum misceatur?» Si fieri non posset, non esset unde parvulos nondum dc corpore egressos mortuos diceremus. Quia si Christus et pro ipsis mortuus est, ergo et ipsi mortui sunt: quoniam si unus pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt.Audisne, Juliane? haec Apostoli verba, non mca sunt. Quid a me quæris, < quo sit factutn modo, i cum vidcas factum esse quocumque modo, si Apostolo credas aliquo modo, qui de Christo ct cle his pro quibus mortuus est Christus, mentiri potuit nullo modo i

25. Potest autem dici Deus ab alio, quales estis , perverso , sed crrore diverso; potest prorsus dici Dcus, quod nos sentire de parvulis dicis, < ad inimici sui lucrum semper industrius; » quia eos quos novn, non ad tempus sub diabolo futuros, sed cum illo semper arsuros, non desinit creare, nutrire, vestire, eisque pertinacissima iniquitate peccantibus vitam salutemque subministrare. Sed facit hoc Deus quomodo sciens bene uti et bonis et malis ; cujus majestatis usibus, non solum cos quos premit aut decipit, scd nec se ipsum malignitatis ullius arte diabolus subtrahit. Ac per hoc non pertinent ad diabolum, qui cruuntur de diaboli potestate : qui vero ad cum pertinent, in Dei, sicut ipse, sunt potestate.

26. Quam vanum est igitur, quod acutule te dixisse arbitraris , quasi asseramus,« hoc inter se foedus iniisse diabolum et Deum , ut quidquid perfunditur, Deus; quidquid nascitur, diabolus sibi vindicet: ea tamen lege, sicut dicis, < ut ipsam commixtionem qnam diabolus instituit, Deus obnoxia virtute fecundet? t Prorsus nec instituit diabolus commixtionem, qnoniam esset et si nemo peccasset; sed ita esset, ut tua ibi suscepta vel nulla esset, vel inquicta non esset : nec obnoxia virtute, sed libera et potentissima Dcus fecundat uteros feminarum, etiam vasa diabolica parituros. Sicut enim hominibus malis , ita et seminibus ea origine vitiatis. in quibus bona est ab illo creata substantia, incrementum, formam, vitam, salutemque largitur gratuita bonitate, nulla necessitate, insuperabili potestate, irreprehensibili veritate. Cum ergo utrumque in potestate sit Dei, ct qnod pertunditur scilicet, et quod nascitur, a cujus po. testate alienus .nec ipse diabolus invenitur, tu duo ista qnomodo posuisti ? Utrum melius esse voluisti nasci quam perfundi? An melius esse perfundi, quia ibi est et nasci? Non enim perfundi poterit qui natus non fuerit. An utrumque æqua lance perpendis? Si nasci putas esse melius, regenerationi spirituali facis injuriam, cui generationem carnalcm sacrilego errore præponis. Non enim frustra crederis noluisse dicere, Quod renascitur; sed, i quod perfunditur: » ut quoniam diabolum et Deum quasi partes inter se fccissc per nostrum sensum demonstrare cupiebas , partem Dei faceres verbi vilitate viliorem. Potuisti enim dicere, Quod renascitur; potuisti, Quod regeneratur; potuisti postremo, Quod baptizatur : hoc enim verbum ex græco latina consuctudo sic habet, at non soleat alibi nisi in Sacramento regenerationis intelligi. Nihil horum dicere voluisti, sed elegisti verbum quo fieret contemptibile quod dicebas. Nemo enhn legentium præferre posset natum renato, vel regenerato, vel baptizato; sed facile putasti natum praeferri posse perfuso. Si autem quantum distat coelum a terra , tanto mc!ius est perfundi ut portetur hominis imago coelestis, quam nasci ut portetur hominis nnago turreni (! Cor. iv, 49); evanuit jam tua ista invidiosa partitio. Neque enim mirandum est, si coelestis hominis imaginem, qua; sacra perfusione suscipitur, sibi vindicat Deus; imaginem vcro terreni hominis terrena labe sordentem sinit esse sub diabulo : donec ad suscipicndam coelestis hominis imagincin renascatur in Christo.

27. Porro si perfundi et nasci æquali abs te pensantur examine, ut ideo parvuli nondum renati non credantur esse sub diabolo, ne partes æquales imer se Dcus et diabolus facere videantur, si Deus sibi perfusos, diabolus autem vindicat natos : profecto quia secundum istum sensum tantum valet perfundi quantum valet nasci, superfluum persuadetis esse perfundi; quoniam, quod tantumdem valet, sufficit nasci. Et tamen agimus gratias, quia non hoc putatis. Non enim ad regnum Dei natos, nisi perfu.i- dantur, admittitis : atque ila perfundi multo melius judicatis esse quam nasci. Jam itaque vobis ipsi reddite rationem, ne putetis indignum, ut qui non admittuntur in regnum Ici, sint sub illo qni cecidit de regno Dei; et qui non habent vitam, sint sub illo qui perdidit vitam. Non autem habere parvulos vitam, nisi habeant Christum ( quem procul dubio habero non possunt, nisi induerint eum , eo modo quo scriptum est, Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis [Galat. III, 27]): non ergo eos habere vitam, nisi habeant Christum, Joannes evangelista testatur, dicens in Epistola sua, Qui habet Filium, habet vitam; qui non habet Filium, vitam non habet (t Joan. v, i2). Merito ergo intelliguntur mortui qui non habent vitam, pro quibus est Christus mortuus ut habeant. Unus enim pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt. ideo autem mortuus est, sicut legitur ad Hebræos , ut per mortem evacuaret eum qui potestatem habebat mortis, id est, diabolum (Hebr. II, 14). Quid ergo mirum , si parvuli , quamdiu mortui sunt, antequam incipiant eum habere qui mortuus est pro mortuis, sub eo sunt qui potestatem habet mortis?

CAPUT X. — 28. Enumeras quae fides vere ' non dubitet christiana; in quibus ea commemoras, qux: pene omnia praedicamus et nos, et de quibus nullo modo dubitandum esse censemus; usque adeo ut etiam illud quod dicis, < Sine opere liberi arbitrii nullum hominis esse posse peccatum , t vorum csse fateamur. Non enim et hoc esset peccatum, quod onginale traheretur, sine opere libcri arbitrii, quo primus homo peccavit, per quem peccatum intravit in mundum, et in omnes homines pertransiit ( Romv, 12). Quod autem dicis, < Alienis peccatis alterum obnoxium non teneri; a interest quatenus recte posHit intelligi. Neque nunc ago, quod peccavit David, et pro peccato ejus tot hominum millia ceciderunt (II Reg. 24); et qnod de anathemate contra interdictum quia usurpavit unus , in eos qui hoc non fecerant, nec factum fuisse novcrant, vindicta processit (Josue vn): alia disputatio est, neque nunc tenere nos debet, de hoc genere peccatorum sive poenarum. Parentum autem peccata modo quodam dicuntur aliena, ct rursus modo quodam reperinntur et nostra : aliena quippe proprietate suut actionis, nostra sunt autem contagione propaginis. Quod si falsum csset, profecto gravc jngum super filios Adam, a die exitus dc ventre matris eorum (Eccli. XL, 1), nullo modo justum esset.

23. Quod autem Apostolum dixisse commemoras , Omnes Mos manifestari oportet ante tribunal Christi, ut reportet unusquisque propria corporis sui prout gessit, siue bonum, sive malunt (II Cor. v , 10); quomodo in parvulis accipis ? utrum et ipsi ante tribunal Christi manifestabuntur, an non ? Si non manifestabuntur, quid te adjuvat ista sententia, quando ad cos non pertinet, quorum nunc agitur causa? Si autem mani. festabuntur, quomodo reportat corum quisquc quod gessil, qui nihil gessit; nisi quia pertinet ad cos, qnod per corda el ora gestantium, sive credunt, sive nun credunt ? Propria corporis sui cnim dixit, quod ad unumquemque in sc ipso jam viventem pertinet. Nant quomodo reportat bonum, ut intret in regnum De!, si hoc reportat quisque quod gessit; nisi quia pertinet ad parvulum etiam quod per alterum gessit, id cst, credidit? Sicut itaquc quod credidit, pertinet ad carn, ut reportet bonum, hoc est, percipiat Dci regnum : sic ad eum pertinet etiam, si non credidit, ut reportet condemnationis judicium; quia evangelica est ct ipsa sententia 1, Qui noM crediderit, condemnabitur (Marc. xvi, 16). Et Apostolus dicendo , Omnes nos manifestari oportet, ut recipiat unusquisque prout gessit, siue bonum, siue malunt; nihil voluit inteHigi inditum. Vidc ergo quam importune nolis parvu!um de alieno peccato reportare matum, et vclis cum dc alieno recte facto reportare bonum, non qualecumque, sed Dei regnum. Alienum quippe opus cst cum cr< dit per altorum, sicut alicnum opus fuit cum peccavit in altero. Nec nos dubitamus quia Baptismate delictum omne mundetur, sed renascendo quisque mundatur. Quod crgo non adimit nisi regeneratio, non cessat trahere generatio.

30. Sane dicendo < concupiscentiam non usque- quaque animo rebellem , » procul dnhio confiteris rebellem : et supplicium non fateris, quo adversus te ipsum bellum gcris? < Dicatur, » inquis, parvulorum creator Dcus talium, quatcs Dei manibusdigni sunt; t et addis, « id est, innocentium. » Nonnc te pictate et Dei laudatione vincere videtur, qui dixcrit etiam putchra et sana opera decere manus Uei? Et tamen multi defermes, multi morhidi, multi horridi monstrosiquc nascuntur; ncc idco illam totnm substatiam , omnesque partes ejus, et quidquid in ea substantialiter cnsUt ct vivit, potuit creare nisi bonus et vcrus Deus'.

31. Jubes ut asseram, < quemadmodum in Christo, id est in virtute ejus, creatos parvulos sibi audeat diabolus vindicare. » Tu asserc, si potes, quomodo sthi, non obscure, scd aperte vindicet2 parvulos, quos immundi spiritus vexant. Si ci traditos dicis : videmus ambo supplicium, tu dic mentum ; ambo cernimus pocnam, tu qui nn!Ia mala merita dicis ex pa rentibus trahi, cumDeum justum ambo fateamur, demonstra ista poena dignam si potcs in infantibus culpam. An vcro non agnoscis etiam hoc ad illud gravc jugum pertinere, qnod cst super filios Adam, a dic exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturæ in matrem omnium ? Sub quo jugo diversis cladibus ita conteritur genus humanum, ut apparcat hoc quod ex filiis irx Hunt homines tanquam pignore accepto filii misericordiæ, in futuram sæculum præparari : in hoc autem sæculo a die ortus usque iu diem obitus, etium ipsos sub codem gravi jugo conteri. Quandoquidem etiambaptizati parvuli inter alia mala vitæ hujus nonnunquam et istos dæmonum patiuntar incursus; quamvis eruti de potestate tenebrarum, no ab eis trahantur in supplicium sempiternum.

32. Iterum dicis, quod jam quidem dixisti, atque respondi (Supra, lib. 3, nn. 8, 9), sed cHain nunc non debeo præterire , < Quod cum Dcus parvulis nihil de proprio tam boni quam mali merentibus gloriam regencrationis a attribuit, bac ipso eos ad suam curam, ad suum jus, ad suum domimum pertinere docct, quod corum voluntatem ineffabilis prævenit benelicii largitate. » Quid igitur cum offenderunt, quos pariter innocentes, mundos, a se ad imaginem suam crcatos, innumerabilcs ab is!o munerc alienat, nec corum voluntatem hujus ineffabilis praevcnit beneficii largitate, separans tot imagines suas a regno suo? Si hoc cis non crit malum, non crgo amabunt regnum Dci tot innocentes imagines Dei. Si autem amabunt, ct tantum amabunt, quantum innocentes amare dcbent regnum ejus, a quo ad ipsius imaginem creantur, nihilne mali de bac ipsa separatione patientur ? Postremo, ubilibet sint, quomodolibet sint sub Deo judice, qui ncc fato premitur, nec personarum acceptione corrumpitur; in illius regni felicitate non erunt, ubi crnut qai pariter nihil boni malive meruerunt. Sed si nihi! meruissent muli, nuuqcan) privarentur in communi causa communione tanti bon!. In eis ergo, ut s:tpe diximus, iræ vasis notas facit, secundum Apostolum, Dcus divitias glor iæ su e in vasa misericordiæ (Rom. IX , 22, 25), nc g!on: nLur tanquam de meritis vita' suæ, cum cognoscunt boc sibijustissime reddi potuisse, quod vident reddi paribus consortibus mortis suT 4.

33. Si ergo recte vis sapere, etiam de parvulis sape quod ait Apostolus de Deo Patre, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suæ (Coloss. i, i5) : et illud alterum , Fuimus enim et nos aliquando natura filii irae, sicut et cæteri (Ephes. II, 3). Omnes enim emuntur de potestate tenebrarum et filii irae erant, qui peccato moriuntur. Otnnes autum ut Deo vivant , peccato moriuntur, qui in morte Christi baptizantur. Omnes porro in morte cjus baptizantur, quicumque baptizantur in Christo. Ergo quia et parvuli baptizantur in Christo, peccato moriuntur, et a potestate tenebrarum, ubi natura filii ira; fuerant, eruuntur. Quod autcm dicis, < Ubi ait Apostolus, natura filii iræ, posse intelligi, Prorsus filii ira: : i nonne hinc admoneri dcbuisti, antiquam conira vos defendi catholicam fidem; quia non fere invenitur latinus codcx, si non a vobis nunc incipiat emendari, vel potius in mendum mutari, ubi non na. tura sit scriptum (a) ? Qnod utique cavere debuit interpretum antiquitas, nisi etiam fidei hæc esset antiquitas, cui vestra coepit resistere novitas.

CAPUT XL — 34. Sed bomo egregius, in grege non vis esse vulgari. Rursus enim sententiam vulgi respuis, post tanta, quibus eum reddita ratione adversus me coucitaveras gravius, quam in te fuerat Concitatus. Sed nimirum tua disputata considerans, nihil te talibus argumentis apud populum in catholicae iidci veritate et antiquitate fundatum agere potuisse Vel posse sensisti. Unde ad eum spernendum contuntac!a rursus ora convertis, cjusque partes quibus constat, non immerito vovis Christianorum infensissima multitudo, singillatim describendo et dcridcudo percurris, in quibus et < auditorialcs scholasticos » tangis, et dicis contra me clamaturos, < 0 tempora, o mores (Cicero, Oratione i in Catil. et act. 6 in Verrem)! et tamen vulgi judicium reformidas, ubi tam clamosus tibi suffragatores invenire potuisti, qui Tullianis me vocibus territent; quod < aliundc quam unde totum est, csse putcm genitalem corporis partom. t Quibus ego cum rctulcro, Non Itoc dico, mentitur : libidmem culpo, non membra ; vitium denoto, hon naturam : iste autem qui mihi apud vos calumniatur, audct in Ecclesia Christi ante magistrum in coelo sedentem recitare libidinis landem; quod ei recitandum, si vobiscum studeret, magistrorum npmo proponerct, ne offenderet omnium vestrum pudorem: nonne alia tn te Tulliana vere convenientia verba convertent, dicentes tibi, < Ex hac parte pudor pugnat, abs te pctulaniia: hinc continentia, illinc libido i (Idem, Oratione 2 in Catilinom).

35. Nescio quos ctiam quasi dcsertorcs dogmatis vestr! ad (idcm caiholicam conversos arguis vel reversos. Quos tamen significasti iia te metuere, ut eorum nomina exprimere non auderes; ne fortc audientes abs te sua falsa crimina, mox tibi, si non vera, certe credibiliora reponerent. Quod quidem quicumque suut isti, si graviter sapiunt, non facerent, et parcerent tibi secundum apostolum, non reddente < maledictum pro maledicto (t Petr. ut, 9). Tu autem saltem illum monentem ne dedigneris audire, de cujus litteris exclamare te libuit, < 0 tempora, o mores! t Saltem, inquam, ipsum audi, < ut quantum a rerum turpitudine abes t si tamen abes,<tantum te u verborum libertate sejungas; et ea in alteros ne di- . cas, quae cum libi falso objectasint, erubescas. » Talia te sane in istos nescio quos dixisse qui tegunt, sciant!, qualia in aliquibus omnino non novimus, quos in proposito continentiae recessisse a Pelagianis haereticis novimus. Tui vero vel tux quales sim nihi! mea interest, quos tu vel quas tu sic fallis, ut dicas me definire, < nec in carioso quidem corpore libidinem posse frenari. i Imo quia frenari posse et frenari oporterc decerno, ideo malum intelligo. Quod qni negat malum, viderit quomodo habeat bonum, cui repugnantem, velit nolit, fatetur frenandam cssu libidinem. Ego itaque non solum a senibus, vcrum et a juvenibus dico libidinem posse frenari i scd mu!tum miror a continentibus libidinem posse laudari.

36. Quis autcm nostrum dicit, < Malum boc quod parvuli originaliter trabunt, sine substantia in qua est, aut esse posse, aut unquam fuisse? » Quod tanquam dicamus, ita quxiris dialecticos judiccs. et ir' rides vulgum, quasi ad ipsum te judicem adducam, a quo judicari ista non possunt: qu.r tu si non didicisses, Pelagiani dogmatis machina sinc architecto necessario remansisset. Si vis vivere, noli amarc sapientiam verbi, qua evacuatur crux Christi (t Cor. i, i7).Quomodo de aliis substantiis in alias substantias vcl bonæ vel maix; transeant qualitates, non migrando, sed afficiendo, jam libro superiore tractavimus (Supra, lib. 5, M. 51). Si vulgi spernis judicium, illos judiccs iniucrc, quos tibi duobus prioribus meis libris luculentissima in Ecclesia Christi præditos auctoritate proposui.

CAPUT XII. — 37. Quale est autcm, quod bcata) memoriæ Zosimum Apostilicæ Sedis episcopum, ut in tua pravitatc persistas, prævaricationis accusas? Qui non recessit a suopræcessore* Innocentio, quem tu nominare timuisti; sed maluisti Zosimum, quia egit primitus lenius cum Cælestio : quoniam ac iu bis sensibus vestris si quid displiceret, paratum essc dixerat corrigi, cL Innocenti litteris consensurum essepromiscrat.

38. Memento sane quemadmodum dc constituendo cpiscopo dissensionemn populi Romani insultabuudus objectas (a). Quod abs te quncro, utrum homines sua fecerint voluutatc. Quod si ncgas, quomodo liberum defendis arbitrium Si Si autem faleris, quomodo eam vocas < ultionem Dei, atque a vestro dogmate exerbitas, dum putari divinitus vindicatus1 affectas? An tandem aliquando concedis, quod obstinatissima contentione negaveras, occulto Dei judicio fieri, ut in ipsis bominum voluntatibus inveniatur aliquid, quod et peccatum sit et poena peccati? Hoc enim nisi in ista tua sententia sapuisses, nullo modo factum hominum ultionem Dei esse dixisses. Sed quando ante annos plurimos tale ibi quiddam de bcato Damaso et Ursicino ' contigit, nondum Pelagianos .Ecclesia Romana damnaverat.

39. Dicis, v me quoque ipsum innovasse sensus mcos, et initio conversionis meac hoc sensisse quod tu. a Sed fallis, aut falleris, sive calumniando liis quæ nunc dico, sive non intelligendo, vel potius non legendo ea quae tunc dixi. Nam ego per unum hominem in mundum intrasse peccatum, et per peccatum mortem, et ita in omnes homines pertransisse, in quo peccaverunt omneS (Rom. v, 12); ab mitio conversionis mca; sic tenni semper, ut teneo. Exstant libri quos adhuc laicus recentissima mea conversione conscripsi, etsi nondum sicut postea sacris Litteris cruditus, tamen nibil de hac re jam tunc senitens, et ubi disputandi ratio poposcerat dicens, nisi quod antiquitas discit ' et docet omnis Ecclesia: in has videlicet magnas manifestasque miserias, in quibus homo vanitati similis factus est, ut dies ejus sicut umbra practereant (Psal. CXLIII, 4), et sit universa vanitas omnis homo vivens (Psal. XXXVIIII, 6), merilo peccati originalis genus. humanum fuisse collapsum; uhde non liberat nisi qui dixit, Veritas liberabit vos (Joan. viii, 32); et, Ego sum veritas (ld. xiv, 6); et, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis (Id. viii, 36).Non enim a vanitate nisi veritas liberat; sed secundum gratiam, non secundum dcbimm; per miscricordiam, non per meritum. Sicut enim judicii fuitut vanitati subjiceremur; ita misericordiæ est at veritate liberemur, et ipsa bona merita nostra nonnisi Dei dona esse fateamur.

CAPUT Xi!! (a).— 40. Jam nunc illam tuam d!sca% tiamus calumniam, qua me dixisse criminaris, < bapti- xatos ei parte mundari. Quod melius t dicis < meis sermonibus apparere : i cosque sermones meos, qnibus hoc apparere posse asseveras, considerandos in tua disputatione proponis. Ago gratias, nempe isti sunt : < Carnis, » inquam, < concupiscentia non est nuptiis imputanda, scd tolcranda. Non enim est et naturali connubio venicns bonum, scd ex antiquo pcccato accidens malum. Propter hanc ergo fit, ut etiam de justis et legitimis nuptiis liliorum Dei, non filii Dci, scd filii sæculi generentur : quia et hi qui generant, si jam regenerati sunt, non ci boc generant quo filii Dci sunt, scd ex quoadhuc filii sæculi. Dominica quipp c sententia est : Filii hujus sæculi generant et ganerantur » (Luc. xx, 34). <Ex quo itaque sumus adhuc fili! hujus sacculi, exterior homo noster corrumpitur,ex hoc et hujus sacculi filii generantur ' ex quo sumus CUi Dci, iaterior renovatur de die iH diem » (II Cor. iv, i6). < Quamviset ipsc eUenor per lavacrum sanctificatus sit, et spem futuræ incorruptionis acceperit, propter quod et templum Det mcrito dicitur i (t Cor. at, 16) < : sed hoc non solum propter præsentem sanctificationem, sed propter 2 illam spem dictum est, de qua dicitur, Et nos ipsi primitias habentes spiritus ingemiscimus, adoptionem ' exspectantes, redemptionem corporis nostri i (Rom. vm, 23).« SI ergo redemptio corporis nostri secundum Apostolum exspectatur, profecto quod exspectatur adhuc speratur, nondum tenetur» (Dc Nuptiis et Concupiscentia, iib. i, un. i9, 20). Nihil habent haec verba mca quod non in se baptizatus agnoscat, qui cum Apostolo dicit : Et ipsi in nobismetipsis ingemiscimus. Unde et alibi ait : Etenim qui sumus in hac habilatione, ingemiscimus gravati (II Cor. v, 4). Quo pertinet etiam i!lud, quod in libro Sapientiæ lcgimus : Corpus euim corruptibile aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem (Sap. ix, i5). Sed tu tanquam in cælo jam inter Angelos immortaliter habitans, verba infirmitatis ct mortalitatis irrides; et ea exponens non secundum mcum sensum, sed secundum dolum tuum, dixisse me affirmas, < quod gratia non perfecte hominem novum faciat. » Non hoc dico : attende quod dico. Gratia perfecte hominem novum facit; quandoquidem et ad corporis immortalitatem plenamque felicitatem ipsa perducit.Nunc etiam perfecte innovat bominem, quantum attinet ad liberationem ab omnibus omn'no peccatis, non quantum ad liberationem attinet ab omnibus maiis, et ab omni corruptione mortalitatis, qua nunc corpus aggravat animam. Unde est gemitus, quem suum quoque confitetur Apostolus dicens, EHps! in nobismetipsis ingemiscimus. Sed ad illam quoqne perfectionem qua: speratur, codem Baptismate, quod hic accipitur, pervenitur. Non autem omnes filii sacculi filii sunt diabot!, quamvis omnes filii diaboli filii sint sacculi. Sunt enim cuam filii Dei, qui tamen adhuc filii sunt saecUr ; propter quod ct conjugio copuiantur : scd filios Dei carne non gignunt, quia et ipsi ut essent filii Dei, nnn ex carne, non ex sangine, non ex voluntate viri, neque cx voluntate carnis, sed ex Deo nati sunt (Joan. i, 13). Sanctificatio ergo per Baptismum eliam nunc confertur et corpori, non tamen nuuc corruptio ejns aufertur, quæ ipsam quoque aggravat animam. Et idco quamvis casta sint corpora, eam desideriis peccati membra nonserviunt, propter quod ad templum Dei pertinere caeperunt : est tamen quod gratia in tota ista ædificatione perficiat, quamdiu caro concupiscit adversus spiritum ut motus malus qui refrenandi sunt incitet, ot spiritus adversus carnem (Galat. v, 17) ut sanctilas perseveret.

CAPUT XIV. — 4i. Quis autcm nescit' quod nobis egregius doctor inculcas, a ideo dici carnem concupiscere, quia carnaliter anima concupiscit ? » Non enim sine anima ulla potest esse carnis concupiscentia. Nam utique concupiscere viventis sentientisque naturae est: ila ut non desit concupiscentia, quam spadonum quoque castitas frenet; minus quidem laboriosa, quia ubi materiam de qua operetur non invenit, minus adversus cnm libido consurgit : est tamen, pudicequc comprimitur, ne concumbendi quamvis irritus ipse conatus , in cam turpitudinem veniat, propter quam Calligonum Valentiniani junioris eunuchum gladio novimus ultore punitum, meretricis confessione convictum. Neque enim et in libro Ecclesiastico adhiberetur inde similitudo, atque diceretur, Videns oculis et ingemiscens, quasi spado complectens virginem et suspirans ( Eccli. xxx, 2!) ; nisi et ipsi moverentur concupiscentiæ carnalis affectibus, licet destituti carnis effectibus. Motibus igitur suis anima quos habet sccundum spiritum , adversatur aliis motibus suis quos habet secundum carnem ; et rursus, molibus suis quos habet sccundum carnem, adversatar aliis motibus suis quos babct secundum spiritum : et idco dicitur, caro concupiscere adversus spiritum, ct spiritus adversus carncin. Sed propter boc et de ipsa anima dictum cst, Renovatur de die in diem (H Cor. a, i6). Neque enim ipsa in sanctitate non proficit, cum magis magisque minuit eas , quibus non consentit, carnales cupiditates. Jam baptizatis quippe dicebat Apostulus , Mortificate membra vestra quæ sunt super terram. lbi et fornicatio, et mala concupiscentia, et avaritia nominatur (Coloss. in, 5). Quomodo ergo mortificat jam baptizatus fornicationem, quatn non jam perpetrat, et secundum te < nec habct ali. quid quod mortificet ? i Quomodo, inquam , obtempcrat Apostolo dicenti, Mortificate fornicationem ; nisi cum desideria ejus quibus non consentit expugnat, quae in bene proficientibus ', ct omnino non fornicantibus, ncc consensione, nec opere, etsi non desunt, tamcn qnotidic minuuntur ? Hoc agitur in teinplo Dei , quando adjuvante Dco agitur quod praecepit Deus. Opera spiritus eriguntur, opera carnis mortificantur. Si enim secundum carnem vixerit s , iti. quit, moriemini : si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Et ut scirent se hoc non facere fis! gratia Dci, continuo suhdidit : Quotquot enim spiritu Dei aguntur , hi fiili sunt Dci ( Rom. VIII i3, 14 ). Ac per hac quicumque aguntur Dei spiritu, ipsi facta carnis mortificant spirili.

42. Habent ergo jan baptizati quia agant In so ipsis, hoc est, in Dei templo, qnod ædificatur hoc tempore , ut dedicetur in Itne, Ædificatur autem past captivitatem1, sicut hujus rei est index titulus psalmi, ejecto scilicet foras qui captivaverat inimico. In ordine quippe Psalmorum , quod mirum videri potest, prior cAi psalmus dedicationis domus, et posterior aedificationis. Sed dedicationis ideo prior ust, quia illam domum cantat, de qua ejus architectus ait, SoIvite templum hoc, et in tribus diebus exsuscitabo illud ( Joan, II, 19). Iste autem posterior , qnando domns ædificabatur post captivitatem , Ecclesiam prophetavii. Denique ct sic incipit: Cantate Domino canticum novum ; cantate Domino, omnis terra (Psal. xcv, i, 2). Nemo igitur ita desipiat, ut unumquemque baptiza- Mm idco existimet jam esse perfectum, quia dictum est , Templum Dei εanctum eat , quod estis vos (i Cor. in, i7 ) : et, Nescitis quia corpora vestra templum in vobis eat Spiritus sancti, quem habetis a Deo (Id. vi i9 ) ? et in alio loco , Nos enim templum Dei vivi sumus (II Cor. vi, 16) : ct cætera hujusmodi. Jam enim hoc vocatur ; et cum ædificatur, mortificantur' inc membra nostra , quae sunt super terram. Quamvis cnim jam peccato mortui, Deo Vivamus : est tamen quod in nobis mortificemus , ut non regnet pcccatum in nostro mortali corpore, ad obediendum concupiscentiis ejus ( Ron. vi, n et i2) ; a quibus nos solvit, ne his essemus obnoxii, plena atque per fecta remissio peccatorum, ct remanserunt in nobis cum quibus gcrantur bella castorum. Ex his cst ct illa qua pudicus bene nttUir conjugatus : scd cum bene fit, dc malo nascitur bonum non sine malo ; et ideo renascitur, ut liberetur a malo. Quod enim Deus creat ct homo generat, profctio bonum cst in quantum homo est : scd idco nou sinc malo, quia sola rcgeneratio solvit a malo, quod trahit generatio de primo magnoque peccato.

43. Sic autem incredibile vis videri, < quod in utcro baptizatæ, cujus corpus cst templum Dei, furmatur bomo futurus sub diabolo, nisi Dco renascatur ex Dco : » quasi uon majuns admirationis sil, quod Deus ct ubi non habitat operatur. Non enim babitat, in corpore subdito peccatis ( Sap. i, 4) : et tamen operatur hominem in utero meretricis. AuingH enim ubique propter suam munditiam, ct tfihit inquinatutn in eun! incurrit (Id. Yn, 5).Et quod multo est mirabilius, aliquando adoptat in lilium, quem format in utero immundissimæ fcminac ; ct aliquando non vult essc suum filium , quctn format in utero suæ fi liæ. Ille quippe ad baptismum nescio qua provisione pervenit; Iste repentina morte non pervenit. Atque ila Deus, in cujus potestate sunt omnia , facit esse in Christi consortio , qucm formavit in diaboli domiCilio ; et non vult esse in regno suo, quem formavit in templo suo. Aut si vult , cur non facit quod vult ? Non ennn qnod soletis de majoribus dicere , Deus vult, ct parvulus non vult. Certe hic ubi fati tulta est immobilitas, nulla furtunæ temeritas, nulla personæ dignitas, quid restat nisi misencordia: verilatisque profunditas ? Ut sciatnus et ex hoc incomprehensibili comprehendamus , juxta duos homines , unum per quem peccatum intravit in mundum , alterum qui tollit peceatum mund!, omnes filios concupiscentiæ carnaMs undecumque nascantar, ad jugum grave filiorum Ailam merito pertincre ; et ex his omnes filios gratiæ spiritualis undecumque nascantur, ad jugum suave filiorum Dei sine merite pervenire- Proinde conditioncm suam gerit, qui in alterius corpore, quod est templum Dci, ita construitur, ut non ideo sit et ipse templum Dei, quia xdificatur in templo Dci. Matris quippe corpus ut esset templum Dei, graUac beneficium est, non naturæ : quae gratia non conceptione, sed regeneratione confertur. Nam si ad matris corpus id quod in ea concipitur pertineret, ita ut ejus pars deputaretur ; non baptizaretur infans , cujas matcr baptizata est aliquo morus urgente periculo , cnm eunt gestaret in utcro. Nunc vero cum ctiam ipse baptizatur, non utiqnc bis baptizatus habebitur. Non itaque ad maternum corpus, cum esset in utero, pertinebat : et tamen creabatur in templo Dci non templum Dci. Ita in fcm!na fideli creatus est infidelis, et in cum parentes infidelitatem rajecerunt, quam non h bebant quando ex ipsis tutus est, sed tunc habebant quando et ipsi similiter naH sunt. Trajecerunt ergo , quod jam non erat iii eis , propter semen spirituale quo rcgenerati sunt ; sed erat in eorum carnali semine, quo eum genorarerunt.

M. Quamvis itaque sacro Baptismate sanctificetur et corpus ; ad hoc tamen sanctificatur, ut per remissionem peccatorum non solum praeteritis peccatis omnibus, verum etiam ipsi qu:c inest carnis concu< piscentiæ non sit obnoxium; cui necesse est obnoxius omnis homo nascatur, ctiam moriturus obnoxius, si non renascatur. Ubi ergo me audisti sive legisti dicentem, < non innovari homines pcr Baptismum, sed quasi innovari ; non liberari, scd quasi tiberari; non salvari, sed quasi salvari ? i Absit ut cgo inancm dicerem gratiam lavacri fllius, inquo renatus sum ex aqua et spiritu, qua liberatus sum a reatu omnium peccatorum, rel qunc nascendo traxeram, ve! qua: mate vivendo coatraxeram : qua liberor ut sciam ' ne intrem in tcnutioncm, a concupiscentia mea abstractus ei illectus, atque ut ciaudiar dιcens cum consortibus unis , Dimitte nobis debita nostra (Matth. vi, 12) ; qua liberabor, ut spero, in æternum, ' ubi j.<m nulla lex la membris meis rcpugnet legi aientis meæ ( Rom. VII , 23). Non igitur cgo inancm facio Dei gratiam : sed tu ejus inimicus inanem quæsisse videris jactantiam, ut in tuam disputationem introduceres Epicurum, < qui negavit esse corpus deorum , sed tanquam corpus ; nec sanguinem , sed tanquam sanguinem » ( Cicero , lib. 5 de Natura deorum ); et hac occasione de philosophorum litteris ad rem quae inter nos agitur non pertinentibus, tanto ineptius qnanto velut doctius delirares. Quis an:cm nostrum d cit, < Quidquid in præsenti sacculo agitur, esse culpandum ; > cum hic ipse Christus tauta egerit bona, scd ut nos erueret de præsenti saeculo malo ?

CAPUT XV. — 45. Quam porro diligenter et congruenter exponas apostolicum testimonium , ubi ait , Spe salvi facti sumus, et cætera , usque ad redemptionem corporis nostri (Rom. VIII, 24, 23), opera! pretium est intueri. Dicis enim quod < illa resurrectio non peccata dimittat aliquarum , sed expurget1 merita singulorum. Reddit enim unicuique, t in quis, < secundum opera sua, > nec tamen dicis, secundum quae opera sua regnum Dei parvulis reddat. Et peccata quidem nulla remittuntur in regno : sed si nulla remitterentur in judicio illo novissimo, puio quod Dominus non dixisset de quodam peccato, Non remittetur neque tn hoc sæculo, neque in futuro (Matth. XII , 52); quando sibi remitti sperabat latro ille, qui dicebat, Memento nrM, cum veneris in regnum tuum (Luc. XXIII , 45). De qua re , quoniam profundissima quaestio est, non cst modo præciptanda sententia. Cur autcm in regno nulla peccata remittit Dcus filiis suis, nisi quia non invenit quod remittat ? Non enim poterunt ibi esse peccata , ubi spiritus, non dico non consentit concupiscentiae carnis, sed nec concupiscit adversus carnem , quia nec caro adversus eum ; illa ineffabili salute perfecta, qu:c nunc non fit in Daptismo, ubi remittuntur quidem cuncta peccata, sed remanent carnalium concupiscentiarum mala, cum quibus post Baptismum, si tamen proficiunt, exerceant sive conjugati gloriosa, sive continentes gloriosiura certamina : quod et ipse confiteris (Supra, lib. 3, n. 42); sed nescio qua miseria, quando pro vcritate loqueris , tunc te ipse non audis.

46. Describens quippe illam summam resurrectionis icHcitatem, dicis, « ncminem jam ibi justorum lividum facere corpus suum, et servituti subjicere; neminem humiliare animam suam stratis duris ct pædore membrorum. > Responde crgo cur hic ista faciat, qui omni malo in Baptismate caruit: cur audet lividum facere templum Dei ? Nonnc membra cjus membra sunt utique templi Det? Cur ergo non suavi odore, scd pacdorc templi cjus, aut invitat praæsentiam, aut impetrat misericordiam, aut placat iram cjus ? Nihitnc mali castigat, domat, vincit, opprimit in templo Dci, etiam livore et pydore ipsius templi Dei? Nonne attendis , nonne perspicis, quia tam vchementer corpus suum persequens , si nihi! ibi per. sequitur quod displicet Deo, frustra persequendo t''in. plum cjus facit injunam magnam Deo? QnLi tergiversaris, quid cunctaris apertius coufiteri? Illud profetio, illud est quod iste, cujus livorem pædoremque prædicas, in sua carne persequitur, unde dicebat Apostolus , Scio quia non habitat in me , hoc est in carne mea, bonum (Rom. vit, 18). Quam vocem baptizat! esse cur negas, cnm opera vocis Imjus in livore corporis et membrorum pxdore cognoscas ? Neque enim hxe sancti, vel Dei flagellis, vel ab inimicis to- Jorant patiendo, sed ipsi sibi ingerunt continendo. Et utquid hinc, nisi contra carnis concupiscentiam spiritu concupiscendo? Quod nimirum et ipse sensisti. Cnm enim deseribens fclicitatcm futurrc vitæ , addi ? disses atque dixisses , < Nemo conviciis fcliccn) impudentiam, ncmo maxillas palmis, nemo subjicict terga verberibus; nec conflare studebit de infirmitate virtutem ; nec cum inopia frugalitas, nec cum moeroribus magnanimitas : » quare dicere noluisti, Nec cum carnis concupiscentia castitas 1; scd festinasti sensum concludere , atque dixisti, < nec patientia cum dolore luctabitur; t nihil aliud commemorans nisi quod forinsecus irruens fortitudine toleratur, non quod intus se commovens castitate comprimitur? An forte nos arguis tarditatis, qui non intellexerimus , hoc te jam significasse superius, cum de livore corporis diccres et labore ac paedore membrorum ? Quando enim non ab hoste, sed a se ipso affligitur fortis, in ipso intus est qui vincendus est hostis.

47. Memento sane non te exposuisse cur Apostolus dixerit, adoptionem exspectantes (Id. vjH, 25), qui jam in lavacro regenerationis fucrat adoptatus. Iterum dicis , t qnod carnem suam nullus oderit. » Quis enim hoc negat ? Sed tamen disciplinae rigore asserii conterendam. fterum ergo pro veritate loqucns, et audire te non vis. Cur enim caro conteritur a fideli. bus , si nihil remansit in Baptismo quod adversus spiritum concupiscat ? cur, inquam , conteritur a se ipso templum Dei, si nihi! ibi est quod resistat Spiri. tui Dei? Non autem tantum inesset, verum et graviter obesset, nisi reatus quo ' nos obstrinxerat, per remissionem peccatorum solutus esset. Solvitur ergo pcr indulgentiam, quia tencbat in noxa : conteritur per continentiam , ne vincat in pugna. Agitur itaque ne obsit, doncc ita sanetur ut non siL Quapropter dimittuntur in Daptismate cuncta peccata , ct originaliter tracta, et ignoranter vel scienter adjecta. Sed cum dicit AtOstolus Jacobus, Unusquisque tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus : deinde concupiscentia cum conceperit, parit peccatum (Jacobi i, i4, 15); profecto in his verbis partus a pariente discernitur. Pariens enim est concupiscentia, partus pecca. tum. Sed concupiscentia non parit, nisi conceperit; ncc concipit, nisi illexerit , hoc est, ad malum perpetrandum obtinuerit volentis assensum. Quod crgo adversus cam dimicatur, hoc agitur, nc concipiat pasatque peccatum. Dimissis itaque in Baptismo peccatis omnibus, id est omnibus concupiscentiæ fetibus, si illic eliam ipsa consumpta est, quomodo contra eam ne concipiat, dimicant sancti livore corporis, pædore membrorum , contritione carnis i » qu.c verba tua sunt. Quomodo, inquam , livore, pædore , corrtritione templi Dei contra eam belligeratur a sanctis, si et ipsa est ablata Baptismate? Manct igitur : neo ea regenerationis lavacro caruimus, sinon ibi carui.. mus sensu , quo cam manere sentimus.

48. Quis autem ita sit imprudens atque impudens v ita procax , pertinax, pervicax ,ita postremo insamus et demens, qui cum peccata mala esse fateatur , neget esse malum concupiscentiam peccatorum, etiamsi adversus eam concupiscente spiritu , peccata concipere ac parere non sinatur? Tale porro ac tam magnum malum , tantum quia inest, quomodo non teneret in mortc et pertraheret in ultimam mortem, nist ct ejus vinculum in illa quæ fit in Baptismo remissione peccatorum omnium solveretur ? Propter hoc enim vinculum quod connectitur ex primo Adam, nec solvi potest nisi in secundo Adam; propter hoc, inquam , vinculum mortis, mortui repcriuntur infantes, non ista morte notissima quae a corpore animam separat, sed ea morte qua tencbantur omnes, pro quibus mortuus est Christus. Scimus enim , ait Apostolus (quod a nobis sæpissime repetendum est), quoniam unus pro omnibus mortuus est ; ergo omnes mortui sunt: et pro omnibus mortuus eat , ut qui vivunt, jam MOM sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est, et resurrexit (II Cor. v, i4, 15). Illi ergo vivunt , pro quibus ut vivant, mortuus est qui vivebat. Quod apertius ita dicitur : Illi sunt a mortis vinculo liberi ', pro quibus mortuus cst inter mortuos liber (Psal. LXXXVII, 6). Vet sic multo apertius : Illi sunt liberali a peccato, pro quibus mortuus est qui nunquam fuerat in peccato. Et cum semel sit mortuus, tamen pro unoquoque tunc moritur , quando in cjus rnorle, quantælibet aetatis fuerit, baptizatur : id est, tunc ei proderit mors ejus qui fuit sine peccato, quando in ejus morte baptizatus mortuus fucnt eliam ipse peccato, qui mortuus fuerat in peccato.

CAPUT XV!. — 49. Ingeris Apostoli testimonium. ubi ait , Nolite errare; neque fornicarii, neque simulacris servientes, et cætera, quibus commemoratis, concludit quod regnum Dei non pussidebunt '. Sed agunt talia qui concupiscentiæ, quam laudas, motibus ad mala et turpia quaque consentiunt. Quod crgo att. Et hæc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis (I Cor. vi, 9-11) : mutatos eos dixit in melius , non ut ea carerent, qnod in hac vita fieri non po:cst ; sed ut ci non obodirent , quod ih ' bona vita fieri potest; atque ut ab co, quo crant vincula ejus obnoxii. liberatos. se esse cognoscerent , quod nisi regeneratione neri non potest, Tu autem , qui putas, i quod si malum esset concupiscentia, careret ea qui baptizatur, » multum erras. Omni enim peccato caret, non omni malo. Quod planius ita dicitur : Omni rcatu cumium malorum caret, non omnibus malis. Numquid enim caret corruptione corporis ? Annon est malum quod aggravat animam? ct erravit qui dixit, Curpus enim corruptibile aggravat animam (Sap. ix, 15)? Numquid caret ignoranHa: malo, per quod a nescientibus innumerabilia perpetrantur mala ? An parvum malum est, per quod homo non percipit qu.c sunt Spiritus Dei? De baptizatis nempe dicebat Apostolus : Animalis homo HOM percipit quæ sunt Spiritus Dei; stultitia est enim illi , et non potest scire, quoniam spiritualiter dijudicatur (t Cor. n, i4, i5). Deinde paulo post : Ea ego, inquit, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi varnalibus. Quasi parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis : sed nec adhuc quidem potestis ; adhuc enim estis carnales. Cum enim sint inter vos æmulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis P Vide quae dicat mala de ignorantiæ malo venientia. Et puto quol non de catechumenis ista dicebat. Parvuli quippe io ChriSto quomodo essent, nisi jam renati essent ? Quod si nondum credis, quid eis post pauca dicat , attende : Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis (Id. III, i , 2, 16)? An adhuc dubitabis, vel negabis, non eos potuisse esse templum Dei, in quo babitaret Spiritus Dei , nisi baptizatos ? Saltem ergo illud respice quod eis dixit : Numquid in nomine Pauli baptizati estis (Id. i, 13) ? Non igitur caruerant tanto ignorantiae malo in lavacro regeerationis, ubi tamen omnibus caruerant sine dubitatione peccatis. Et per hoc ignorantiæ malum templo Dei, in quo habitabat Spiritus Dei, stultitia erant quae sunt Spiritus Dei. Sed de die m diem si proficerent, et in quod pervenerant in eo ambularent, sana profecto accedente doctrina minueretur hoc malum. Credamus etiam non tantum minui, verum etiam in bac vila posse consumi: tatnen poet Baptismum ; numquid in Baptismo ? Concupiscentiam vero quis ambigat in hac vita posse minui, von posse consumi ?

50. Horum itaque malorum praeteritus omnis reatus sacro fonte diluitur. Rcminuntur ergo in renascentibus, minuuntur in proficientibus. Ignorantia iniMuHur veritate magis magisque lucente: concupiscentia minuitur charitate magis. magisque fervente. Nibil boni itorum duorum 1 est a nobis. Non enim spiritum hujus mundi accepimus, sed spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quæa Deo donata sunt nobis (Id. II,12). t:x hoc autem concupiscentia pejor est quam ignorantia, quia ignorantia sine concupiscentia minus peccat; concupiscentia vero sine ignorantia gravius peccat. Et nescire malum, non semper est matum : concuptscere autem malum, semper est malum. Bonum quoque ipsum utiliter aliquando ignoratur, ut opportune sciatur : nullo autem modo fieri potest ut carnali concupiscentia bonum hominis concupiscatur: quandoquidem nec ipsa proles libidine corporis, sed voluntateanimi concupiscitur, quanvis non sine libidine corporis seminetur. De hac quippe agimus concupiscentia, qua caro concupiscit adversus spiritum ; non dc illa bona, qua spiritus concupiscit adversus carnem (Calat. v, i7), et qua concupiscitur continentia per quam concupiscentia vincatur. Hac ergo concupiscentia carnis nunquam concupiscitur hominis ullum bonum, si voluptas carnis non est hominis bonum. Si autem, ut aliquo loco significasti, < placet tibi secta Dinomachi, honestatem voluptatemque conjungens t (Supra, lib. 4, n. 76); quod philosophi quoque hujus mundi qui bonestiores videbantur, Scyllæum bonum esse dixerunt, ex humana scilicet natura belluinaque compactum : si hoc ergo monstrum tua opinione sectaris ; satis est nobis, quod confiteris aliam esse illicitam, aliam licitam voluptatem. Ac per hoc mala est concupiscentia quæ indifferenter utrumque appetit, nisi ab illicita voluptatc licita voluptate frenetur Hoc autem matum non in Baptismate ponitur ' : sed baptizatis per gratiam regenerationis ab ejus obligatione jam liberis, ne ad illicita pertrahat, salubriter vincitur. Ut autem resurrectionis tempore non sit ornnino in vivente corpo.re nec do. lente, præmium est eorum qui contra eam fideliter certaverunt, qui languore sanato immortalitate 3 beatissima vestientur. In cis vero qui non ad vitam resurgent, non feliciter, sed poenaliter nan ert 4: non quia tunc ab ea quisquam mundabitur; sed qnia tunc malis non in delectamenta excitabitur, sed in tormenta vertetur.

CAPUT XVII (a). - 51. Jam videamus illud excellentissimum acumen tuum, quo vidisti quemadmodum refelleres quod a me dictum est, < dimitti concupiscentiam carnis in Baptismo, non ut non sit, sed ut ln peccatum non imputetur; quamvis autem reatu suo jam soluto, manet tamen » (De Nuptus et Concupiscentia, lib. i, M. 28). Adversus haec mMa verba sic argumentaris homo acutissimus. tanquam ipsam concupiscentiam dixerim per Baptismum reatu tiberari; quoniam dixi, i reatu suo jam soluta : t velut < suo » dixerim, quo ipsa rea est, eoque sohno illa permaneat absoluta. Quod utique si sensissem, profecto eam malam esse non dicerem, sed fuisse. Ac per hoc, sccundum mirabilem intelligentiam tuam , quando audis in aliquo homicidii reatum solutum , non hominem, sed ipsum homicidium a rcatu existi. mas absolutum. Sic intelligat quis, nisi qui non erubescit laudare,-cum qua compelliturdimicare? Et quomodo te jactas et exsultas in redarguendo istam sententiam, non meam plane, sed tuam a ? Talia quippc dicis, qualia dicenda sunt in cos, qui per Baptismum sanctificatam et fidelem factam concupiscentiam carnis affirmant in eis,in quibus regeneratis manet tamen. Sed hoc tibi potius qui eam bonam praedicas. convenit dicere, < ut bono ejus naturali, t sicut de infantibus dicitis, < bonutn sanctificationis accedat, i et sit carnis concupiscentia sancta Dei lilia. Nos autem qui eam malam dicimus, et manere tamcn in baptizatis, quamvis rcaLus cjus, non quo ipsa erat rea (nequc enim aliqua persona est), scd quo reum homincm originaliter faciebat, fuerit remissus atque vacuatus ; absit ut dicamus sanctificari, cum qua necesse habent regenerati, si non in vacuum Dei gratiam susceperunt, intestino quodam bello tanquam cum hoste conQigere, et ab ea peste desiderare atque optare sanari.

53. Nam si propterea dicis, nulla mala remanere in baptizatis, ne ipsa mala baptizata et sanctificata credantur; vide quanta te scqualur absurditas. Si enim quidquid est in homine quando baptizatur, baptizari et sanctificari putandum est; dicturus es et ipsa in illo baptizari et sanctificari, quae in intestinis et vesica sunt per digestiones corporis egerenda. Dicturus es baptizari et sanctificari hominem in matris utero constitutum, si ad hoc Sacramentum accipiendum gravidam necessitas-cogat; et ideo baptizari jam nan debere qui nascitur. Postremo dicturus es et ipsas baptizari et sanctificari febres, quando baptizantur ægroti; ac per hoc baptizari et sanctificari etiam opera diaboli : velut si mulicr illa baptizaretur antequam curaretur, quam satanas in inlirmitate alligaverat per decem et octo annos (Luc. XIII, 1 i). Quid de malis ipsius animi loquar ? Cogita quantum mali sit, stultitiam putare quae sunt Spiritus Dei ; et tamen tales erant quos Apostolus alebat lacte, non cibo. Numquid et stultitiæ illius tam magnum matum, quia non fucrat Baptismate ablatum, baptizatum sanctificammque dicturus es ? Sic ergo et concupiscentia , qum manet oppugnanda atque sananda, quamvis in Baptismo dimissa sint cuncta omnino peccata, non solum non sanctificatur, sed potius ne sanctificatos æternæ morti obnoxios possit tenere, evacuatur : quia et illi qui lacte alebantur, non solido cibo, et adhuc erant animales, non percipientes quaD sunt Spiritus Dei, quoniam stultitia illis adhuc erat; si in illa mentis aetate, non carnis, de corpore exissent, in qua aetate novi homines appellabantur ' parvuli in Christo, nullo rcatu stultitiæ illius tenerentur : quia hoc cis beneficium fuerat rrgenerationc collatum, ut omnium malorum, quibus et postea vcl moriendo vel proficiendo fuerant exuendi, reatus continuo solveretur remissione peccatorum omnium, nondum omnium sanitate morborum. Qui tamen rcatus teneat necesse est eum, qui secundum carnem generatur ; quia non nisi ei remittitur, qui sccundum spiritum regeneratur. A morte quippc justissimæ damnationis per unum Mediatorem Dei et hominum liberatur genus humanum, non a morte corporis tantum, scd a morte qua mortui sunt, pro quibus unus mortuus est. Et quia pro omnibus mortuus cst, crgo omnes mortui sunt.

CAPUT XVIII. — 53. Quod vero te libuit ta!n mullum de qualitalum differentia disputare, quia ego semcl nominavi qualitatem, dicens, < non substantialiter manere concupiscentiam , sicut corpus aliquod aut spiritum ; sed esse affectionem quamdam malæ qualitatis, sicut cst languor < (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 28) : ilane nihil ad rem pertinere non sentis ? Primo enim dicis, < me mutasse sententiam, et immemorcin totius libri mc! professum fuisse substantiam esse libidinem. t Revera evoluto et enucleato libro meo non es reperturus me libidinem substantiam dixisse vel semet. Dixerunt cam quidam philosophi partem animi esse vitiosam : etutiqnc pars animi substantia est, quia substantia est ipse animus. Sed ego ipsum vitium, quo animus vel ulla pars ejus isto modo vitiosa est, libidinem dico, ut omni vitio sanato salva sit tota substantia. Quia et ilii philosophi locutione tropica mihi videntur vitiosam partem animi appellasse libidinem, in qua parte est vitium quod vocatur libido, sicut appellatur domus pro eis qui sunt in domo.

54. Deinde te nimis acutis dialecticorum telis incautius exercendo, nosque jactantius territando, seclam vestram lethaliter vulnerasti. Dividens quippo atque definiens vel etiam describens differentias qualitatum, inter caetera : < Tertia species qualitatis est, » inquis, < affectio et affectionalis qualitas. Affectio antem in qualitate ob hoc ponitur, t ais, < quia principium qualitatum est; cui etiam repuLantur ad momentum accedentes recedentesque aut animi ant corporis passiones. Affectionalis vero qualitas, » inquis, < omnibus quibus evcnerit, ex majoribus orta causis ita inhærescit, ut aut magnis molitionibus, aut nullis omnino separetur. » Hxc quidem satis explicasti scientibus : sed quia contemnendi non sunt, qni lecturi libros nostros disciplinae hujus ignari sunt. quod deesse vidco, iaciam ut a me illustrentur excmplis. Quantum ad animum attinct, affectio cst timerc; affectionalis qualitas , timidum esse : sicut aliud est iratus, aliud iracundus; aliud ebrius, aliud ebriosus : illæ affectiones, istac affectionales sunt qua- Ihates. Quantum autcm ad corpus, sicut aliud est pallens, aliud pallidus; aliud rubens, aHud rubictmdus: et si qua hujusmodi, quornm plurimis dcsu:.t usitata vocabula. Cum itaquc dixeris, < affectionalem qualitatcm ortam cx majoribus causis, atquc ita in - hærescere, ut aut magnis molitionibus, aut nullis separetur : » quando secundum cam dicitur aairaus malus, vel potius homo malus; nonne metuis, nc votuntas bona aut non ibi esse possit, aut valere nihil possit? Nonne couccdis, hominem miserum, quicumque ille sit vel fuerit, certe adversus talem clamasse qualitatem, Velle adjacet mihi; perficere autem bonum non invenio ? Hic sultem fatemini esse istorum verbo- It n gemitum necessarium : Quis me liberabit de corpera mortis hujus? Gratia Dei per Jesum Christum Do. minum nostrum (Rom.Vit, 18, 24, 25).

55. Quapropter, quantolibet te adversus oculos imperitorum dialectico tegmine involvas, nianlfesta veritate nudabcris. Ego tanquam valetudinem malam ex origine vitiata ingenitum essc homini dico vitium, qno caro concupiscit adversus spirtum ; et hoc malo hene uti pudica conjugia, cum eo utuntur generandi causa; sed isto mali usu bono laudari utentem, non ipsum malum. Neque enim. malum ipsum est innoccens, sed homo, qui facit ut malum suum, quo bene utitur ci nocere non possit. Sicut mors, cum sit supplicium peccatoris, bono mali usu accedente fit metitum martyris. Percipitur autem in Baptismate Christiano perfecta novitas, et perfecta sanitas ab eis malis nostris quibus eramus rei; non ab eis cum quibus adhuc confligendum est ne simus rci; cum et ipsa in nobis sint, nec aliena, sed nostra sint. Nam cl rinolentiæ consuetudini utique malæ, quam sibi hopnnes fecerunt, non nascendo traxerunt, resistunt post Baptismum, ne cos ad mala solita pertrahat: et tamen malo resistitur, dum concupiscentiae per continentiam dcpegaiur, quod per consuetudinem concupiscitur. Unde etiam contra istam genitalium concupiscentiam, quæ ingenita nobis est per originale pecfatum, vehemetius vidua quam virgo; vehementius meretrix quando casta essc voluerit, quant quae semper fuit casta, confligit: et tanto amplius in ea supefanda voluntas laborabit, quanto majores ei consuetudo vires dedit. Ex isto ct cum isto hominis ntato nascitur homo : quod malum per se ipsum tam magnum est, et ad hominis damnationem atque a regno Dei separationem tantum habet obligationis, ut etiamsi de parentibus regcneratis trahatur, nonnisi, quemadmodum in illis, sola regcneratione solvatur, atque isto unico remedio praepositus mortis a prole pellator, quo a parentibus est pulsus 1. Qualitas autem mali non in substantiam de substantia tanquam de loco in locum migrat, ut descrat ubi erat, et quae fuit ibi, ipsa sit alibi ; sed alia ejusdem generis, quodam opcrante contagio, quod etiam de morbidis parcutum corporibus solet evenire nascentibus.

56. Quid autem dicere voluisti, quasi < claudens', < ut loqueris, i Aristotelis palæstram, ut inde ad sacras Litteras revertaris? » Ais enim : < Sensus est igitur concupiscentia, et mala qualitas non est3 : ergo quando minuitur concupiscentia, sensus minuitur, i Annon per concupiscentiam castitatis et continentiæ quotidie camis concupiscentia magis magaque mi- nuitur? Vellem itaque mihi diceres, utrum a morbo fornicationis sanior non fiat, quem foanicari minus minusque dclectat; quamvis opu< illud malum una conversione sibi amputaverit, nec unquam hoc fecerit ex quo lavacrum regenerationis accepit. Itemque post consuetudinem vinolentiæ baptizatus, et nunquam se dcinceps prorsus inchrians, vellem diceres, utrum ab isto morbo non fiat in dics sanior quant fuerat, cum potationis gurgitem minus minusque desiderat quam solebat. Sensus est igitur, non ipsa coucupi- scentia, sed ille potius quo nos cam majorcm minoremve haberc sentimus : sicut. in corporis passionibus non sensus est dolor, sed ille sensus est quo sentitur dolor; nec sensus est morbus, sed illu sensus est quo nos morbum habere sentimus. Porro si continuo fit bonus, et utique bona qualitate fit bonus, qui fornicationi vinolentiæque renuntians ab hujusmodi operibus sese abstinet; nonne recte audit, Ecce sanus factus ea, jam noli peccare (Joan. v, 14); recteque appellatur castus et sobrius? Deinde, si proveCtu concupiscentiæ bonae, qua concupiscentias malas fuficandi potandique debellat1, talis efficitur, qua- Iis recenti conversione nondum fuit, ut illorum in eo desideria peccatorum minus minusque moveantur, ut adversus ea mala non tanta quanta prius exerceat, sed minora certamina, non virtutum diminutione, ped hostium, nec deficiente pugna, sed crescente victoria, dubitabis eum pronuntiare meliorem ? Unde, obsecro, nisi quia bona qualitas aucta, et mala minuta est? Auctum est igitur quo bonus esse coepit, minutum cst quo malus fuit; et boc egit post Baptismum, non peregit in Baptismo. Ita, quamvis ibi peracta fuerit plena peccatorum remissio; remansit tamcn, qua proficeretur in melius, adversus catervas deatderiorum malorum in nobis ipsis utique tumultuantium vigilanter exserenda et instanter exercenda luctatio, propter quam dicitur etiam baptizatis, Jfortificate membra vestra quæ sunt super terram (Coloss. III, 5); et, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis (Row. vin, 13); et, Exuite vos veterem hominem' (Coloss. tn, 9). Nempe dicuntur hæc ma- pna consensione veritatis, nulla reprehensione Ba" ptismatis.

57. Si ergo nolis esse contentiosus, puto quod jam videas quam recte intelligatur, quod aliter conaris exponere, quod propheta cum dixisset, Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis; quod fit utique remissione omnium peccatorum; continuo subjecit, Qui sanat omnes languores tuos (Psal. cn, 3) : ea mala volens intelligi, cum quibus donec sanentur, vel quantum possunt in bac vita magis magisque mi- Duanmr, non quiescunt intestina bella sanctorum. Neque enim nullus est langaor, quo caro concupiscit adversus spiritum, etiam manente virtute castilatis invicta. Si nullus languor est, non ergo adversus eum spiritus concupiscat. Ad hoc enim concupiscit, ut si non potest non certandi, saltem non consentiendi obtineat sanitatem. Hoc quippe unde nunc agimus, qnod nobis resistere sentimus in nohis, aut aliena est natura separanda, aut nostra sananda, Si alienam dicimus separandam, Manichmis favemus. Fateatnur ergo nostram esse sanandam, ut Manichæos simul Pelagianosque vitemus.

CAPUT XIX(a).—58. Hoc ergo < gcneri humano inflictum vulnus a diabolo, quidquid per illud nascitur, cogit essc sub diabolo, tanquam de suo frutice fruetum jure decerpat t (De Nuptiis ct Concupiscentia, lib. 1, n. 26. Hæc verba de libro meo tib! rcfet- Ichda posuisti : quibus ita insidiaris, tanquam < natur.c humanæ auctorem dixerim diabolum, et ipsius qua homo constat substatiæ conditorem; »quasi vulnus in corporc possis appellare substantiam. Scd si propterea me putas dixisse diabolum substantiæ conditorem, quia in ea similitudine quae a me adhibita cst, fruticent dixi; frutex quippe nullo dubitante substantia est: cur usque adeo te vel ostendis vel fingis indoctum, ut eis rcbus qu.B substantiæ non sunt, adhibendas de substantiis similitudines non existitucs? Nisi forte et ipsi Domino dialectice catutnniabcris, quia dixit, Arbor bona bonos fructus facit, et arbor mala malos fructus facit (Matth. VII, i7). Quis enim malitiam sive bonitatem, vel opera bona sen mala, quos vclut fructus illarum arborum voluit intelligi, dicat esse substantias, nisi nesciens quid toquatur? Quis vero arbores et earum fructus neget esse substantias, si novit quod loquitur? De bis ergo rebus quæ substantiac sunt, videmus adhibitas similitudincs cis rebus quæ non sunt substantiæ. Quod si arbor bona vel mata, non bonitas hominis vel malitia, scd ipsi homines accipiendi sunt, in quibus subjectis istas esse intelligimus qualitates, bonitatem scilicet in homme bono, malitiamque in homine malo, ut ipsæ substantiæ sint arbores, id est, ipsi homines; certe fructus eorum (quæ nihil aliud quam opcra intelliguntur), ncmo nisi imperitus dicit esse substantias' : cum omnium arboruin fructus, unde istæ similitudines dnt:c sunt, ncmo nisi imperitus neget esse substantias. Ac per hoc ei rei quv non est substantia, fas cstadbibcre similitudinem cle substantia. Propter quod ogo vitio qnod generi humano diabolus tanquam vulnus infliXit, quamvis nullo modo substantia sit, rectc tamen adhibui de subslantia similitudinem, ut fruticem diccrem, et fructus ejus vitia etiam illa cum quibus homines, vobis quidcm negantibus, sed veritate convincente, nascuntur, ct ex quibus in æternum Dci regno pcreunt, si vcritate H- beerante non rcnaascuntur.

59. Proindc vitiatorem, non cenditorem substantiae diabolum dixi. Subdit :'utem sibi quod non condidit, per id quod inflixit, Deo justo tribueate hanc patestatem ; cujus non subtrahit potestati, nec quod sibi est subdimm, nec se ipsum. Idco cst enim secunda nativitas instituta, quia nativitas esi prima damnata. Cui tamen etiam damnatæ Uri bonitas exhibetur, ut de maledicto semine rationalis natura fonnetur : qua. ejus affluentissima bonitate apertissime malorum bominum tanta multitudo nuLritur, et occulto Dei opere vegetatur. Qua; bonitas operationis ejus si subtrahatur formandis promoYcndisquc seminibus, et Yivincandis quibusque viventibus, non solum gignenda noti aguntur, sed ad nihilum pcnitus etiam genita rediguntur. Cum crgo Deum nisi stulta impietas non reprehendat, quod homines vitiosa voluntate damnabilcs illo vivificante vivunt, qui vivificat omnia : cur putamus ab ejus operihus abhorrere, quod origine vitiata damnabiles illo crcantc nascuntur, qui creator est omnium ; et per Mediatorem regenerati a damnatione liberantur debita, sed gratuita miseratione, non debita, quos elegit anie constituttoncm mundi pcr electionem gratinc, non ex operibus vel præteritis, vcl præsentibus, vcl futuris? Alioquin gratia jam non est gratia (Rom. xi, 6). Quod maxime apparet in par. vu!!s, quorum nec praetenta dici possunt opera, qnia non fucrunt; nec pracsentta, quia nihil operantur ; nec futura, quaudo in illa ætate moriuntur.

60. Dixi sane : < Quomodo manent peccata reatu, quae præterierunt actu ; sic e contrario fieri potest, ct concupiscentia maneat actu, et prætereat reatu t (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, nn. 29, 50). Quod error quidem tuus falsum essc dicit, sed vcritas verum esse convincit. Nam tu id non valendo refellere, primo dialecticas tenebras imperitis conaris offundere dicens, w te cogitare non posse, in qua dialexi invenerim contrariorum omnium reciprocationem. i Quam sententiam tuam si cxponcre voluero, et ad eorum perducere intelligentiam, qui nunquam ista didicerunt, opus crit pleno fortasse volumine. Sed nunc salis cst, quod ipse dixisti, < in nulla dialexi posse inveniri contrariorum omnium reciprocationem. > Hinc enim ostendisti aliquorum esse posse, non oninium. In his ergo aliquibus et hoc reperi. Si enim dixisses, contrariorum reciprocationem esse nullorum, ct per hoc ostenderes ea qua: posui contraria rcciproca esse non possc, quia nulla esse possunt, ego aliqua esse posse ostendere debui, ac dcinde ic his esse quod posui. Scd esse aliqua jam ipse concedis, qui non dicis nullorum contrariorum esse reci* procationem, scd non omnium. Est igitur aliquorum Scd utrum in his etiam hoc sit quod a me positum est, restat ostendere : id est, utrum, sicut verum cst, reatu mancre peccata, qua; præterierunt achi ; ita sit verum, qu d concupiscentia maneat actu, ct prætereat rcatu. Quod tu fieri non posse volens ostendere, hoc dixisti, quod ego nrm dixi. Ego enin de concupiscentia dixi, quæ est in membris repugnans It gi mentis (Rom. VII, 23), quamvis reatus ejus in omnium peccatorum rcmissionc transierit : sicut e contrario, sacrificium idolis factum, si deinceps non fiat , præteriit actu, sed manet reatu, nisi pcr indulgentiam remittatur. Quiddam enim tale est sacridcarc idolis, ut opus ipsum cum lit prætereat, codemque præterito reatus ejustnaneat venia resolvendus.Quiddam vero1 tale est cantis concupiscentia, ut maneat in homme, secum per continentiam confligente, quamvis ejus reatus qui fuerat generatione comractus, jam sit rcgeneratione transactus. Actu enim manet non quidem abstrahendo et illiciendo mentem, ejusque consensu concipiendo et pariendo peccata ; scd mala, quibus mens resistat, desideria commovendo. Ipse quippe motus actus est ejus, quamvis mente non consen- tiente desit effectus. Inest enim homini malum et praHeristumactum, id esi, præter hunc motum, unde surgit hic motus; quem motum dicimus desiderium. NoM enim semper est desiderium contra quod pugnemus : sed si tunc non est, quando non occurrit quod concupiscatur sive animo cogitantis, sive sensibus Corpons; fieri potest ut insit qualitas mala, sed nulla sit tentatione commota : sicut inest timiditas homini timido, ctquandonon timet. Cum vero occurrit quod Concupiscatur, nec desideria mala nobis etiam nolentibus commoventur, sanitas plena est. Hoc ergo vitium non posset' nisi ream tenere hominem, quamvis ejusdem mali bono usu de castis conjugibus procreatum : qui reatus,quamvis eo manente malo, solvitur in remissione omnium peccatorum pcr Dci gra. tiam qua liberamur ab omni malo, cum Dominus non solum propitius fit omnibus iniquitatibus nostris, vcrum etiam sanat omnes languores nostros'. Nam recole quid responderit Liberator ipse atque Salvator bis qui ei dixerant, ut exiret dc Jerosolymis : Ecce, inquit, ejicio dæmonia, et sanitates perficio hodie et fras, et tertia consummor (LMC. xm, 52). Lege Evangelium, et vide post quautum 4 passus fuerit et resurrexerit. Ergo mentitus est? Absit. Sed significavit aliquid, qnod ista inter nos quaestione versatur. Expulsio quippe est dæmoniorum remissio peccatorum: perfectio sanitatum, quae fit proficiendo post Baptismum : tertia consummatio cst, quam suae quoque carnis immortalitate monstravit, incorruptibilium beatitudo gaudiorum. 61. Tu autem in exemplum rei, de qua loquebaris , sacrilegum sacrificinm posuisti atque dixisti, < quidquid ad hoc genus pertinet, de islo uno posse monstrari: quoniam si semel aliquis idolis sacrifica vent, poiest, donec consequatur vcniam, premi im- pictate commissi, et manet reatus actione linita. Nullo autem pacto, » inquis, < Geri potest ut maneat actio v et abscedat rcatus; id est, ut daemonibus, t inquis, < sacrificare non desinat, et tamen liber a profanitate videatur. t Hoc de sacrificio idolis oblato verissime dicis : actus est enim qui opere ipso peragitur, et non erit ; et si iterum fit, alterum fil. Impietas vero ipsa qua hæc fiunt, tamdiu manet, douec idolis renuntietur et credatur in Deum. Idolis itaque sacrificatum iactum est transiens, non vitium manens : impietas vero qua sacrificatum esl, quiaet illo peracto manet, videtur esse concupiscentiæ similis, qua commissum est adulterium. Sed errore sublato, quo illa impietas pietas putabatur, numquid idolis aliquem sacrificare delectat, et in illu hujusmodi desiderium commovo* tur? Nullo modo igitur simile es!, quod pro simili ponondum putasti. Nullo modo, inquam, simile est sacrificium transiens manenti concupiscentiæ, quae hominem jam nou committentem quod solet ei cousentiendo committere, jam plena fide et cognitione retinentem non esse talia facienda, siimulis Lamcn illicitorum desideriorum, quibus resistit castitas, inquictare non cessat: neque sdenua finitur, ut non sit; sed continentia refrenatur, ut quo tendit pervenire non possit. Quapropter sicut idolis immolatio, quae jam nec in actione est, quia praetcriit; ncc iu vuluntatc, quia error quo fiebat absumptus cst; mapet tamen realus ejus, donec in lavacro regenerationis peccatorum omnium remissione solvatur : sic e contrahoquamvisrcatus mala' concupiscentiae eodcm Baptismate sit solutus; manet tamen ipsa, doncc ah eo qui post ejecta dæmonia perficit sanitates, medicina perficiente sanetur.

62. Sed quaeso te, cum et ipse concedas peccati facti atque transacti reatum manere, nis! sacro funtc diluatur; dic mihi reatus iste quis sit, ct ubi mancal jam homine correcto recteque vivente, nondum tamen peccatorum remissione liberato. Subjectum est reatus iste, id estsubstantia, sicut spiritus, sicut corpus; an in subjecto, sicut febris aut vulnus in corpore, sive avaritia vel error in animo ? In subjecto esse dicturus es: neque enim reatum affirmabis esse substantiam. In quo igitur tibi videtur esse subjecto? Cur quæram quid respondeas, et non potius verba tua ponam ? < Actu, t inquis, < prætereunte, manet ejus rcatus in illius conscientia qui deliquit, doncc dimittatur. t Ergo in subjecto est, huc est, in animo ejus qui deliquissc se memini!, ct scrupulo angitur ' conscientiæ, donee fiat delicti remissione securus. Quid si obliviscatur sc deliquisse, ncc cjus conscientia siimuletur, ubi crit reatus ille, quem transcuntc peccato manere concedis, doncc reclittatur ? Non est certe in corpore, qum non cst corum accidentium quæ accidunt corpori; non est in animo, quia ejus memoriam delevit oblivio : et tamcn est, Ubi est igitur, cum jam bene vivat homo, nihil tale commitlens; nec dici possit, eorum peccatorum ejus rcatum mauere quae meminit; eorum vero quae oblitus est non manere? Manet quippc omninodoncc remittatur. Ubi ergo manet, nisi in occultis legibus Dei, qucc conscriptæ sunt quodam modo in motibus Angelorum, ut nulla sit iniquitas impunita, nisi qnam sanguis Mediatoris expiaverit ; cujus signo crucis conse. oratur unda Baptismatis, ut ea dHuaLur reams tamquam in chirographo scriptus, in notitia spiritualium potestatum, per quas paena exigitur peccatorum? HInc chirographo nascuntur obnoxii omnes in carne dc carne carnaliter nat!; ejus ab hoc debito sanguine H- berandi, qui in carne quidem et de earne, non tamen carnaliter, sed spiritualiter natus est. Natus est enim do Spiritu sancto et virgine Maria'. De Spiritu scilicet sancto, ne esset in illo caro peccati ; ex virgine autetn Maria, ut esset in illo similitudo carnis pcccati. Ideo illi chirographo non venit ubnoxius, et ab illo solvit obnoxios. Neque cnim nulla est iniquitas, cum in uno homine vel superiora inferioribus turpiter serviunt, vel inferiora supcnoribus contumaciter reluctantur, etiamsi vincere non sinantur. Hanc iniquitatem si bomo ab homine altero forinsecus adversante pateretur, quia in illo non esset, sine illo utique punh etur: quia vero in illo est, aut cum illo punietur, aut illo ab ejus reatu liberato, sic in certamine adversus spiritum perseverat, ut bominem jam non rcum ad nulla post mortem tormenta transmittat, non alienet a regno Dei, nulla damnatione faciat detineri; nEque ut ca penitus careamus, velut aliena natura sejungatur a nobis, sed quia nostræ naturæ languor est, sanetur in nobis.

CAPUT XX (a).—63. Propterhoc ergo vitium, sicut in eo libro, cui resistis, a me positum est, < humana patura damnatur : et propter quod damnatur, propter hoc et damnabili diabolo subjugatur; quia et ipsc diabolus spiritus immundus est: et utique bonum quod spiritus, malum quod immundus; quoniam spiritus est natura, immundusest vitio: quorum duorum illuda Deo est, hoc ab ipso. NoR itaque tenct homines sive majoris' sive infantilis ætatis, propter quod homines, sid propter quod immundi sunt i (Dc Nuptiis et Concupiscentia, lib. I, nn. 25, 26). llis verbis meis ex libro mco abs te positis, ita resistendum putasti, ut diceres, chanc formam etiam in homine malo debuisse scrvari, quae servatur in diabolo; ne quisquam damnctur, nis! cx vitiis propriae voluntatis; atque idco nultum sit originale peccatum : alioquin opus ejus, t ut dicis, «qui etiam diabolum bonum condidit, non potest approbari. » Nec attendis quod diabolum non cx alio diabolo creavit Deus, nec ex aliquo angelo licet bono, cujus tamcn lex esset in membris repugnatis legi mentis, per quam et cum qua cle hominc nascitur omnis homo. Adjuvarct. itnquc te fortasse hoc argumentum, si ut homo, ita diabolusgigneret filios, eosdue paterno peccato negaremus obnoxios. Nunc vcro aliud cst ille, qui homicida erat ab initio, quia homincm ab initio quo cst homo institutus, occidit pcr fcminx seductionem, ct in veritate per liberum arbitrium non stetit (Joan. TIn, 44), cadensque dejecit1: et aliud cst quod pcr unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors ; et in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt (Rom. v, t2). Ubi evidenter expressum cst, exceptis cujusque hominis propriis, commune omnibus hominibus originale peccatum.

64. Qnod autem dixi, i Qui miratur quia creatura Dei subditur diabolo, non nurctur; subditur enim creatura Dei creaturæ Dei, minor majori» (De Nuptiis et Concupiscentia, lib. i, n. 2C ) : cur ita posuisti, ut sequentia mca verba non adderes, quibus ostendi, quemadmodum dixcrim, < minor majori i humana scilicet angelica:; nisi ut minus intelligeretur sensus mens , ut faceres tib! locum, ubi, sicut soles, de Aristoteltcis categoriis obtenderes ncbulas imperitis, in quibus latentem ' putarent te aliquid diccre , quid d!ceres nescientes? Ad hoc enim rcdacta est haeresis vestra, ut gcmant sectatores vestri non inveniri dialecticos judices in Ecclesia, de scholis Peripateticorum sive Stoicorufn,a quibus possitis absolvi. Quo enim perHnet, quid sibi vult, utquid dictum est quod dixisti, < quia major et minor ad finitam ' speciem pertinct quantitatis? Sed quantitas, i inquis, < non solum contrariorum capax non cst, quod ci cum qualitate atque aliis prædicamentis; verum ctiam nec contrarium habet, quod ei cum substantia; est definitione commune : bonum vero et malum contraria sunt. i Hæc profecto nunqnam diceres, si lectores vcl auditores librorum tuorum putarcs intellecturos essc quod dicis. Itanc vero idco immundus homo immundo angelo subdendus non fuit, quoniam quantitas qua hominc major cst angelus, non scium contrariorum capax non est, vcrutn etiam ncc contrarium habet : qu::si tunc diabolo fuisset homo subdendus, si ei reperiretur esse contrarius; et mala subdenda non sint maiis, quia bona malis, non mala malis videntur essc cotUraria? Quid vanius cogitari, quid ineptius dici potest? Nonne domino subditur servus, ct bonus bono, ct malus malo, et malus bono, ct bonus malo ! Nonne uxor subditur viro, ct bono bona, et mal mala, ct bono mala, ct malo bona? Quid igitur pertinet ad vim sivc rationem, qua quidque cuiquc subdendum est, utrum hæc rcs aut illa possit vel non possit capere vc! habere contrarium? Verum tu piano inconsiderate ista non funderes, si stultitiæ quae tiU ista suggerit, snpicmiam contrariam cogitares.

C5. Jam porro illa qualis est argum tio tua ! < Si res , » inquis , < qux decenter ordinata est, ad Deum pertinet, et resqua: ad Deum pertinet, bona est; bonum est itaque subditum esse diabolo, quoniam institutus a. Deo per hoc ordo servatur. Sequiturque, a inquis, i ut malum sit rebellare diabolo, quoniam per resulationem institutus a Deo ordo turbatur. < Posses dicere, Dco resistere agricolas, ejusque ordinem perturbare, purgando agros a spinis et tribulis , quæ ille peccatoribus nasci jussit in pœnam (Gen. tii, 18). Quid, quod ista tua ratione dici potest : si res quae dccemer ordinata est, ad Deum pertinct, et res quæ ad Deum pertinet bona est; bonum est malis1 esse in gehenna, quoniam institutus a Dco pcr hoc ordo servatur? Quod vero tu addis, c Sequiturque ut malum sit rebellare diabolo, quoniam per rcsuitatione!n institutus a Deo ordo turbatur; » cur hoc dicis? Quis cnim rebellat diabolo, nisi ab ejus potestate pcr Mcdiatoris sanguinem liberatus? Melius ergo fucrat hostem non habere, quam vincere. Sed quia peccati mcrilo humana natura subdila est hosti; pnus' homo, ut adversus cum pugnare possit, ab cjus cruilur potestate. Dcinde si vita est in hac carne prolixior, cer. tans adjuvatur, ut superet. Postremo victor beatificatur, ut regnet, dicturus. in fine, Ubi est, mors, contentio tua (Osee xiii, i4)? Vel, sicut dicit Apostolus, Ubi est, mors , victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus (t Cor. xv, 55)?

CAPUT XX!. — 66. Quin eliam visa sunt tibi de Manichæi libris nonnulla esse ponenda, quibus meam sententiam comparares: cum ego commixtionem duarum naturarum, boni scilicet et mali, unde illorum tuta fabulosa manat insania, non solum fide verboque detester et damnem; vorum etiam tibi ipsi sufTragatori corum resisicndo teque refellendo convincam. Cum enim contra eos vcritas clamet, mala nisi de bonis orta non esse : nonne tu pro ipsis et cum ipsis contra vcritatem reclamas, c Per opus Dei opus diaholi transire non sinitur. Non potest mali radix in dono Dei locari. Rcrum ratio non sinit, ut de bono malum, et de justo iniquum aliquid proferatur. Non nascuntur peccata de ca re, quae libera est a peccato. De hoc opere quod non babet culpam, nasci culpa non potest» (Supra, lib.1, capp. 8, 9, et lib. 5, cap. 16, un. 59, 64)? Quibus omnibus vocibus tuis conficitur, non esse mala exorta de bonis; ut restet, secundum Manichæos, non esse mala exorta nisi de malis. Quomodo ergo quemquam Manichæorum nominc, tanquam eorum adversarius criminaris; cum sic ab corum parte consistas, ut vinci omnino non possint, nisi cum illis et ipse vincaris? Quod in primo hujus operis libro aliquanto copiosius ( Cap. 8), et in quinte brevius (Cap. i6), et hic hactenus nos cgisse suffecerit. •

67. Ipsa vcfo quæ communis est vobis hjresis vestra quautum Manichæos adjuvet, jam quidem s:rpe monstravi, scd ne hicquidem est omittendum. Enumerant Manichæi mala quae in parvulis monstrant, quai C:ccro quoque commemorat in Hbna de Republica, unde ipsa ejus verba jam transtuli (Supra, lib, 4, cap. i2). In quorum malorum commemoratione dicit, «non ut a matre natura, sed ut a noverca bominem in has ærumnas csse projectum.» i!uc accedunt etiam illa, quas non quidem omnes parvulos, sed tamen plurimos cernimus perpeti multa et varia 1 mata. usque ad dæmonum incursus. Atque concludunt di. centes, CumsiL justus et omnipotens Deus, unde ista mala patitur Huago ejus in parvulis, nisi quia acra es!, inquiunt, qnam nos asserimus duarum naturarurn, boni scilicct malique commixtio? Ilos catholica redarguit veritas, confitens originale peccatum, her quod factum est daemonum ludibrium genus humanum, et laboriosa; miseria: destinata propago mortalium. Non autcm ila esset, si humana natura per liberum arbitrium in quo statu primum condita est per. stitisset. Vos autcm ncgames originale peccatum, profecto aut cogemini dicere Deum vel invalidum, vei injustum, sub cujus potestate imago cjus in parvulis sine ullo vel proprii vel originalis peccati merito tanlis affligitur maiis; non enim per hæc exercetur virtus, quod recte de bonis hominibus majoribus dicitur, in quibus rationis cst usus : aut, quia Deutn vel iuipotentem vel iniquum dicere non potestis, Manichæi contra vos errorem suum nefarium de duarum inter se inimicarum substantiarum permixtione firmabunt. Non igitur «me ab infectione Mnnichaeorum, nulla2, a sicut dicis, < mundat herba fullonis. Quibus petulautibus verb:s facis lavacro regenerationis injuriam, quod in sinu Catholicas mutiis accepi. Sed vobis taM malitiosum vencnum antiqui draconis irrepsit, ut et Catholicos horrore Manichaei nominis infametis, et Manicitseos perversitate vestri dogmatis adjuvetis-

CAPUT XXII (a).— 68. lllud vero de alio libro meo, quod ad Marcellimum scribens dixi, «Filios mulieris duae serpenti credidit ut libidine corrumperetur, nor liberari nisi per Filium Virginis, quae augcio credidit ut b!ne libidine fctaretur < (Lib. i de peccatorum Meritis et Remissione, cap. 28): ita posuisti atque ita voluisti accipi , tanquam dixerim, < quod Evae serpens commixtus fuerit concubitu corporali; t sicut Mani. chxi principem tenebrarum ejusdem mulieris patrem cum illa concubuisse ddirant. Hoc ego de serpente non dixi. Scd numquid tu contra apostolum negas, mentem mulieris a serpente corruptam? An eum non audis, ubi dicit, Timeo ne sicut serpens Evam fefellit in versutia sua , ita corrumpantur mentes vestræ a simplicitate et castitate, quæ est in CAnisio (II Cor. x!, 3)? Ex ista utique corruptione serpentis, dualis fit etiam quando corrumpunt mores bonos coiloquia mala (! Cor. xv, 55), pervenit ' libido peccandi in mentem mulieris ; ut et viro praevaricatione corrupto, deinde illa 4, de qua erubuerunt et pudenda texerant, sequeretur in carnc, non diaboli accedente concubitu corporali, sed spirituali Dei gratia recedente.

69. (o)Nonighur < tuta disputatione tua contrivisti,» sicut te jactas, < assertionem meam, de malo carnalis concupiscentiae orginalisque peccati ; » manente laude imptiarum , quae lene utuntur malo, non quod fecc)nnt, sed quod invenerunt. j'crum nec ipsos Manicha;os contrivisti ,quos potius adjuvisti, tu 1 maxime, et in commune omnes Pelagianæ novitatis errorisque participes, sicut jam demonstravi. De testimoniis eliam tractatorum catholicorum sancti Basilii Cæsareensis et sancti Joannis Constantinopolitani, quorum dixisti sensum vestris 2 convenirc sententiis, in primo hujus mei operis libro, tibi sufficientissima et certissima veritate respondi (Capp. 5 et 6); ostendens quemadmodum non intelligendo quædam verba eorum, adversus dogma eorum, quod est dogma catholicum, mirabili cæcitate pugnetis. In secundo quoque libro, satis egimus, ut appareat quam non sit, quemadmodum conviciaris, < conspiratio perditorum » (Supra, lib. i, cap. 7); sed sanctorum et eruditorum Ecclesiæ catholicæ patrum pius fidelisque consensus, qui hæreticæ vestrae novitati resistunt pro antiquissima catholica veritate. Unde etiam < populi murmur, quod solum vobisa nobis » dicis < opponi, » nec solum est, quia tantorum nititur auctoritate doctorum; et justum est, quia non vult ut evertatis sibi quoque notissimam salutcm qu:t; in Christo est parvulorum.

CAPUT XXIII. —70. Quod autem verba apostolica, ubi dicit, Scio quia noM habitat in me, hoc est in carne mea, bonum ; et cætera usque ad illud, ubi ait, Miser ego homo, quis me liberabit decorpore mortis hujus? < mea affirmas < aliter intelligere, quam to!um ipsum capitutum 'debet intelligi : t nesciens mihi plurimum tribuis. Non enim ego solus aut primus sic istum locum intellexi, quo evertitur haeresis vestra , quemadmodum verc intelligendus est: imo vero ego prius eum aliter intellexeram , vel potius non intellexeram ; qnod mea quædam illius temporis etiam scripta testantur (6). Non mihi enim videbatur Apostolus et de se ipso dicere potuisse, Ego autcm carnalis sum, cum esset spiritualis: et quod captivus duceretur sub lege peccati, quæ in membris erat ejus (RoM. vn, t4, 18 24). Ego enim putabam dici ista non posse , nisi de iis quos ita haberct carnis concupiscentia subjugatos, ut facerent quidquid illa compelleret ; quod de Apostolo dementis est credere : cum etiam innumerabilis multitudo sanctorum, ne concupiscentias carnis perficiat, contra carnem spir itu concupiscat. Sed postca melioribus et intelligentioribus cessi, vel potius ips!, quod fatendum est, veritati, ut viderem in illis Apostoli vocibus gemitum esse sanctorum contra carnales concupiscentias dimicantium. Qui cum mente sint spirituales, adhuc tamen isto corruptibili corpore quod aggravat animam (Sap. ix, i5), recte intelliguntur esse carnales; quia 1 erunt et corpore spirituales , quando seminatum corpus animale, resurget corpus spirituale (! Cor. xv, 44) : et recte adhuc intelliguntur ea parte captivi sub lege peccati, qux; desiderio. rum, quibus non consentiunt, motibus subjacet. Hinc factum est ut sic ista intelligerem, quemadmodum intellexit Hilarius, Gregorius, Ambrosius, et cæteri Ecclesiæ sancti notique doctores , qui et ipsum Apostolum adversus carnales concupiscentias quas habero nolebat, et tamen habebat, strenue condixisse, eumdemque conflictum suum illis suis verbis contestatum fuisse senserunt (Supra, lib. 2, capp. 3 et 4). Contra quos motus, prius utique debellandos ne dominentur, et postea sanandos ut penitus exstinguantur, etiam ipse gloriosa certamina sanctos exercere confessus es (Supra, lib. 3, cap. 2i). Simui itaque cognoscamus verba pugnantium, si pugnamus. Hoc enim modo nun vivimus nos, sed vivit Christus in nobis, si et ad pugnam contra concupiscentias exercendam , et ad victoriam usque ad consumptionem eorumdem hostium capessendam, in illo fidimus, non in nobis. ipse quippe factus eat nobis sapientia a Deo, ea justitia, et sanctificatio, et redemptio; ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur (!Cor. i, 50,3i).

7i. Non estergo < contrarium, » sicut putas, < ut qui dicit, Vivo noM ego jam, vivit vero in me Christus » (Galat. n , 20); < dicat etiam , Scio quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. » In quantum quippo in illo vivit Christus, in ianfum expugnat et superat quod non habitat bonum in ejus carne, sed malum. Neque enim recte cujusquam spiritus concupisceret adversus carnem suam, nisi habitaret in illo spiritus Christi. Absit ergo ut dicamus, quod nos dicere ins!mulas, « Apostolum sic ista dixisse, quasi qui se vellet intelligi renitentem, in scorta aliqua manu postiferæ voluptatis abduci : t cum dicat, Non ego operor illud (Rom. VII, 18, 20), ostendens concupiscentias carnis solum impulsum libidinis operari, sine consen. sione peccati.

72. Quid est, quod < in Judæorum superbiam » frustra conaris < ista verba transferre, tanquam ipsos in se transfiguraverit Apostolus, qui contemnebant dona Christi, velut sibi non necessaria ? v Sic enim suspicaris : atque utinam ipsa dona Christi saltem ita saperes, ut ad vincendam concupiscentiam valEre aliquid crederes. Sed idco dicis a Judæis fui se contempta, t quod veniam daret ille peccatis , qux: i;si tcgis admonitione vitassent. t Quas! hoc conferat homini remissio peccatorum, ut caro non concupiscat adversus spiritum (Galat. V, 17), unde illa verba nata sunt, Scio quia non habitat iit me, hoc esc in carne mea, bonum ; et caetera hujusmodi. Verum tu a vestro dogmate non recedis, quo putatis gratiam Dei per Jesum Christum Dominum nostrum sic in sola peccatorum rcmissione versari, ut non adjuvet ad vitanda peccata et desideria vincenda carnalia, diffundendo charitatem in cordibus nostris pcr Spiritum sanctum, qui ab illo datus est nobis (Rom. v, 5). Neque consderas eum qui dicit, Video uliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meæ ; et ab hoc n<a!o non se libcrari clamat , nisi gratia Dei per Jesum Christum Domimum nostrum ; nec Judæum esse, ncc quia peccavit, sed ne peccet pouus laborare.

75. c Exaggerat *, t inquU , < Apostotus vim ron. suetudinis. t Tu ergo responde, ut.rum contra istam vim nou dimicet baptizatus. Quod si negas, omnibuS christianis sensibus contradicis : si autem dimicat, cur non in verbis Apostoli vocetn dimicantis agnoscis? < Per legem, t inquis, < bonam et per mandatum sanctum pravorum animi ferocierant 2; quoniam sine voluntate propria nulla eruditio poterat inspirarg virtutem. i 0 acutum intellectorem ! 0 divinorum eloquiorum egregium tractatorem ! Quid agis de verbis dicentis, Non quod volo ago ; et, Velle adjacet mihi ; et, Quod nolo, hoc ago; et, Condelector legi Dei secundum interiorem hominem ? Audis haec, et dicis , quia voluntas defuit, idco defuisse virtutem. Quid, quod non solum voluntas, vcrum etiam virtus adfuit, ne consentiret concupiscentiæ carnis, quæ legi 3 peccali pravis ipsis motibus serviebat? Quibus ille non cedens , nec arma iniquitatis exhibens membra peccato (MoM. VI, 13), ct tamcn quod nollet sentiens in carne contra spiritum concupiscente, et adversus cam vicissim spiritu concupiscens, verissima castitatis voce dicebat, Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. illa sane verba quae posuisti, ubi ait Apostulus, LeX sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors ? Absit : sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, at fiat supra modum peccatum peccans per mandatum : bene intelligitur de vita sua dixisse præterita , quando sub lege fuerat, nondum sub gratia. Nam ei vet bis praeteriti temporis utitur, dicendo, Peccatum noM cognovit nisi per legem : et, Concupiscentiam nesciebam : et, Operatum eat in me omnem concupiscentiam : et, Vivebam aliquando sine lege; utique quando nondum poterat usum baberc rationis : ei, Adveniente mandato peccatum revixit, ego autem mortuus sum : et, Peccatum occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit: et, Pet bonum mihi operatum est mortem. His ominibus tempus significare intelligitur, quo sub tcge vivebat, et nondum adjutus gratia concupiscentiis carnalibus vincebatur 4. Ubi vero jam dicit, Lex spiritualis est ; ego autem carnalis sum : jam quod confligens patiebatur ostendit. Non enim dixit, carnalis Iui , vel eram; sed, sum. Ei apertius tempora ipsa distinguit, ubi dicit , Nunc autem jam on ego opcror illud, sed id quod in me habitat peccatum. Jam enim motus des!deriorum natorum non ipse operabatur, quibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Peccati autem nomine quod in illo habitabat, ipsam nuncupabat concupiscentiam ; quia peccato facta est, et si consentichtem traxerit atque illexcrit, concipit paritque peccatum. Et cætera usque ad eum locum, ubi ait , Igitur ego ipse mente servio legi Dei , carne autem legi peccati (Rom. vn, 7-25),|verba sunt jam sub gratia constituti, sed adhuc contra concupiscentiam suam dimicantis, nec ei consentientis ut peccet; sed tameM quibus rcniutur, peccati desideria patientis.

74. nemo nostrum substantiam corporis, nemo naturam carnis accusat : frustra purgatur abs te, quod non culpatur a nobis. Concupiscentias maias , quibus si bene vivimus non consentimus, tamen ess6 non negamus in nobis; castigandæ sunt, frenandae sunt, expugnandx sunt, vincendae sunt: tamen sunt, nec alienae sunt. Nec bona ista nostra, sed mala sunt. Nec sicut dixit Manichaea vanitas, separata extra nos erunt: sed, sicut dicit catholica veritas, sanata non erunt.

CAPUT XXIV (a).—75. De illis quoque apostolicis verbis, in quibus impudentia mirabili, imo dcmentia, resistitis fundatissimae fidei, ubi ait, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt ( Id. v, 12 ); frustra sensunt alium novum atque distortum et a vero abhorrentem moliris exsculpere, affirmans « ea locutione dictum esse, In quo omnes peccaverunt, ac si diceretur, Propter quod omnes peccaverunt: sicut dictum est, In quo corrigit junior ' viam suam » (Psal. CXVIII, 9): ut ac!licet, non in uno homine omnes homines peccasse intelligantur originaliter, et tanquam in massæ unione conimuniter; scd propterea quia primus hominum ille peccavit ; id est', cum imitantur iilum, non cunt gencrantur cx i!!b. Non ergo huic sensui convenit illa locutio, ita dictum esse, in quo, velut dictum esset, « propter quod. » Nam propter hoc quisque peccat, quod sibi proponit ut peccet, vcl quoquo modo quod ini est causa peccandi. Quis vero ab omni humano sensu tam sit absurdus, ut dicat, Propter hoc fecit homo iste homicidium, quia in paradiso Adam de ligno prohibito cibum sumpsit; cum iste latrocinando occidcrit hominem nihil de Adam cogitans, sed propter iicc ut aurum quod fercbat auferret ? Sic et cætera cuncta peccata, quae propria quisque committit, habent causas propter quas fiant, etiamsi nemo cogitet quod ille primas homo commisit, nequc illud sibi ad peccandum proponat exemplum. Propter hoc itaque, id cst, quoniam peccavit Adam, nec ipse Cain peccasse dicendus est, qui cumdem patrem suum noverat. Propter quid cnim fratrem suum occiderit, notum cst : quia non propter hoc quod perpetravit Adam, s d quia bono ejus invidit.

76. Denique nec ipsa tibi ad hunc vestrum sensum qn:c posuisti testimonia suffragantur. Recte enim dicitur, In quo corrigit junior viam suam ? < propter quid corrigit? t quoniam sequitur, in custodiendo verba tua. Propter hoc enim corrigit viam suam, quia verba Dei sicut cogitanda sunt cogitat, et cogitando custodit, custodiendo recte virit. Ipsa ergo illi causa est ut viam suam corrigat, quia Dei verba custodit. Et quod ait beatissimus Stephanus, Fugit Moyses in verbo hoc (Act. VII, 29); bene intelligitur, propter < verbum hoc t; quia hoc audirit, hoc timuit, inc cogitavit ut fugeret; hæc illi fuit causa fugiendi. Numquid in his locutionibus aliquid dictum cst, quod pertineat ad imitationem, qua sic alterum aHcr huitatur, ut eum omnino non cogitet: et idco nullo modo dici possit propter hoc peccasse, quia ille peccavit, in quo nec origiualiter fuit , nec de illo quidquam in peccato proprio cogitavit?

77.« Sed, » inquis, sidepeccati traduce loquebatur, nusquam congruentius diceret, Idco pertransiit peccatum, quia omnes sunt de conjugum voluptatc generati: ct adderet, In eo transiit, in quo ex tabida primi hominis carne auxerunt. t hec vides eodem modo tibi posse dici, Si dc imitatione peccati Apostolus loquebatur, nusquam congruentius diceret, !dco pertransiit peccatum , quia primi hominis processit exemplum : et adderet, In eo transiit, in quo omnes ilius unius imitatione peccaverunt. Aliquo enim duorum istorum modo loqueretur Apostolus hoc loco, si ad tuum vcl meum loqueretur arbitrium. Quia ergo ncc illud dixit quod tu , ncc illud quod ego; numquid vis ut credamus in his ejus verbis, necoriginale secundum Catholicos, nec imitatorium secundum Pelagianos intelligendum esse peccatum ? Puto quod nolis. Remove igitur ista quac possunt ex utraque parte momentis aequalibus dici, et si tibi placet sine contentione quid Apostolus dixerit intueri, adverte, ut hoc diceret, quid agebat: et invenies per unum hominem iram Dei super hu!Manum genus, et per unum hominem reconciliationem Deo, eorum qui ex damnationc totius gencris liberantur gratis. Ille est primusAdam factus ex terra, iste cst secundus Adam factus ex femina. Sed ibi per Verbumcaro facta est, hicautcm ipsum Verbum caro factum est; ut per ejus mortem vivamus, quo relicto mortui fueramus. Commendat, inquit, suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est; multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus abira per ipsum (Rom v, 8,9.)

78. De hac ira dicit: Eramus et nos natura filii ircc, sicut et cæteri (Ephes. II, 3). De hac tra dicit Jeremias propheta : Maledictus dies in quo natus sum (Jerem. xx, 14). De hac ira dicit sanctus Job : ferent dies ide in quo natus tum (Job III, 3). De Inc ira i!cm dicit idem ipse : Homo enim natus ex muliere, brevis vitæ, et plenus iracundiæ, sicut flos feni decidit, fugit autem sicut umbra et MOM stabit SoMne et hujus curam fecisti, et hunc fecisti intrare tM corspectu tuo in judicium ? Quis enim erit mundus a sordibus ? Ne unus quidem ', etiamsi unius dici fuerit vita ejus super tHOMam (Id. xiv, 1-5, acc. LXX). De hac ira dicit liber Ecclesiasticus : Omnis caro sicut vestis veterascit ; testa- * mentum enim a sæculo, morte Monens ( Eccli. xiv, i8, 12). Itemque ipse : A muliere, inquit, initium est peccati, et propter illam morimur omnes (Id. xxv , 53). Et alio luco : Occupatio magna creata est omni homini, et jugum grave super filios Adam, a die exitus de ventre matris corum, usque in diem sepulturæ in matrem omnium (7d. XL, 1 ). De hac ira dicit Ecclesiastes : Vanitas vanitatum , et omnia vanitas. Quæ abundantia homini 2 in omni labore suo, quo ipsc laborat sub sole ( Eccle. i , 2, 5) ? De hac h'a vox apostolica est : Omnis creatura vanitati subjecta est ( Rom. VIII, 20). De hac ira plangit Psalmus 3 : Ecce veteres posuisti dies meos, et substantia mea tanquam nihilum ante te; verumtamen universa vanitas omnis homo vicens (Psal. XXXVIII, 6). De hac ira plangit et alius : Quæ pre nihilo habentur, eorum anni errent. Mane sicut herba transeat, mane floreat et prætereat, vespere decidat, durescat et arescat. Quoniam defecimus in ira tua, et in indignatione tua conturbati sumus. Posuisti iniquitates nostras in conspectu tuo, sæculum nostrum in illuminatione vultus tui. Quoniam omnes dies nostri defecerunt, et in ira tua defecimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur (Psal. LXXXIX , 5-9).

79. Nemo liberatur 4 ab hac ira Dei, nisi por Mediatorcm reconcilietur Deo. Undc dicit etiam ipse Mediator : Qui non credit Filio , non habebit vitam ; sed tra Dei manet super eum (t Joan. III, 36). Non dixit, Vcniet; sed, manet super eum. Ideo crgo credunt atque conf teritur et majores rer cor et os proprium, et parvuli per alienum, ut reconcilientur Deo per mortem Filii ejus, ne ira Dei maneat super cos, quos etiam origo vitiata efficit reos. De hac itaque re 5 loquens Apostolus, Cum adhuc, inquit, peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est ; multo magis justificati nunc in sanguine ipsius, salvi erimus ab ira per ipsum. Si enim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus; multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius : non solum autem, sed et gloriantes in Deo per Dominum nostrum Jesum Christum , per quem et nunc reconciliationem accepimus. Propter hoc sicut per unum hominem peccatum in hunc mundum intravit, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaveru it. Nempe manifestum est , nt hoc diceret, quid agebat Apostolus. hc adhinc, et huic rcconcihaHont, quae sit per mortem Filii Dei, qui sine peccato vcnit in muu< dum, subtrahite parvulos, ut propter eum per qnc!W peccatum intravit in mundum, ira Dei maneat supcf eos. Quid hic facit imitatio, quaeso te, ubi audis, Nam judicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem (Rom. v , 8- 12, 46)? Unde gratia ex multis delictis in justificationem ; nisi quia pri tcr unnm illud originis, addita multa qua: simul deleret invenit? Alioquin sic esset ex multis condemnatio , qu:c homines unurn imitando conmiserant ; sicut ex eisdem multis justificatio, quibus remissis in gratiam respirabant. Scd quia unum illud sufficiebat, propter quod etiam solum fierct condemnatio ; gratiae vero non sufficiebat 1 illud unum delere, sed et multa qua: adjecta sunt, ut omnium remissione fieret justificatio : ideo utique dtctum cst, Judicium ex uno in- condemnationem, gratia autem ex multis delictis in justificationem. Nam sicut non imitantur Christum parvuli, quia nondum possunt, et tamcn ad cjus gratiam spimnalcm pertinere possunt: ita sine imitatione primi hoininis, contagione tamen ex ipso carnalis generationis obstricti sunt. Si autem propterea vis eos a primi hominis alienos esse peccato, quia eum non sunt irritati propria voluntate ; ista ratione alienabis eos et a justi. tia Christi, quia nec ipsum imitatlsunt propria voluntate.

80. Cum vero Multos , quod dixit postea, non vis intelligi omnes, quod prius dixerat ; < ideo existimans < dictum fuisse multos, ne omnes intciligcrentur: t poteris hoc dicefe et de semine Abrahæ, cui promissæ sunt omnes gentes ( Gen, XXII, i8 ), non omnes gentes ei fuisse promissas; quia dictum est alio tcco, Patrem multarum gentium posui te (Id. XVII, 5). Est autem sanus intellectus, ideo sic locutam Scripturam , quia possunt esse aliqua omnia , quae non sunt multa : sicut omnia dicimus Evangelia, et tamen brevi numero, idest, quaternario continentur. Et rursus possunt aliqua esse multa , non tamen omnia: sicut multos dicimus credere in Christum, ncc tamcn omnes credunt. Non enim omnium est fides, ait Apostolus (H Thess. tu, 2). Quod autem dictum est, In semine tuo benedicentur omnes gentes; et, Patrem multarum gentium posui te : easdem omnes, multas; et easdem multas, omnes esse monstratum est. Ita ctiam cum dicium est, Pcr unum in omnes transisse peccatum; etpostca, Per umus inobcdi ntiam peccatores v constitutos multos : ipsi sunt multi , qui ct omnes. Similiter cum dictum est, Per unius justificationem in omnes homines, ad justificationem vitæ ; et rursus dicturi est, Per unius obedientiam justi constituentur multi (Rom. v, ii, 18, i9) : non aliquibus exceptis , Bed eosdem multos, omnes oportet intelligi: non quia omnes homines justificantur in Christo ; aed quia omncs qui justificantur, non aliter possunt justificari quam in Christo. Sicut possumus diccre, in aliquam domum pcr unam januam intrarc omnes ; non quia omnes homincs intrant in eamdem domum, sed quia nemo intrat nisi per illam. Omnes ergo ad mortem pcr Adam, omnes :'d vitam pcr Christum. Quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et iit Christo omnes virificabuntur (I Cor. xv, 22): id est,. ex prima ongine generis humani ncmo ad mortem nisi per Adam, el uemoper Adam nisi ad mortem; et nemoad vitam nisi per Christum, et nemo per Christum nisi ad vitam.

8i. Vos autem dum uon omnes, scd multos sive per Adam, condemnatos esse, sive p r Christum Liberatos vul is intelligi, horrenda perversitate christianæ religioni estis infesti.Sienim salvi erunt aliqui sine Christo, et justificantur aliqui sine Christo; ergo Christus gratis mortuus est Erat enim ct aliu3 modus, sicut vultis, in natura, in libero arLitrio, in legc naturali, sive conscripta, quo possent salvi et justi esse qui vellent. Justas auicm imagines Dci, quis nisi injustus prohiberet a regno Dci'! Hic forte dicis : Sed facilius pcr Christum. Numquid non posset etiam de lege dici: Est per legem justitia, sed facilius per Christum? Et tamen art Apostolus, Si pet legem justitia, ergo Christus gratis mortuus eat (Galat. II, 21). Non est itaque præter unum mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesutn (I Tim. n, 5), aliud nomen sub coelo, in quo oportcat salvos fieri nos (Act. iv, 12). Et idco dictum cst, In Christo omnes vivificabuntur : quoniam in illo Dcus dcfinivit fidem omnibus, suscitans illum a mortuis (Id. xv!t, 31). Vestrum autem dogma id persuadere conatur, vclut inculpatæ prædicatione naturæ , et potentiæ liberi arbitrii, et legis sivc naturalis sive pcr Moysen datæ, ut et si opus sii, nccesse tamcn non sit ad Christum pro aeterna salute transire : eo quod per sacramentum mortis et resurrectionis ejus (si tamen vel hoc putatis) commodior via sit, non quod alia via csse non possit. Uude quantum vos dctestari debeant Christiani considerantes, renuntiate ' vobis etiam ta- centibus nohis.

CAPUT XXV. — 82. Quod vero caus:c tuæ postremum et quasi fortissimum firmamentum, propheticum testimonium esse voluisti, ubi per Ezechielem dictum legimus, Quod non erit parabola, qua dicebant, parentes uvas acerbas edisse, et dentes obstupuisse ' filiorum; nec morietur filiUs in peccato patris, nec pater in peccato filii, scd anima qunc pcccat' ipsa monetur (Ezech. ivit, 2-4): non intelligis hanc csse promissionem Testamenti Novi, et spiritualis hæreditatis ad alterum saeculum pertinentis. Id enim agit gratia Redemptoris, ut paternum chirographum deleat (Coloss. II, i4), et utiusquisque pro se rationem reddat. Caeterum quam multa sint divinarum testimonia Litterarum, qua; parentum peccatis obligant (itios, numerare quis possit? Cur enim peccavit Cham, et in cjus filium Chanaan vindicta prolata rst (Gen. IX, 22,24, 25)? Cur pro peccato Salomonis filius ejus diminutione regni punitus est (III Reg. xu)? Cur peccatorum Achab regis Israel in ejus posteros pcena dt!a:a cst (Id. xxt)? Utquid legitur in sanctis Libris, Reddens peccata patrum in sinum filiorum eorum post eos (Jerem. XXXII, 18); et, Reddens peccata patru n m filios usque in tertiam et quartam progeniem (Exod. xx, 5) ? Qui numerus clam pro universitate accipi potest. Numquid bacc falsa sunt? Quis hoc dixerit, nisi divinorum eloquiorum apertissimus inimiens? Sed carnalis generatio eliam populi Dei prritncus ad Testimentum velus, quod in servitatem generat (Galat. iv, 24), parentum peccatis obligat filios; spiritualis autcm generatio 1 , sicut hæreditatem, ita pœnarum atque praemiorum commmationes promissionesquc mutavit. Quod Prophetæ in spiritu prævidentes, ista dixerunt; sed apertius Jerem as : In diebus illis, inquit, non dicent, Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt: sed unusquisque in suo peccato morietur ; et ejus qui manducaverit unam acerbam , obstupescent ' dentes ipsius. Nempe manifestum est, ita hoc prophetice pronuntiari, sicut ipsum Testamentum novum, quod prius occultum fuit, cL pcr Christum postea revelatum est. Denique, ne nos moverent ea qua: commemoravi, et cætera hujusmodi plurima de reddendis in filios peccatis parentum, qua; utique veraciter scripta sunt, ct* huic propheHa: contraria putarentur; continuo solvit istam molestissimam quacstionem, conjungendo atque dicendo : Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda Testamentum novum, nOM secundum Testamentum quod disposui patribus eorum (Jerem. xxxi, 29-52). In hoc igitur Testamento novo per sanguincm testatoris 4 deleto paterno chirographo, incipit homo paternis debitis non esse obnoxius renascendo , quibus nascendo fuerat obligatus, ipso Mediatore dicente, Ne vobis patrem dicatis in terra (Matth. xxni, 9) secundum huc utique, quod alius natalcs quibus non patri succedcremus , scd cum pane semper viveremus, invenimus.

CAPUT XXVi. — 85. Ad omnia me tibi respondisse, Juhanc, et omnia refellisse, quibus putasti el disputasti voimninibus quatuor credendum non esse originale peccatum, et concupiscentiam carnis noa posse culpari sinc damnatione nuptiarum; puto quod perspicis, si pervica*x non sis Demonstratum enim est, cum tantum paterno anuquo dcbito non teneri, qui haereditatem patremque mutavit; ubi cohæredem invenit unicum per naturam, adoptatus ipsc per gr a- tiam : eique tautum concupiscentiam carnalem mortem non inferre post tnortem, qui in Chrisli mortc invenerit mortem, qua moriatur peccato, et evaserit mortent qua natus fuerat in peccato. Unus enim pro omnibus mortuus cst, ergo omnes mortui suni (II Cor. v, 14) : et pro omnibus mortuus est1; nec aliqui poterunt vivere pro quibus non est mortuus, qui pro mortuis vivus est mortuus 2. H.rc ncgans, his repugnans, ista convellere moliens catholicæ fidei ntunimenta, ipsosque nervos disrumpere christianæ reHgionis, veraeque pietatis; audcs insuper dicere, quod contra impios bella susceperis : cum adversum nmtrem quæ te spiritualiter pcperit, armis impietatis induaris. Audes tc agmini sanctorum Patriarcharum, Prophetarum, Apostolorum, martyrum, sucerdotumque miscere : cum tibi dicant Patriarchæ, Etiam pro parvulis natis oblata sacrilicia pro peccatis (Levit. XH); eo quod non sit mundus a sordibus nec infans dict unius super terram (Job xiv, 5, aec. LXX) : cum tilii dicant Prophetae, in iniquitatibus concepti sumus (Psal. L, 7) : cum tibi dicant Apostoli, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus ; ut existimentus nos mortuos quidem csse pec calo, vivere autem Deo in Christo Jesu (Rom. vi, 3, 11) : cum tib! dicant martyrcs, Sccundum Adam carnaiitcr natos contagium mortis antiqux prima nativitate contrahere, unde parvulis dimittantur in Baptismo, non propria, sed aliena peccata (Cyprianus, Epist. 64, ad Fidum. Vide supra, lib. 1cap. 3): cum libi dicant sacerdotes, Carnali voluptate concretos prius ' subire delictorum contagium , quam vita; hujus hacrire munus (Ambrosius, libro de Sacramento regenerationis. Vide supra, lib. 2, cap. G). His lc consociare' præsumis, quorum fidem debellare conaris. Audcs dicere, quod a Manichæorum consortio vincaris, qui Manichaeos invictos facis, nisi cum eis et ipse vincaris. Falleris, fili, miscrabilitcr falleris, vcl etiam detestabiliter falleris : quando animositatem qua teneris viceris, tunc vei itatem poteris tenere qua vinceris.