SERMO CCCLIX (a) · 17 of 21
De eo quod scriptum est in Ecclesiastico, cap. xxv, 2.
Latin — Patrologia Latina, ed. Migne; Open Greek and Latin transcription
i. Tria excellentia. Concordia rara, quare. Prima lectio divinorum eloquiorum, de libro qui appellatur Ecclesiasticus, commendavit nobis tria quædam excellentia cl consideratione dignissima , concordiam fratrum, et amorem proximorum, et virum ac mulierem sibi consentientes. Bona hæc sunt plane, jucunda et laudabilia in rebus humanis ; sed in divinis rebus multo potentiora. Quis est enim qui non congaudet concordibus fratribus ? Et quod dolendum est, in rebus humanis tam magna res rara est : rcs ab omnibus laudatur, a paucissimis custoditur. Beati qui in se ipsis amplectuntur, quod etiam in aliis laudare coguntur. Nulli fratres non laudant concurdantes fratres. Et unde fratres concordes esse difficHe est? Quia litigant de terra , quia volunt esse terra. Audivit enim ab initio peccator homo, Terra es, et in terram ibis (Gen. III, 19). Unde discutiamus et perscrutemur vocem , quam justus debet audirc a contrario. Si enim recte dictum est peccatori, Terra es, et in terram ibis, recte dicitur justo , Cœlum es, et in cœlum ibis. Aut non sunt justi cœli, cum de Evangelistis apertissime dictum sil, Cœli enarrant gloriam Dei ? Et quidem quia de ipsis dictum est. consequentia salis edocent. Et opera, inquit, manuum ejus annuntiat firmamentum. Quos dixit caelos , ipsos dixit lirmamenlum. Dies diei eructat verbum , et nox nocti indicat scientiam. Non sunt loquelæ, neque scrmones, quorum non audiantur voces eorum. Quæris quorum, et non invenis nisi coelorum. Dictum ergo de Apostolis, dictum de annuntiatoribus veritatis. Unde sequitur, in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terræ verba eorum. Non sunt loquelæ, neque sermones, quorum non audiantur voces corum (Psal. XVIII , 2-5). Quando in eos vcnit Spiritus sanctus, et coepil Deus habitare caelum quod fecit de terra, locuti sunt, imiplente et donante Spiritu sancto, I Ita legendum cum UDO lus. d. [per amorem pacis, per plantatorem pacis, oramus ros.] ' Emendatus ad d. v. et ad sirm. aAlias, de Diversis 91, et ex sirmolldiallis 57. (Ii) Citat Florus ad i Thess. III, tlicolaus Faber ill priefatione ad Ililarii Iragpiienta, 1 ag. 49, opinatur Carlhagiurt habitum in dedicationem hasilicrc Klorentiae, ex Aurelio episcopo,qui et Florens diceretur, cognominatæ. Yidcuutam (b) liifia, pail. Iu97. linguis omnium genUum. lide dictum, Non sunt loquelæ, neque sermones, quorum non audiantur voces eurum, Et quia indc missi sunt ad prædicationem Evangelii per omnes gentes, In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quorum ? Coelorum, quibus recte dicitur, Cœlum cs, et in coelum ibis ; sicut recte peccator!, Terra es, et in terram ibis.
2. Terrence possessionis aMor causa discordiæ. Fratres ergo si volunt esse concordes, non ament terram. Scd si volunt non amare terram, non sint terra. Quærant possessionem qu:u dividi non potest, ct semper concordes crunt. Unde inter fratres discordia 1 unde perturbatio pietatis? unde unus uterus, et non unus animus, nisi dum curvatur anima eorum, et partem suam quisque respicit, et parti suas opimandæ rt exaggerandæ operam impendit, et in possessione sua vult habere unitatem, qui cum fratre suo possidct divisionem? Bona est ista possessio, cujus est? Nostra est. Magna possessio! Sic dici solot. Tota tua est, frater? Non; habeo hic consortem : sed si vult Deus, vendet mihi partem suam. Adulator respondet, Faciat Deus. Quid faciat Deus? Ut opprimatur vicinus, et partem suam vendat vicino. Faciat Deus : bene cogitas, compleat tibi Deus. Quoniam laudatur peccator in desideriis animæ suas; et qui iniqua gerit, benedicitur (Psal. x, 3). Quid tam iniquum quam velle ditescere alterius paupertate ? Et tamen abundat hoc : qui iniqua gerit, benedicitur; et forte praevaluit, et forte pressit cl oppressit, torsit et extorsit, non quemcumque consortem , sed forsitan fratrem. Melius est ut cgo emam, quam extraneus. Et ille facile oppressus, Ii est justus, habet consolationem. Audiat Scripturam, quam modo audivit. Ille laborat inopia, frater ejus plenus cst copia. Sed plenus est terra, et inanis justitiæ?. Adverte terra, quid audiat ille pauper. Noli timere, cum diues factus fuerit homo, neque cum multiplicata fuerit gloria domus ejus : quoniam cum morietur, non accipiet ea (Psal. XLVIII, 17, i8). Tene tu pauper quod non dimittas moriens, et quod acquiras in aeternum vivens. Tene justitiam, non te poeniteat. Contristaris quia in terra pauper es tu? Pauper hic tuit qni creavit terram. Consolatur te Dominus Dnus tuus, consolatur te Creator tuus, consulatur tc Redempt r tuus. Consolatur te non avarus frater tuus. Dignatus est enim esse frater noster ille Dominus noster. Solus frater sine dubitatione fidissimus, cum quo concordia possidenda est. Dixi cum non avarum, et forte invenio avarum. Avarus est : scd nos vult habere, nos vult acquirere. Pro nobis tantum pretium drdit se ipsutn : nihil ad hoc prelium addi potest. Dedit pretium se ipsum, et factus est Redemuptor noster. Non enim sic se dedit pretium, ut nos inimicus dimitteret, et ipsum possideret. Dedit se morti, occidens mortem. Morte quippe sua mortem occidit, non morte occisus est.; et morte occisa, liberavit nos a morte. Vivebat enim morientibus nobis mors, moriaur viventibus nobis , quando ei dicetur, Ubi est, mors, contentio tua (I Cor. xv, 55)?
3. Dominus interpellatus ut fratri jubeat hæreditatem partiri, car facere renuit. Præceptum ut demus omni petenti, quomodo implendum. Talis ergo frater interpellatus est a quodam fratre eontra fratrem , inter quos non erat concordia propter terram , et ait illi : Domine, dic fratri meo, ut dividat mecum hæreditatem. Totam tulit, mihi partem meam non vult dare, contemuit me, audiat vel te. Quid pertinebat ad Dominum? Sicut cogitamus nos humiles humilia, reptantes in terra , constituti in hac vita , et neminem volentes * contristari, et plerumquc inde gravius contristantes, quid diceremus ? Veni, frater, redde fratri tuo partem suam. Non hoc dixit Dominus. Et quid iilo justius? Quis talem judicem inveniat, quem interpellet contra avaritiam fratris sui? Nonne gaudebat ille homo tandem se invenisse magnum solatium? Magnum quoque adjutorium sine dubitatione sperabat, dicens tanto judici, Domine, dic fratri meo, ul dividat mecum hæreditatem. At ille quid dixit? U homo, quis me constituit divisorem hæreditatis inter vos? Repulit Dominus, non dedit quod petebatur, non concessit gratuitum beneficium. Quid magruum erat? Quid inde perdebat? quid in eo beneficio saltem laborabat? Nun dedit. Ubi cst, Omni petenti te, da (Luc. VI, 50)? Non hoc egit ille, qui nobis vivendi præbuit exemplum. Quomodo nos id facturi sumus? Aut quomodo dabimus quod impendimus, si non damus beneficium ubi nihil impendimus, ubi nihil erogamus, ubi nihil amittimus? Non dedit Dominus hoc, nec tamen nihil dedit. Minus nrgavil, sed quod plus est donavit. DiXit manifeste , dixit, Omni petenti te, da. Quid, si aliquis petat a te, non dico quod inutile est dare, sed quod turpe cst dare! Quid, si petat mulier aliqua, quod petiit mulier a Joseph ? Quid, si petat vir aliquis, quod falsi seniores a Susanna ptlierunt? Etiam hic sequenda est illa tanquam generalis sententia, Omni petenti te , daf Absit. Faciemus ergo hic contra præceptum Domini ? Imo faciamus secundum præceptum Domini, et mala petentibus inn demus, nec contra istam sententiam faciemus. Dictum est enim, Omni petenti te, da. Non est dictum, Omnia petenti te da. Omni petenti te, da : prorsus da ; etsi non quod petit, tu tamen aliquid da : inalum petit, tu bona da. Fecit hoc Joseph. Non dedit quod petebat mulier impudica; et dedit tamen quod audire deberet, ne impudica esset exemplo suo : et ipse non incidit in foveam libidinis, et dedit consilium castitatis. Hoc enim rcepondit : Absit a me, ne hoc faciam domino meo, tre polluam torum ejus qui credidit mihi omnia in domo sua (Gen. XXXIX). Si servus nere emptus hanc fidem servavit domino, qualem debet conjux servare marito? Hoc erat admonere. Ego servus hoc non faciam domino meo : tu conjux debes hoc facere marito tuo? Dedit et Susanna, nec dimisit eas inanes, si impleri vellent consilio pudicitiæ. Non solum enim non consensit; sed et non tacuit quare non consensit. Si consenlio, inquit, vobis, pereo Deo; si non consentio , non effugio manus vestras : metius autem est in manus restras incidere, quam Deo perire (Dun. XIII). Quid est autem, Melius est in manus restras incidere, quam Deo perire ? Vos Deo peristis, qui talia quæritis. Ergo hanc regulam tenete. Date quando petimini, etsi nou hoc quod pelimini. Hoc fecit Domiuus. Petebat ille, quid? Divisionem hæreditatis. Dedit Dominus, quid? Peremptionem cupiditatis. Quid petebat? quid accepit? Dic fratri meo , ut dividat mecum hæreditatem. Dic, homo, quis me constituit divisorem hæreditatis inter vos? Ego autem dico vobis, quid? Cavete ab omni cupiditate '. Et dico quare. Forlc enim dimidium hæreditatis ad hoc petis, ut ditescas. Audi : Hominis cujusdam divitis successit regio; successus magnos habuit, id est, multis fructibus fecundata est '. Et cogitavit apud se dicens : Quid faciam , quo congregem fructus meos? Et diligenter cogitans, Inveni, influit, quid faciam. Destruam veteres apothecas, faciam novas, imp/ebo eas. Majores enim faciam, quam crant vctercs. Et dicam animæ meæ : Habes multa bona ; satiare, jucundare. Ait illi Deus : Stulte, qui valde tibi videris a esse cordatus : nosti cnim destrucre vetera , et ædificare nova, et tu in vetustate ruinæ remansisti, qui vetera in te ipso destruere debuisti, ut jam terrena non saperes: Stulte, quid dixisti? cui dixisti? Animæ tuæ dixisti, Jucundare, habes multa bona. Hac nocte repetetur anima tua, cui talia promisisti. Quæ promisisti, cujus erunt (Luc. XII, 13- 20)? Noli ergo timere, cum dives factus fuerit homo ; quia non , cum morietur, accipiet ea.
4. Concordia fratrum in coelesti hæreditate. Litigare quis censendus. Ecce quale consilium Dominus fratrihus dedit dissidentibus, quo concordes essent, ut carerent cupiditate, el conlinuo implerentur veritate. ■ Inveniamus ergo talem hæreditatem. Quamdiu loquimur de concordia terrenorum fratrum, quae rara est, quæ suspecla est, quæ difficilis est? Loquamur de illa fratrum concordia, quæ vera esse debet, ct potest. Fratres sint Christiani omnes, fratres siut fideles omnes, fratres sint nati ex Deo et ex visceribus matris Ecclesiæ per Spiritum sanctum : fratres sint, habeant et ipsi hæreditatem dandam v, et non dividendam (n). Hæreditas corum Deus ipse est. Cujus sunt ipsi hæreditas, ipse est vicissim eorum hæreditas. Quomodo sunt ipsi ejus hæreditas? Postula a me, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam (Psal. n , 8). Quomodo est ille ipsorum hæreditas? Dominus pars hæreditatis meæ, et calicis mei (Psal. xv, 5). In hac hæreditate concordia custoditur : pro hac hæreditate non litigatur. Alia hæreditas litigando acquiritur : ista litigando amittitur. Nolentes homines hanc hæreditatem perdere, vitant litigare. Et quando forte videntur litijare, non litigant. Sed forte videntur litigare, aut putantur liligarc , cum volunt fratribus consulere. Videte quam consors sit eorum litigatio , quam paci- I Hic addit codex cl., AtnruytMd petitorem ilumern dimisit, et non potius veritate implei-ii, si tUe impleri vellet ab eo qui oir, rat'ele ab omni cupiditate ? ' Ita legendum ex eodem codice d. [successus magnot habuit, et multis fructibus fecundata est.l ' lu legeudum ex eodem codice c7. et tOY. sirm. , quia valde videris. [qui valde toideris.] * Aliquot liiJri. tenendam. (e) Hic olim dcsincbai sermo de Diversis 91. fica, qnam benigna, quam justa, quam addis. Nam nus litigare videmur cum Donatistis : sed non litigamus. Ille enim litigat, qni adversario suo male vult ; litigat ille qui adversarium suum vult detrimentum pati, se augmentum ; illi aliquid decedere , sibi accedere. Non sic sumus nos. Scitis et vos, scitis qni extra unitatem litigatis ; scilis et vos, qui ex divisione acquisiti estis : scitis quia ista lis non est talis lis,. quia non est malevola, quia non tendit iti detrimentum adversarii, sed magis in lucrum. Volebamus enim eos, cum quibus litigare vidcbamur, vel adhuc videmur, acquirere nobiscum; non perdere, ut uos acquiramur. Denique alia vox nostra est, quam fuil fratris illius, qui interpellavit Christum in terra antbulantem. Nam et nos interpellamus cum in hac causa in cœlo sedentem : et non dicimus , Domine , die fratri meo. ut dividat mecum hæreditatem ; sed, Dic fratri meo, ut teneat mecum hæreditatem.
5. Catholicorum propositum et voluntas pro Ecclesia pace. Quoniam hoc volumus et publica Gesta testantur : qnoniam hoc volucrimus, indices sunt non tantum sermones, sed litteræ nostræ datæ ad illos. Episcopatum amatis? Nobiscum habete. In vobis nihil odimus, nihil detestamur, nihil exsecramur, nihil anathemamus, nisi humanum crrorcm. Humanum, diximus, detestamur errorem, non divinam veritatem : sed quod Dei habetis, agnoscimus ; quod vestrum improbum habetis, corrigimus. Signum Domini mei, signum Imperatoris mei, characterem legis mei, in desertore agnosco ; quæro, invenio, admoveo, accedo, apprehendo, duco, corrigo dcsertorcm, non violo characterem. Si quis advertat, si quis attendat, hoc non cst litigare, sed amare. Diximus posse in una Ecclesia, paris causa, esse fratres concordes : speciosa enim res est concordia fratrum (a). Non posse euim duos esse episcopos. Diximus, ut ambo sedeant 1 in una simplici basilica ; ille in cathedra, ille ut peregrinus ; ille in cathedra christiana, ille in hæretica quasi collega juxta sedeat : rursus ille in congregatione sua præsideat 2, vicissim ille in sua. Paenitentiam prædicatam esse in remissionem peccatorum per onmes gentes ab Apostolis incipi. ntibus ab Jerusalem, dixinius. Quid respondebis huic Ecclesiæ, quae est per omnes gentes ab Apostolis incipientibus ab Jerusalem ædificata? Diximus : Ponamus omnino malam habuerit causam Cæcilianus 2. Unus homo malam causam habens , duo homincs, quinque, decem , præjudicabunt tot millibus fidelium loto orbe terrarum multiplici fecunditate diffusorum ? Diximus ista. Credidit Abraham, et promissæ sunt ei omnes gentes : pecca• vit Caecilianus, et perierunt omnes gentes, ut plus valeat quod iniquitas commisit, quam quod veritas promisit? Dicta sunt hæc : leguntur. Omnino contra 1 codex cl., III alterni sedealU. 2 idem codex cl., rursus ille in congregatione fratena la œdeat. 4 Idem codex d., ronatwis omnino quod uudtim habuerit causam ccecitimus. ia) Ude ei ist. 128 inter Augustmianas, et cotm.. o, cap. 330. exempla divina, contra testimonia, qu:c asserunt Ecclesiam toto orbe terrarum diffundi, cujus Ecclesiae in nomine Donliui tenemus unitatem, nihil illi respondere potuerunt.
6. De Cæciliano, salva Ecclesiæ causa, judicium Iraberi voluerunt. Caecilianus inventus innocens. Salva ergo causa Ecclesiæ, confirmata, et incommutabiliter fixa ac stabilita, tanquam supra fundamentum petrae, quam portæ inferorum non vincant : hac ergo salva, venimus et ad causam Caeciliani, jam securi quidquid ille inveniretur admisisse. Forte cnim, si ut homo inveniretur in aliqua culpa, nos litigaturi eramus, ut propter culpam unius hominis damnandi aut rebaptizandi judicaremur? Et diximus, Salva causa Ecclesiæ, cui nihil præjudicat peccatum Cæciliani ; nec justitia Caeciliani coronat Ecclesiam ; nec culpa Caeciliani damnat Ecclesiam; videamus et ipsius causam qualis siL Suscepimus eam discutiendam, sed tanquam fratris, non tanquam patris, aut matris. Pater nohis Deus est, mater nobis Ecclesia est : Cæcilianus frater fuit, aut frater est; si bonus, bonus frater ; si malus, malus frater, tamen frater. Si invenerimus eum innocentem, jam vos ubi eritis, qui et in ipsa humana calumnia defecistis ? Si autem inventus fuerit nocens, si inventus fuerit reus, nec sic victi sumus, quia unitatem Ecclesiæ, quæ invicta est, obtinemus. Inventus sit prorsus reus, hominem anathemo, Christi Ecclesiam uon desero. Hoc fecimus, diximus : deinceps eum ad altarc inter episcopos, quos fideles et innocentes credimus, non recitabimus. Hoc solum fecimus (a). Numquid propter Cæcilianum rcbaptizaturi estis orbem terrarum ? Hac securitate constituta etfirmata, cœpit discuti causa Cæciliani. Inventus est innocens, inventus est a calumniantibus appetitus. Semel absens damnatus, prasens ter absolutus (b) : damnatus a faclione, absolutus ab ecclesiastica veritate. Lecta sunt hæc, probata sunt haec. Quæsitum utrum haberent quod contra dicerent. Consumptis omnibus tergiversationibus calumniarum suarum, aut ubi nihil contra evidentissima proferre documenta, nec contra ipsius innocentiam Cæciliani potuerunt, prolata sententia est adversus eos. Et tamen ipsi dicunt, Vicimus. Vincant, sed se, ut possideat eos Christus; vincat eos qui redemit eos.
7. Mulli ex Donatistarum schismate conversi ad Ecclesiam. Et tamen de multis gaudemus. Mulli eorum fructuose victi sunt, quia nec victi sunt. Error bumanus victus est, homo salvatus est. Nam medicus non 1 contundit cum aegroto; et si ægrotus facit cum medi* Particula negans abest a Colbertino codice. (a) Mde collat. 3, capp. 230/233,235. (b) Damnatns fuerat a Donatistis in synodo, apud Carthaginem, anno 3ii. Absolutus est primum Homae in concilio sub Melchiade, an. 313 : iterum, Arelate a concilio generali, an. 314 : postremo, Mediolani a Constantino imperalore, ad quem pars adversa provocarat, an. 3ia. rota autem in eum crimlUatio,quod ordinatus fuisset a Felice Aptuncensi episcopo, qui sacrosCodicessub Diocletiano tradidisse ferebatur. Quod etsi verum foret, ad schismatis causam satis non erat; quia alia est causa Ecclesiae, alia bominum. caeterum ex Actis i ublicis comprobatum est Felicem ci isco"yæ lraditorcm non fuisse. SIRM. co, vincitur febris, ct sanatur ægrotus. Nam hoc inteudit medicus, vincere : hoc intendit et febris, vincere. Positus est quasi in mcdio aegrotus. Si viccrit medicus, salvus est ægrotus : si viccrit febris, In odetur aegrotus. in contentione ergo nostra contendebat medicus pro salute, pro febre contendebat ægrotus. Qui animadverterunt medici consilium , vicerunt, fcbrem superaverunt. Habemus eos sanos et gaudentes nobiscum in Ecclesia. Blasphemabant nos antea, quia fratres nos non agnoscebant: febris enim menlem turbavcrat. Nos tamen illos et detestantes nos, et sævientes in nos amamus, et saevientibus ægrotis servicbamus. Resistebamus, contendebamus, et quasi litigabamus; et tamen amabamus. Molesti enim suut omnes qui talibus languentibus serviunt ; sed ad salutem molesti sunt.
8. Obstinatorum quorumdam inepta excusatio. Aliorum insania el furor. Invenimus autem homines aliquando pigros dicenles, Verum est, domine, verum est; non est quid dicere. Quid ergo ? Veni, age. Pater meu. ibi est mortuus, mater mea ibi sepulta. Mortuum nominasti ct sepultum. Vivis , adhuc est cum quo loqui. Parentes tui christiani fuerunt in parte Donati: parentes eorum forte et ipsi chrisliani, avi aut proavi certe pagani. Qui ergo prinii facti suut christiani, cum extulissent parentes suos paganos, numquid contra veritatem frigidi fuerunt ? numquid auctoritatem mortuorum parentum secuti sunt, et non potius mortuis parentibus vivum Christum praetulerunt ? Si ergo hic vera unitas est, extra quam necesse est in alternum moriaris, quare mortuos parentes tuos sequi vis, mortuos tibi et Deo? Quid dicis? responde. Verum dicis, non est quid dicere. Quid vis faciam i Consuetudo nescio quæ tenet sibi homines tales. Lethargici sunt, contrario morbo laborant, dormicndo morituri sunt. Alii phrenetici sunt, molesti sunt. Nam etsi moriturus cst lethargicus, vel servienti sibi non est molestus. Phrenetici molesti sunt, qui mentem perdiderunt, et insani atque furiosi armati vagantur hac atque illac, quaerentes quos occidant, quos excæcent. Nova enini nubis nuntiata sunt, cuidam presbytero nostro linguam exsecucrunt (a). Isti phrenetici sunt. Excercenda est charitas, amandi et ipsi. Multi correcti fleverunt, multi correcti: nos novimus, ad nos venerunt de nuinero ipsorum furiosorum. Flent quotidie præterita sua, nec satiantur lacrymis attendentes eorum furorem, qui non digesta ebrietate vanitatis adhuc saeviunt. Ergo quid facimus? Talibus servire charitas cogit. Et quamvis molesti sumus utrique generi, et lethargicum excitando, et phreneticum ligando, ambos tamen amamus.
9. Concordia fratrum in Christo. Bona res concordia fratrum; sed videte ubi : in Christo Christianorum. Et amor proximorum. Quid, si adhuc nondum est frater in Christo ? Quia homo, proximus est; ames et ipsum, ut lucreris et ipsum. Si ergo concordes cum fratre christiano, ames autem proximum, etiam cun! quo modo concordia non est, quia nondum in Christo (n) vide Augustini t'fisl. 18j, n. 30. frater est, quia nondum in Christo renatus est, nondum Christi sacramenta novit; paganus est, Judæus est; est tamen proximus, quia homo est : si amas et ipsum, accessisti et ad aliam dilectionem alio dono, ei sic sunt in te duo, Concordia fratrum, et amor proximorum. Ex his omnibus concordiam tcnentibus cum fratribus et amantibus proximum, constat Ecclesia devota Christo, et subdita viru, ut fiat tertium, Vir et mulier sibi consentientes ( Eccli. xxv, '2). Uude admonemus Charitatem vestram, et vos exhortamur in Domino, præsentia contemnatis, fratres mei, quæ non vobiscum moriendo portatis: caveatis peccata, caveatis iniquitates, caveatis sæculares cupiditates. Tunc cnim est fructus noster in nobis integer, et merces nostra apud Domiuum plena gaudiorum. Nam etsi dicimus quod dicendum est, etsi prædicamus quod præ- dicandum est, et solvimus nos apud Dominum in conspectu Domini, quia non tacuimus quod timemus, non tacuimus quod amamus, ut super quem venerit gla. dius vindictae dominicæ, quid speculatori imputet non inveniat: tamen nolumus mercedem nostram se. curam esse vobis perditis, sed vobis inventis. Nam et apostolus Paulus securus erat de mercede sua, et tamen quid ait populo? Nunc vivimus, si vos statis in Domino ( I Thess. tu, 8). Loquor vobis et Charitati vestræ, secundum jussionem Domini, patres et fratres. Loquor etiam pro fratre meo episcopo vestro (n), cujus gaudium esse debetis, obediendo Domino Deo nostro. Certe in nomine Dei facta est vobis h:rc ecclesia opera ipsius, per fidelium fratrum collationes Ireneficas, misericordes, devotas. Facia est vobis hæc ecclesia : sed vos magis estis Ecclesia. Facta est vobis, quo corpora vestra intrent : sed mentes vestræ debent esse, quo Deus intret. Honorastis episcopum vestrum, ut hanc basilicam Florentiam (b) vocare velletis ; sed Florentia ejus vos estis. Nam sic dicit Apostolus : Gaudium et corona mea vos estis in Domino (Phiiipp. IV, 1). Quidquid est in sæculo, vanescit, transit. Vita ista quid est, nisi quod Psalmus dixit: Mane sicut herba tranSiet, mane floriet et præteriet : vespere decidet, durescit et arescit (Psat. LXXXIX, 6)? Hoc est omnis caro. IdeoChristus, idco nova vita, ideo spes aeterna, ideo consolatio immortalitatis promissa, et in Domini carne jam reddita. A nobis enim assumpta est illa caro, quæ jam immortalis cst, et nobis quod in se implevit, ostendit. Propter nos enim carnem habuit. Nam propter se, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum (Joan. I, 1 ). Quare carnem et sanguincm : ubi in (a) suspicamur lugendum, secundum jussionem domni patris et fratns. f.oquo!" etiim pro fratre meo episcopo vestro. Uoc epilogo utitur loqucns alienae plebi, a,ud quam torte uon solebat concionari. (b) Quemadmodum basilica Fausli et basilica Leontiana dictæ slInl a Fausto et. Leontio conditoribus, sic FlorculiJ hoc loco hasilica de nomine Florentii el iscopi. cujus v.'t-o sItis e) iscopus liierit incottnni cst: nisi Florentium intelligi nlaco-iil Hippouensiuni-diarrytonim in Proconsulari provincia episcopuin, qui et collationi Donatistaruin cum cætcris hoc annu inlermit, ut cognitionis prinue Gesta declarant, et aliquot I ost a.tnos Leporii monachi ejisWl;e l Gallos suliscripsit cuin Auriustinn ct aliis. Quod si verulII ost, non Carthagine, neque Hippone-regio , sed Hypponediarrytohabitum dici sermoncm consentaneum fuerit. MAAI. Verbo? Quia vere nobis Compati voluit, et nos redimere, induit sc forma servi, et desCendit qui hic erat, ut appareret qui non aberat; cl voluit fieri homo qui fecit hominem, creari de matre, qui creavit matrem. Ascendit usque in crucem, mortuus est, Ct ostendit nobis quod noveramus, nasci et mori. Implevit in se humilis h;cc vetera nostra usitata et nota. Nasci et mori noveramus : resurgere et in æternum vivere non noveramus. Duo ergo nostra vetera humilis assumpsit: duo alia magna et nova excelsus implevit. Rcsuscitavit carnem, levavit in coelum carnem, sedet ad dexteram Patris. Caput nostrum esse voluit, caput pro membris clamavit: quia et cum hic esset, dixit, Pater, volo ut ubi ego sum, ibi siut et isti mecum (Joan. xvu, 24). Speremus hoc et de carne nostra, resuscitationem, commutationem, incorruptionem, immortalitatem, æternam mansionem : et agamus ut perveniamus. Hæc cril Florentia, vera Florentia.