De laude pacis.

i. Pacis laus. Tempus eSI exhortari Charitatem vestram, pro viribus quas Dominus donat, ad pacem amandam, et pro pace Dominum deprecandum. Sit ergo pax dilecta nostra ct amica, cum qua sit castum cubile cor nostrum ; cum qua sit fida requies et non amarum consortium, cum qua siL dulcis complexus el inseparabilis amicitia. Pacem laudaredifficilius est, quam habere. Si cnim eam laudare volumus, vires optamus, sensus quærimus, verba libramus : si autem habere volumus, sinc aliquo labore habemus et possidemus. Laudandi sum qui amant pacem : qui autcm oderunt, melius interim docendo ac tacendo pacundi, quam vituperando provocandi. Verus pacix amator inimicorum ejus amator est. Quemadmodum cnim, si lucem istam amares, cæcis non irascereris , sed eos doleres ; quale enim bonum tu caperes, nosses, et ideo quanto bono illi fraudaremur conspiciens. misericordia tibi digni viderentur; et si opes habcres, si artem, si medicamentum, potius ad eos sanandos curreres, quam damnandos : ita si pacis amator es, quisquis cs, miserere cum qui non amat quod amas, qui non habet quod habcs. Talis quippe est res quam diligis, ut non invideas compossessori tuo. Habet tecum pacem, et tibi non angustat possessionem. Quidquid terrenum amas, difficile est ut habenti non invideas. Deinde si forte ascendit in animum tuum, terram , quam possides, communicare cum amico, ut laudetur benevolentia tua, ut etiam in istis temporalibus rebus charitas prædicetur : si ergo velis possessionem tuam terrenam, velut prædium, velut domum, vel quodlibet hujusmodi, communi,.. care cum amico; communicas cum uno, et admittis eum ad societatem, et gaudes cum illo. Cogitas admittere tertium fortassis, et quartum : jam attendis quantos capiat, quantos ferat, vcl demus ad inhabitandum, vel agpr ad pascendum ; et dicis, Jam quintum non capit, sextus habitare non potest nohiscum, septimum quando pascit tantilla possessio ? Excludit ergo cæteros, non tu, sedangustia. Ama pacem, habe pacem, posside pacem, cape ad te quantos potes ad possidendam pacem : tanto latior erit, quanto a pluribus possidebitur. Domus terrena cohabitatores multos non capit: possessio pacis cum multis habitatoribus crescit.

2. Pacem hoc est habere, quod amare. Quam bonum est amare ! Hoc enim est habere. Quis autem nolit crescere quod amat?Si paucos tecum vis esse in pace, parva lilii crit pax. Si vis crescere istam possessionem, adde possessorem. Nam illud quod dixi, fratres, Ronum est amare pacem, et ipsum amare est babere, quanti constat? qua voce laudetur, quo corde cogitetur : Hoc est habere, quod amare? Considera cætera, quorum homines cupiditate conflagrant. Vide ' Emendatus ad d. v. et ad sirm (a) Alias inter sirmondianos 35. alium amare fundos, argentum, aurum, filios nume.. rosos, pretiosas et ornatas domos, amoenissima ct pretiosissima prædia. Amat hoc ? Amat. Numquid jam, qui amat, habet ? Potest fieri ul horum omnium amator inanis sit. Quando non habct amat, cupiditate ardet ut habeat : cum autem habere cœperit, timore cruciatur ne perdat. Amat bonorem, amat potestatetn. Qnanti homines potestatibus accipiendis privati suspirant? et plerumque anteillos occupat ultimus dies, quam perveniant ad id quod amant. Quanti ergo constat, dcum amaveris, habebis ? Non pretio quæris quod amas; non ambulas ad patronum, per quem pervenias. Ecce ubi stas, ama paccm, et tecum est qnod amas. Res ista cordis est: nec sic cum amicis communicas pacem, quomodo panem. Panem quippe fii communicare velis, quanto plures sint quibus . frangitur, tanto minus fit unde datur. Pax autem illi parti sirrrilis est, qui in manibus discipulorum Domini frangendo et dando crescebat.

3. SchismatiCi ad pacem pacifice revocandi. Donatistarum animus ab unitate alienus. Habete igitur pacem, fratres. Si vultis ad illam trahere cateros, primi illam habete, primi illam tenete. In vobis ferveat qnod habetis, ut alios accendat. Odit pacem hæretifus, et lucem lippus. Numquid ideo mala lux, quia lippus non potest cam tolerare ? Odit lucem lippus : sed tamen prapter lucem crcatns est oculus. Datur iraque opera ab cis qui amam paccm, ct volunt secum possideri quod amant, ut possessore addito cre- Rat possessio. Dent ergo opcnun curari oculos lipporum, qualibet ope, quolibet conatu. Nolens curatur, non vult dum curatur : sed dum lucem viderit, delectabitur. Puta quia succenset; noli instando defatigari. Amator pacis, attende, et delectare tu prior pulchritudine dilectæ ture, ct inardesce ad trahendum alterum. Videat quod vidcs, amet quod amas, teneat quod tenes. Alloquitur te dilecta tua, quam diligis : loquitur tibi, Ama me, ct continuo habes niC. Adduc tecum qnos potes ad amandum me; casta cro, et integra permanebo. Adduc quos potes, inveniant, teneant, perfruantur. Si lucem istam non corrumpant multi videntes, me corrumpunt multi amantes? Sed nolunt venire, quia non habent unde me possint videre. Nolunt venire, quia splendor pacis reverberat lippitudinem dissensionis. Vide miserandam voccm lipporum. Nuntiatur illis, Visum ost ut paccm ha. beant Christiani. Tali nuntio illi accepto, aiunt iuicr sf, Væ nobis. Quare ? Unitas venit. Quid cst? quas vox, Vic nobis, unitas venit? Quanto justius dicere- tis; ac nobis, dissensio venit ? Absit hoc, ut veniat dissensio : hæc tenebræ sunt videntium. Nam venit unitas, gaudendum cst, fratres. Quid expavisti ? Unitas venit, dictum est. Num dictum cst, Fcra vcnit, ignis venit? Unitas vcnit, lux vcnit. Si velit veridice respondere, dicct vobis : Non expavi, quia fera venit : non cnim timidus sum : sed cxpavi, quia lux venit ; lippus enirn sum. Danda igitur opera curandi. Communicandum cst cum iliis, quod communicatione non fit angustum, proviribus, quantum valcmus, quantum donat Deus.

4. Mansuetudo hæreticis exhibenda litigantibus et conviciantibus. Non jurgiis, sed magis apud Deum precibus agendum eat contra hæreticos. Proinde, charissimi, exhortor Charitatem vestram, ut exhibeatis illis chrisUanam et catholicam mansuctudincm. Nunc curandis instatur. In fervore sunt oculi sanctorum caute curandi, Icniterquc tractandi sunt. Nemo suscipiat cum aliquo litem, nemo velit nunc vel ipsam suam fidem altercando defendere, ne de lite scintilla nascatur, ne quærentibus occasionem occasio præbeatur. Prorsus convicium audis, tolera, dissimula , præteri. Memento curandum. Videte quam blandi sunt medici cis quos eliam mordaciter curant. Audiunt convicium, præbent medicamentum, nec reddunt convicium convicio. Verbum sit verbo : ut unus sit curandus, alter curat : non duo litigantes. Ferlolc, obsecro, fratres mei. Sed non fcro, inquit, quia blasphemat Ecclesiam. Hoc te rogat Ecclesia, ut feras. quia blasphematur Ecclesia. Detrahit, inquit, episcopo meo; crimen dicit in episcopum meum, ct taceo ? Crimen dicat, et tace ; non agnoscendo, sed ferenda. Hoc præstas cpiscopo tuo, si pro illo tempore non miscearis. Intellige tempus, Ita... bcto consilium. Deum tuum quanti blasphemant ? Tu audis, ct ille non audit? tu nosti, et ille non novit? Et tamcn facit oriri solem super bonos et malos, et pluit super justos et injustos (Matth. v, 45). Ostendit patientiam, differt potentiam. Sic et tu agnoscc tempus, noli provocare tumentes oculos ad turbandos sc ipsos. Amator pacis es? Sit tibi in eorde bene cum dilecta tuo. Et quid agam? Habes quod agas. Tolle jurgia, convertere ad preces. Noli conviciis repellere conviciantem, sed ora pro eo. Loqui vis illi contra illum : loqucre Deo pro illo. Non tibi dico quod taceas : sed elige magis ubi loquaris, apud quem tacitus loqueris, labiis clausis, corde clamante. Ubi non te videt, ibi esto bonus pro illo. Illi autem pacem non amauti, ct litigare volenti, responde pacificus : Quidquid vis dicas, quantumlibet oderis, ut placuerit detesteris. fratcr meus es. Quid agis, ut non sis fiater meus ? Prorsus bonus, malus, volens, nolens, frater meus es. Et ille : Unde sum frater tuus, hostis, inimice (a)? Sic quomodo ista dicis, frater meus es, Mirum videtur : odit, detestatur, et frater est? Illi enim vis credatu nescienti quid loquatur ? cnjus opto sanitatem, ut lucem videat, et fratrem agnoscat. Illi crgovis credam, quia non sum frater ipsius, quia detestatur, quia odit, et non politis ipsi luci? Audimus quid dicat ipsa lux. Prophetam Icge : Audite, qui pavetis, verbum Domini. SpiriLus sanctus loquitur per Isaiam prophetam : Audite, (jui pavetis, verbum Domini. Dicite, Fratres I Forte, sauciorum. (a) Nolebant videlicet se fratres dici DonatisUe, et tamen fratres a nostris dicebantur. Oj tatus, lib. i adversus Parmenianum, » Nolunt, x inquit, x se dici fratres < nostros. Sunt sine dubio t'ratres, quamvis non boui ; » et lib, 4, x non enim potestis non esse tratres, quos iisa deni sacramentorum visceribus una Dlater Kceljsia genuit, x quos codem modo adojtivos fUios Deus t ater excepit. x Quo in genere plura etiam Augustinus, cum agit contra Uonaiislas. snui. nostri estis, eis qui vos odcrunt, ct qui vos detestantur. Quid est? Radiavit lux, ostendit fraternitatem : et adhuc dielt lippus, Claude fenestram. trabe oculos tuos luci : agnosee fratrem in tenebris noa constitutum, in tenebris constitutus: et dic, dic sceurus, verba Oei dicis et non mea. Dicite, dicit Deus, Fratres flOstri estis : quibus i eis qui vos oderunt. Nam quid mirum si dieitis cis qui vos diligunt ? His qui ces oderunt, et qui vos detestantur. Utquid hoc ? Audi, et cnwsæ aspice fruetum. Velut interrogaveris Dominum Deum tuum, et dixeris, Domine, quomodo dicam, Frater incus es, qui odit, qui detestatur? Die quare. Ut nomen Domini honorificetur. Appareat vel in jucunditate: ipsi autem erubescant (Isai. LXVI, 5, sec. LXX). Vide, obsecro , fructum patientiæ, tantæ mansuetudinis. Dicite, Fratres nostri estis. Quare? Ut nomen Domnini honorificetur. Quare wttem non te agnoscit fratrem ? Qnia nomen hominis homines honorificavit. Ergo dic, Frater meus : oderis licet, dctesteris licet, frater meus es. Agnosce in te signum patris mei. Sermo patris nostri. Male frater, litigiose frater, fratcr meus es tu. Dicis etenim tu, quomodo et ego, Pater noster qni es in cælis (Matth. v!, 9). Unum dicimus : quare in uno non sumus? Rogo te, frater, agnosce quod mecum dicis, ct damna quod contra me facis. Adverte verba exeuntia de ore tuo. Audi, non me, sed te. Vide cui dicimus, Pater noster qui es in cælis. Non amicus, non vicinus; sed ipse cui dicimus, concordare nos jubet. Simul habemus apud Patrem unam vocem : quare non simul habemus unam pacem ?

5. Pia opera pro Ecclesiæ obtinenda pace. Jejunium solemne post Pentcosten. Hospitalitas in eoa qui Carthaginem veniunt collationis causa. Talia dicite ardenter, dicite leniter. Dicite ardentes fervore charitatis, non tumore dissensionis, et deprecamini nobiscum Dominum solemnibus jejuniis. Quae jain reddimus Deo, reddamus et pro causa. Jain enim jejunamus post Pentecosten solemniter : ct uliqne jejunareinus , etiamsi ista causa non esset. Quid ergo debemus fratribus nostris, quos in nomine Domini Dei nostri, medici nostri, curandos sanandosque suscipimus, illi offerentes ut sanentur, non nobis manus medici præsumentes? Sed quid facimus? Deprecemur ipsum medicum , jejunantes humili corde, pia confessione, timore fraterno. Exhibeamus Domino pietatem, fratribus charitatem. Crescant enim elcemosynæ nostræ, quibus exaudiantur facilius orationes nostræ 1. Hospitalitatcm sectamini. Tempus est: servi Dei veniunt. Tempus est, occasio est, quare perit? Attende quid habes in coenaculo domus tuæ2. Attende et sursum quid reponas, quid tibi serves, de quo thesauro solo securus es. Pone sursum, commenda non servo tuo, sed Domino tuo. Numquid illic times ne fur obrepat, neo efTractor invadat, ne hostis turbulentus eripiat? » In uno Bls., crebrescant etiam eleemosyna vestræ, guibus exaudiutitur facilius 01atknes vestræ. I la eodem Ms., AUende quid habea in sacculo domus tua. Fac ut habeas qnod tibi reddatur. Nec hoc tibi redditur 1, quod posueris. Feneratorem te vuit Dominus, scd suum, non proxinli tui.