De pace et charitate.

i. Pacis conciliandæ cura catholicis epifcopif. Vinci nolens a veritate, vincitur ab errore. Curam nostram pro vobis, ct pro inimicis nostris et vestris, ct pro salute omnium, pro quiete, pro pace communi, pro unitate quam Dominus jussit, Dominus diligit, adjuvent preces Sanctitatis vestrae, ut de illa identidem at ad vos loquamur, et vobiscum gaudeamus. Etenim de paccet charitate loqui, si semper amamus, senper debemus. Mulio magis ergo isto tempore, quando pax sic amatur, ut in periculocjus amandæ et tenendæ constituti i!li, quibus malum pro malo non reddimus , et cum quibus, sicut scriptum cst, odio habenlibus pacem suinus pacifici, et qnia paccm loquimur eis, debellare nos volunt gratis (Psal. CXIX, 7). llliergo qui tales suut, periclitantur inter amorem pacis et confusionem pudoris: nec id agunt, cum vinci nolunt, ut invicti sint. Qui enim vinci a veritate nolunt, ab errore vincuntur. 0 si eos charitas potius quam animositas superaret ! Inde victores fierent, unde victi essent. • Nus autem Ecclesiam catholicam, ad cujus pacem ct concordiam et reconciliationem invitamus inimicos ejus, non humanis opinionibus, sed divinis testimoniis, amamus, tenemus et defendimus. Quid cum illo agam, qui pro parte clamat , et contra lotum litigat ? Nonne bonum illi est vinci, qui si victus fuerit, totumtencbit; si vicerit, in parte remanebit ? Imo si vincere sibi videbitur. Nam non vincit nisi veritas : victoria veritatis est charitas.

2. Testimonia pro Ecclesiae catholicæ unitate. Contentio catholicorum quomodo dilectionis est, non litis. Quid ergo vobis, fratres, Ecclesiam catholicam toto orba terrarum fructificantem atque crescentem commendem multis verbis, et meis. Habemus verba Domini pro illa, et pro nubis. Dominus t inquit, dixit ad me : Filius meus es tu, ego hodie genui te. Postula a Ine . et dabo tibi gentes hæreditatem tuam, et possessionem tuam fines terræ (Psal. n, 7 et 8). Quare ergo, fratres, do possessione litigamus, et non potius sanctas tabulas recitamus ? Vcnisse nos opinemur ad judicem. Do possessione contentio est: et hxc contentio non litis, sed dilectionis est. Denique litigator terrenæ possessionis ad hoc litigat, ut excludat adversarium: nos ut intromittamus. Litigator terrenae possessionis, cum audierit adversarium dicentem , Possidere volo ; respondet, Non permitto. Ego autem fratri dico, Possidens mecum voto : ille litigando dicit, Nolo. Non itaque timeo ne contemnat me Dominus, ct corripint, I In uno Ms., rec hoc tibi xotum redditur, quod posuerts. ' Ruendatus ad Mss. et Kdd. in sermone [ :r;rct::ut nwao designatos. (o) Alias, iater sirmondianos 50. sicut illos fratres, vel illum fratrem, qui eum interpeallavit in populo , et ait: Domine, dic fratri meo, ut dividat mecum hæreditatem. Continuo Dominus proferens correptionem, quia oderat diVisionem : Dic, homo, inquit, quis me constituit judicem, aut divisorem hœreditatis inter vos ? Ego autem dico vobis, cavete ab omni cupiditate (Luc. XII, 13-15). Istam correptionem non timeo. Interpello enim Dominum meum , fateor, interpello. Non tamen dico, Domine, dic fratri meo ut dividat hæreditatem mecum: sed dieo, Domine, dic fratri meo, ut teneat mecum unitatem. Ecce possessionis hujus tabulas rcciln, non ad hoc ut solus possideam , sed ut fratrem meum mecum nolentem possidere convincam. Ecce tabulas, frater : Postula a me, inquit, et dabo tibi gentes hæreditatem tuam, et possessionem tuam fines terra. Christo dictum esi. Nobis ergo dictum est, quia Christi membra sumus. Quid curris in parte ? aut quid remanes in parte? Ecce totum tene quod in tabulis. Quæris inter quem et quem possideas, quomodo solent instrumentis quæri possessores, inter quos sint affines. Qui tibi dedit omnes fines, nullos dimisit affines.

3. Testimonium pro catholica Ecclesia. Aliud testimonium. Audi sanctarum aliud testimonium tabularum. De Domino dicitur Christo in figura Salomonis : Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terræ. Coram illo procident Æthiopes, et inimici ejus terram lingent. Regcs Tharsis et insulae munera offerent: reges Arabum et Saba dona adducent. Et adorabunt eum, omnes reges terras: omnes gentes servient illi. (Psal, LXXI, 8-11). Quando dicebatur, credebatur: quando impletur, negatur. Tene ergo mecum hæreditatem a mari usque ad mare, eta flumine, scilicet Jordane, ubi cœptum est Christi magisterium, usquead terminos orbis terræ. Quare non vis ? Quare huic promissioni et hæreditati, divitiis tuis, inimicus es ? Quarc non vis ? Propter Donatum ? propter Grcilianum ? Quis fuit Donatus? quis Cæcilianus ? Utique homines. Si boni, bono suo , non meo : ergo et si mali, malo suo, non mco. Tu Christum accipe , et zelantem Christo ejus Apostolum attende : Numquid Paulus crucifixus est pro vobis ? aut in nomine Pauli baptizati estis? Ut autem hoc diceret, vide quid horruit : Unusquisque vestrum dicit, Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephæ, ego autem Christi. Divisus est Christus ? Numquid Paulus pro vobis crucifixus eat ? aut in nomine Pauli baptizati estis ( I Cor. I, 12 et 13) ? Si non in nomine Pauli, multo minus in nomine Cæciliani ; multo amplius, et multo minus1 in nomine Donali. Et tamen adhuc post npostolicas voces, post Ecclesiae decclarationem ct toto mundo dilatationem , dicitur mihi, Non dimitto Donatum, non dimito nescio quem Gaium , Lucium ' , Parmenianum ; mille nomina, mille scissuras. Privabis te, sequendo hominem, tanta f Haec verba, in nomine rascilimii, multo amplius ct multo minnsy ahsunt a Mss. colbertino et Yiclorioo. 2 sirm., carian, nicittm. Legendum vidclur Gaium r.u- cum; quae pronomina sunt poni scUta pro quolibct liomine, ut jwfra lit sermone ii, cap. 5, n. 5. hacreditate, de quA modo audisti, A mari usque ad mare, a flumine usque ad terminos orbis terrae ? Quare illam non tenes ? Quia hominem amas. Quid est homo. nisi animal rationale factum de terra ? Idco ergo ini. micus es, quia terram lingis. Despice hoc pOtius Noli lingere terram, ut spem ponas in eum qui fecit caelum et terram. Hæc spes nostra , haec testimonia. Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram , a solis ortu usque ad occasum ( Psal. XLIX , 1 ). Noli remanere in terra , sed quo vocata est terra.

4. Charitas latum mandatum, quo pax redintegratur. Et quis potest ibi omnia de tabulis sanctis possessionis hujus testimonia recitare? Quare ergo non convertuntur ad Ecclesiam, nisi quia ipsius est vox Ecclesia?, Convertantur ad me qui timent te , et cognoscant testimonia tua ? Vidit hoc Ecclesia, quod dixit in Psalmo : modo audistis; recentia sunt verba in auribus et cordibus vestris. Omnis consummationis nidi finem. Quid est, Omnis consummationis vidi finem? Consummationis perfectionis, non consumptionis : vidi finem perfectionis. non abolitionis. Omnis consummationis vidi finem. Quis est iste finis ? Latum mandatum tuum valde (Psal. CXVIII, 79, 96). Finis enim præcepti est, jam vos dicite mecum ( a populo acclamatum cst), charitas de corde puro (I Tim. I, 5). Omnes dixistis, quod non infructuose semper audistis. Finis præcepti eat charitas de corde puro. Finis , quo perficimur, non quo consumimur. Iste finis latus est, quia mandatum Dei est, de quo dictum est, Latum mandatum tuum valde. Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis (Joan. XIII, 54). Vidc latitudinem mandati hujus. Ubi latum est? numquid in carne ? In corde potius. Nam si et in carne latum esset, auditores studiosi , angustias non pateremini. In corde latum est. Ubi latum est vide, si sit undc videas, et hinc audi Apostolum, quam latum est mandatum charitatis. Charitas autem Dei diffusa est in cordibus vestris (Rom. v, 5). Non dixit, Inclusa ; sed, diffusa. Verbum. euim quod est inclusa, quasi angustias sonat : quod est diffusa, latitudinem insinuat. Latum ergo mandatum tuum valde. Domino Deus noster, approba quia propter ipsam latitudinem fratres nostros ad possessionem pacis invitamus. Episcopi vultis essc ? Nobiscum estote. Non vult populus duos episcopos. Nobiscum iu hæreditate fratres cstotc. Non propter honorcs nostros impediamus parem Christi. Quem honorem in coelesti pace acrepturi sumus, si honorem nostrum nunc in terrena litc defendamus ? Tollatur paries erroris, et simul simus. Agnosce me frairem : agnosco te fratrem : sed excepto schismate , excepto errore, excepta dissensione. Hæc corrigatur, et meus es. Annon vis esse incus ? Ego, si tc corrigas, volo esse tuus, Ergo sublato errore de medio, tanquam pariete maceriæ contradictionis et divisinnis, esto fralcr meus, ct ego sim Crater tuus, ut ambo simus ejus qui Dominus cst et meus, et tuus.

5. Catholici quo animo veniunt ad collalionem. Hoc dicimus amorc paris , non diffidentin veritatis. Boc enim rescripsimus, hoe propositum legistis (Epistt. 128 et 129) ; quia causam conferendam uon fugimus, imo ut eonferalur instamus; ut cum demonstravero possessionem, sic cum illo communicem hæreditalem. Intrepidus veniat, securus veniat, doctus I veniat : nolo anctoritate præjudicare. Aperiamus oculos ad illum qui errare non potest : ipse nos doceat quæ sit Ecclesia. Audistis testimonia ejus. Non eam contaminant humana delicta, quam non redemit humana justitia. Et tamen, cum alia sit causa Ecclesiae, alia hominum, et omnino distincta sil, nec hominum causam formidamus, quos accusaverunt et convincere nun potuerunt. Purgatos novimus, purgatos legimus. Qui si non essent purgati, non in eausa eorum Ecclesiam constituerem, nec ædificarem super arenam, et dejicerem de petra. Quia super hanc petram, inquit, ædificabo Ecclesiam meam, et pertæ inferorum non vincent eam (Matth. xvi, 18). Petra autem erat Christus. Numquid Paulus pro vobis crucifixus eat ? Hoc tenete, hoc amate, hoc fraterne et pacifice dicite.

&. Rogat ne quisquam de plebe irruat in locum collationis. Ad collationis locum nullus vestrum irruat, fratres mei. Prorsus, si fieri potest, etiam per illum locum transitum devitate, ne forte aliquis contentionis et litis aditus inveniatur, vel occasio aliqua præbeatur, et inveniant ipsam occasionem qui quærunt occasionem. Maxime quoniam qui parum Deum timent, aut admonitionem nostram parvi pendunt, vel quia præsentia diligunt, debent saltem terrenae potestatis severitatem venerari '. Edictum viri illustris (a) publice propositum legistis : quod quidem non propter vos propositum est qui Deum timetis, et commonitionem episcoporum vestrorum non contemnitis ; sed ne quis ista non curet, ne quis ista contemnat. Videant igitur quales sunt : ne forte illis eveniat quod ait Apostolus, Qui enim rcsisiit potestati, Dei ordinationi resistit. Principes euim non sunt timendi bono opere, sed malo (Rom. XIII, 2 et 5). Vitemus omnes seditiones , omnes causas seditionis. Forte dicitis : Intenti sumus quid facturi sumus. Et quid vobis injungamus ? Partes forte uberes pietatis. Nos disputemus pro. vobis : vos orate pro nobis. Orationes eliam vestras, sicut jam ante præmonuimus, jejuniis et eleemosynis adjuvate. Addite pennas illis, quibus volant ad Dcum. Sic agentes negotium, fortasse utiliores nobis eritis, quam nos vobis. Nemo enim nostrum in hac disputatione de se præsumit 2: in Deo est tota spes. Neque enim meliores sumus ApostoLo, qui dicit,. Orate pro nobis. Orate,, inquit. 4 eis. v., indoctus veniat. 1 Als. cl., terrente potestatis timere severitatem. Edi- Clun!, etc. 3 ita ex codem Ms. cl. [pro se præsumit. ] (a) Id est, Marcellini tribuni et notarii, qui judex Honorii Augusti nomine prseluit collationi. Ejus edicto, quod in Cesus prima: cognitionis continetur, de admonenda per episcopos plebe inter cætera cavelJatur, ut a nullus vcl . laicus vel episcopus, ultra numerum I ræstitutulIl in iHt.tn a tranquillissimum concilii locumcontra probil itum molirca tur accedere,» etc. SIRM. pro m £ , ut detur mihi sermo (Ephes. VI, 19). Illum ergo pro nobis rogetis, in quo spem posumus, ilL de nostra disputatione gaudeatis. Tende ista, fratres, obsecramus vos : per nomen ipsius Domini, per au. ctorem pacis, plantatorem pacis, dilectorem pacis, oramus vos !, ut eum pacifice oretis, pacilice deprccemini; et memineritis esse filii ejus, a quo dictum est, Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur (Matth. v, 9).